نظارت والدین از نگاه نوجوان (مطالعهٔ رشد جوانان روچستر)

نام اصلی این ابزار Parental Supervision است و در «مطالعهٔ رشد جوانان روچستر» (Rochester Youth Development Study) به کار رفته است؛ پژوهشی که از ۱۹۸۸ نوجوانان پایه‌های هفتم و هشتم شهر روچستر در ایالت نیویورک را تا بزرگسالی پیگیری کرد.

متن پرسش‌ها، گزینه‌ها و روش نمره‌گذاری را مرکز کنترل و پیشگیری بیماری آمریکا در کتاب مرجع ابزارهای سنجش خشونت و عوامل مرتبط در نوجوانان (ویرایش دوم، ۲۰۰۵، صفحهٔ ۳۱۷) منتشر کرده و سازندگان آن را بیرگارد و اسمیت (۱۹۹۳) معرفی کرده است. این کتاب از انتشارات دولتی آمریکاست و ابزارها را برای استفادهٔ پژوهشی و پیشگیری در دسترس گذاشته است.

نسخهٔ فارسی ترجمهٔ ویرایشی همین متن است و هنوز اعتباریابی ایرانی ندارد.

نوجوانی سال‌هایی است که زمان بیشتری بیرون از خانه می‌گذرد: در مدرسه، کلاس‌ها، خانهٔ دوستان یا خیابان. در همین سال‌ها، این‌که کسی در خانه بداند شما کجایید و با چه کسانی هستید، اهمیت تازه‌ای پیدا می‌کند. این پرسشنامه کوتاه، تصویر شما را از همین موضوع ثبت می‌کند.

ابزار از یک پژوهش طولی آمریکایی دربارهٔ رشد نوجوانان آمده و برای شناخت خانواده و رابطه طراحی شده است، نه برای قضاوت. نتیجهٔ آن می‌تواند شروع یک گفت‌وگوی خوب در خانه باشد.

هدف این ابزار سنجش برداشت نوجوان از نظارت والدین است: این‌که از نگاه او، والد چقدر از جا و دوستانش آگاه است و این آگاهی چقدر برایش اهمیت دارد. ابزار ۴ پرسش دارد و نمرهٔ کل آن تصویر کلی این برداشت را نشان می‌دهد.

این ابزار رفتار خانواده را مستقیم اندازه نمی‌گیرد و تشخیص بالینی هم نمی‌دهد. چیزی که می‌سنجد، تجربهٔ ذهنی شما از در جریان بودن خانواده است.

ابزار ۴ پرسش دارد که همه به یک مقیاس واحد، یعنی «نظارت والدین»، تعلق دارند. پرسش‌های یکم و دوم با گزینه‌های «هرگز» (۱)، «به‌ندرت» (۲)، «گاهی» (۳) و «اغلب» (۴) پاسخ داده می‌شوند. پرسش‌های سوم و چهارم گزینه‌های «اصلاً مهم نیست» (۱)، «چندان مهم نیست» (۲)، «مهم است» (۳) و «خیلی مهم است» (۴) دارند. هیچ پرسشی معکوس نمره‌گذاری نمی‌شود.

نمرهٔ کل جمع چهار پاسخ است و بین ۴ تا ۱۶ قرار می‌گیرد. منبع اصلی نمره را به صورت میانگین (بین ۱ تا ۴) گزارش می‌کند که برابر نمرهٔ کل تقسیم بر ۴ است.

چون هیچ هنجاری منتشر نشده، سه بازهٔ گزارش بر پایهٔ معنای گزینه‌ها تعیین شده است: ۴ تا ۸ (میانگین تا ۲، یعنی در حد «به‌ندرت»)، ۹ تا ۱۲ (میانگین بیش از ۲ تا ۳) و ۱۳ تا ۱۶ (میانگین بیش از ۳، نزدیک به «اغلب»).

این ابزار برای نوجوانان طراحی شده و خود نوجوان آن را پر می‌کند. پژوهش مبدأ با دانش‌آموزان پایه‌های هفتم و هشتم آغاز شد؛ در این سامانه برای سنین ۱۲ تا ۱۸ سال ارائه شده است.

برای کودکان کوچک‌تر مناسب نیست، چون پرسش‌ها دربارهٔ رفت‌وآمد مستقل بیرون از خانه‌اند. والدین هم نباید به جای نوجوان پاسخ دهند؛ ابزار فقط دید خود نوجوان را می‌سنجد.

چهار سؤال را به ترتیب می‌خوانید و جواب می‌دهید. گزینه‌ها: «هرگز»، «به‌ندرت»، «گاهی» و «اغلب». جواب درست و غلطی در کار نیست؛ نزدیک‌ترین گزینه به تجربهٔ واقعی کافی است.

