نظارت والدین از نگاه نوجوان (پروژهٔ رشد اجتماعی سیاتل)

این ابزار با نام Parental Supervision در پروژهٔ رشد اجتماعی سیاتل (Seattle Social Development Project) و گروه پژوهشی رشد اجتماعی دانشگاه واشنگتن ساخته شده و بخشی از پیمایش نوجوانان جوامع مراقب (Communities That Care Youth Survey) است.

متن پرسش‌ها، گزینه‌ها و نمره‌گذاری را مرکز کنترل و پیشگیری بیماری آمریکا در کتاب مرجع ابزارهای سنجش خشونت و عوامل مرتبط در نوجوانان (ویرایش دوم، ۲۰۰۵، صفحهٔ ۳۱۸) منتشر کرده و سازندگان را آرتور، هاوکینز، پولارد، کاتالانو و باگلیونی (۲۰۰۲) معرفی کرده است. سند ساخت مقیاس‌های همین پیمایش (دانشگاه واشنگتن) هم همین هشت پرسش را با نام «مدیریت ضعیف خانواده» و با نمره‌گذاری وارونه آورده است.

نسخهٔ فارسی ترجمهٔ ویرایشی همین متن است و اعتباریابی ایرانی ندارد.

قوانین روشن و پیگیری پدر و مادر، دو بخش از چارچوبی هستند که نوجوان در آن بزرگ می‌شود. این پرسشنامه کوتاه، تصویر شما از همین چارچوب را ثبت می‌کند: آیا قوانین خانه روشن است، آیا خانواده پیگیر درس و رفت‌وآمد شماست، و اگر کار پرخطری بکنید، آیا متوجه می‌شود.

نتیجه برای شناخت و گفت‌وگوست، نه برای قضاوت دربارهٔ شما یا خانواده‌تان.

پرسش‌ها از پیمایشی آمده‌اند که در مدارس آمریکا برای شناخت عوامل خطر و محافظ در زندگی نوجوانان اجرا می‌شود. در این پیمایش، روشنی قوانین خانه و پیگیری والدین از عوامل مهم خانوادگی شمرده شده‌اند. پاسخ صادقانهٔ شما، تصویری واقعی‌تر از خانه‌تان می‌سازد و گفت‌وگوی بعدی را ساده‌تر می‌کند.

هدف این ابزار سنجش برداشت نوجوان از نظارت و مدیریت خانواده است: روشنی قوانین، پیگیری روزمرهٔ والدین و احتمال این‌که والدین از کارهای پرخطر باخبر شوند. ابزار ۸ پرسش دارد و نمرهٔ کل آن تصویری کلی از این برداشت می‌دهد.

این ابزار تشخیص بالینی نمی‌دهد و رفتار واقعی خانواده را مستقیم اندازه نمی‌گیرد.

ابزار ۸ پرسش دارد که همه به یک مقیاس، یعنی «نظارت والدین»، تعلق دارند. گزینه‌ها برای همهٔ پرسش‌ها یکسان است: «اصلاً نه!» (۱)، «نه» (۲)، «بله» (۳) و «کاملاً بله!» (۴). هیچ پرسشی در جهت کتاب مرجع معکوس نمره‌گذاری نمی‌شود.

نمرهٔ کل جمع هشت پاسخ است و بین ۸ تا ۳۲ قرار می‌گیرد. نمرهٔ بالاتر یعنی نظارت بیشتر از دید نوجوان. در سند ساخت مقیاس دانشگاه واشنگتن، همین پرسش‌ها وارونه نمره‌گذاری می‌شوند تا نمرهٔ بالا نشانهٔ «مدیریت ضعیف خانواده» باشد؛ این‌جا جهت کتاب مرجع را دنبال کرده‌ایم.

چون هنجاری برای نمرهٔ کل منتشر نشده، سه بازه از معنای گزینه‌ها ساخته شده است: ۸ تا ۱۶ (میانگین تا ۲، در حد «نه»)، ۱۷ تا ۲۴ (میانگین بیش از ۲ تا ۳) و ۲۵ تا ۳۲ (میانگین بیش از ۳).

این ابزار برای دانش‌آموزان ۱۱ تا ۱۸ ساله طراحی شده است و خود نوجوان آن را پر می‌کند. والدین نباید به جای نوجوان پاسخ دهند، چون ابزار برداشت خود نوجوان را می‌سنجد.

برای کودکان کوچک‌تر مناسب نیست، چون پرسش‌ها به رفت‌وآمد مستقل، غیبت از مدرسه و موضوع‌هایی مثل الکل و مواد اشاره دارند.

هشت سؤال را به ترتیب می‌خوانید و جواب می‌دهید. گزینه‌ها: «اصلاً نه!»، «نه»، «بله» و «کاملاً بله!». جواب درست و غلطی در کار نیست؛ نزدیک‌ترین گزینه به تجربهٔ واقعی کافی است.