نمرهٔ ۴ تا ۸ یعنی از دید شما خانواده کمتر از جا و دوستانتان خبر دارد یا این موضوع برایش کمتر اهمیت دارد. نمرهٔ ۹ تا ۱۲ یعنی آگاهی و اهمیت دادن تا حدی وجود دارد ولی پیوسته نیست. نمرهٔ ۱۳ تا ۱۶ یعنی از دید شما خانواده معمولاً در جریان است و برایش مهم است.

این بازه‌ها مقایسه با نوجوانان دیگر نیستند؛ فقط معنای پاسخ‌های شما را خلاصه می‌کنند. همیشه به چهار پاسخ جداگانه هم نگاه کنید، چون دو پرسش «دانستن» و دو پرسش «اهمیت دادن» ممکن است تصویر متفاوتی بدهند.

این پرسشنامه چهار پرسش کوتاه دربارهٔ پدر یا مادرتان دارد؛ منظور همان بزرگ‌تری است که بیشتر از همه از شما مراقبت می‌کند. اگر با یکی از والدین، با پدربزرگ و مادربزرگ یا با سرپرست دیگری زندگی می‌کنید، به همان شخص فکر کنید.

دو پرسش اول می‌پرسند او «چقدر می‌داند» شما کجا و با چه کسی هستید؛ گزینه‌ها «هرگز»، «به‌ندرت»، «گاهی» و «اغلب» هستند. دو پرسش دوم می‌پرسند «برای او چقدر مهم است» که این‌ها را بداند؛ گزینه‌ها «اصلاً مهم نیست»، «چندان مهم نیست»، «مهم است» و «خیلی مهم است» هستند.

پاسخ درست یا غلط وجود ندارد. آنچه دربارهٔ زندگی واقعی امروزتان صدق می‌کند انتخاب کنید، نه آنچه دوست دارید باشد. پاسخ دادن حدود دو دقیقه طول می‌کشد.

اگر بلند نشوید، حدود دو دقیقه تمام می‌شود. عجله در این مدت کوتاه بیشتر از خود سؤال‌ها به نتیجه آسیب می‌زند.

محدودیت‌های این ابزار را بدانید. پایایی درونی آن در پژوهش مبدأ پایین بوده است (آلفای کرونباخ ۰٫۵۶)، یعنی چهار پرسش کاملاً هم‌جهت نیستند. هیچ هنجاری، نه ایرانی و نه جهانی، برای آن منتشر نشده و نسخهٔ فارسی اعتباریابی نشده است.

ابزار فقط دید نوجوان را می‌سنجد و نسخهٔ والد ندارد. همچنین پیش از رواج تلفن همراه و پیام‌رسان‌ها ساخته شده و به هم‌نشینی‌های آنلاین اشاره‌ای ندارد. نتیجهٔ آن نباید مبنای قضاوت دربارهٔ یک خانواده یا تصمیم‌های مهم باشد.

نکتهٔ دیگر این‌که چهار پرسش فقط دو موضوع را پوشش می‌دهند: جا و دوستان. جنبه‌هایی مثل آگاهی از درس، فضای مجازی یا احساسات نوجوان در این ابزار نیامده‌اند.

این پرسشنامه ابزاری پژوهشی و آموزشی است و جایگزین ارزیابی تخصصی یا مشاوره نیست. نتیجهٔ آن دربارهٔ ارزش هیچ خانواده‌ای حکم نمی‌دهد و نباید مبنای تصمیم‌های مهم آموزشی، قضایی یا درمانی باشد. اگر در خانه یا بیرون از آن در خطر آسیب هستید، با اورژانس اجتماعی (۱۲۳) یا در خطر فوری با پلیس (۱۱۰) تماس بگیرید.

این ابزار فقط یک جنبهٔ رابطه را می‌سنجد. برای تصویری کامل‌تر می‌توان آن را در کنار ابزارهای دیگری که گرمی رابطه، حل اختلاف یا حمایت والدین را می‌سنجند به کار برد. در همان کتاب مرجع مرکز کنترل و پیشگیری بیماری، ابزار دیگری با نام نظارت والدین از پروژهٔ رشد اجتماعی سیاتل هم آمده که پرسش‌های بیشتری دربارهٔ قوانین خانواده دارد.

اگر در خانه تغییری داده‌اید، مثلاً قرار تازه‌ای برای خبر دادن گذاشته‌اید، بعد از دو تا سه ماه دوباره پاسخ دادن معنادارتر است. تکرار در فاصله‌های کوتاه‌تر معمولاً تغییر واقعی را نشان نمی‌دهد. برای این ابزار پایایی بازآزمایی منتشر نشده است.

این ابزار در آمریکا ساخته شده و معنای «نظارت» در خانواده‌های ایرانی ممکن است متفاوت باشد. در بسیاری از خانه‌ها، پرسیدن از دوستان نشانهٔ محبت است و در بعضی دیگر نشانهٔ بی‌اعتمادی. در خانواده‌های گسترده هم گاهی بزرگ‌ترهای دیگر نقش در جریان بودن را دارند. هنگام خواندن نتیجه، این تفاوت‌ها را در نظر بگیرید.