نمرهٔ ۸ تا ۱۶ یعنی از دید شما قوانین خانه کم‌رنگ و پیگیری والدین محدود است. نمرهٔ ۱۷ تا ۲۴ یعنی ساختار و پیگیری وجود دارد ولی یکدست نیست. نمرهٔ ۲۵ تا ۳۲ یعنی از دید شما قوانین روشن و پیگیری پیوسته است.

برای فهم بهتر، پرسش‌ها را در سه گروه ببینید: روشنی قوانین، پیگیری روزمره و احتمال باخبر شدن والدین از کارهای پرخطر. این گروه‌بندی زیرمقیاس رسمی نیست، ولی کمک می‌کند ببینید کدام بخش قوی‌تر یا ضعیف‌تر است.

همسانی درونی این مقیاس خوب است (آلفای ۰٫۸۳ در کتاب مرجع و ۰٫۸۵۷ در سند دانشگاه واشنگتن)، پس پاسخ‌ها معمولاً هم‌جهت‌اند. اگر پاسخ‌های شما خیلی پراکنده است، همین پراکندگی خودش پیامی دارد و ارزش دارد به پاسخ‌های جداگانه نگاه کنید.

این پرسشنامه هشت جمله و پرسش دربارهٔ قوانین خانه و پیگیری پدر و مادرتان دارد. برای هر کدام یکی از چهار گزینه را انتخاب کنید: «اصلاً نه!» اگر کاملاً نادرست است، «نه» اگر بیشتر نادرست است، «بله» اگر بیشتر درست است و «کاملاً بله!» اگر کاملاً درست است.

بعضی پرسش‌ها فرضی‌اند؛ مثلاً می‌پرسند اگر بدون اجازه از مدرسه غیبت کنید، خانواده متوجه می‌شود یا نه. پاسخ به این پرسش‌ها به معنای انجام آن کارها نیست؛ فقط بگویید فکر می‌کنید چه پیش می‌آمد.

پاسخ درست یا غلط وجود ندارد. آنچه دربارهٔ خانهٔ امروزتان صدق می‌کند انتخاب کنید. پاسخ دادن حدود سه دقیقه طول می‌کشد.

کوتاه است. حدود سه دقیقه، اگر بدون وقفه جواب بدهید. همان چند دقیقه را یک‌جا بگذارید کنار.

نسخهٔ فارسی اعتباریابی نشده است. ابزار فقط دید نوجوان را می‌سنجد و گرمی رابطه را اندازه نمی‌گیرد؛ پس ساختار سخت‌گیرانه و ساختار حمایتگر ممکن است نمرهٔ یکسانی بگیرند.

دو پرسش به الکل و حمل اسلحهٔ کمری مربوط‌اند که از زمینهٔ آمریکایی آمده‌اند و در ایران فرضی‌تر به نظر می‌رسند. نتیجه نباید مبنای تصمیم‌های مهم دربارهٔ نوجوان یا خانواده باشد.

این پرسشنامه ابزاری پژوهشی و آموزشی است و جایگزین ارزیابی تخصصی یا مشاوره نیست. نتیجه دربارهٔ ارزش هیچ خانواده‌ای حکم نمی‌دهد و نباید مبنای تصمیم‌های آموزشی، قضایی یا درمانی باشد. اگر در خطر آسیب هستید، با اورژانس اجتماعی (۱۲۳) یا در خطر فوری با پلیس (۱۱۰) تماس بگیرید.

این ابزار ساختار و پیگیری را می‌سنجد. برای تصویری کامل‌تر، می‌توان آن را با ابزارهایی که گرمی، حمایت و مشارکت والدین را می‌سنجند به کار برد. در همان کتاب مرجع، ابزار کوتاه‌تری با نام نظارت والدین از مطالعهٔ رشد جوانان روچستر و ابزار مشارکت اجتماعی مثبت والدین از همین پروژهٔ سیاتل هم آمده‌اند.

اگر در خانه قوانین را بازنگری کرده‌اید، پس از دو تا سه ماه پاسخ دوباره معنادار است. فاصلهٔ کوتاه‌تر معمولاً تغییر واقعی را نشان نمی‌دهد. پایایی بازآزمایی در منابعی که دیدیم گزارش نشده است.

در خانواده‌های ایرانی، قوانین گاهی نانوشته و ضمنی‌اند و این ابزار ممکن است آن‌ها را کم‌رنگ‌تر نشان دهد. پیگیری درس معمولاً پررنگ‌ترین شکل نظارت است. دو پرسش دربارهٔ الکل و اسلحه به کارهایی اشاره دارند که در ایران قانوناً ممنوع‌اند؛ این پرسش‌ها را به معنای «اگر کاری جدی و ممنوع بکنید» بخوانید.