نگرش والدین دربارهٔ واکسن‌های دوران کودکی (PACV)

پرسشنامهٔ «نگرش والدین دربارهٔ واکسن‌های دوران کودکی» را داگلاس اوپل و همکارانش در دانشگاه واشنگتن و بیمارستان کودکان سیاتل ساختند. نسخهٔ اول هجده‌پرسشی در سال ۲۰۱۱ معرفی شد و همان سال، مطالعه‌ای با ۲۳۰ والد آن را به ۱۵ پرسش رساند. در مطالعهٔ آینده‌نگر ۲۰۱۳ با ۴۳۷ والد، نمره‌ها عقب‌افتادگی واکسن کودکان را تا ۱۹ ماهگی پیش‌بینی کرد و ثبات نمره در فاصلهٔ هشت هفته ۰٫۸۴ بود. نسخهٔ فارسی اعتباریابی‌شده پیدا نشد. نسخه‌های ترکی، عربی، کرواتی، ویتنامی و زبان‌های دیگر هم ساخته و بررسی شده‌اند. سه بخش نسخهٔ پانزده‌پرسشی در مطالعهٔ ۲۰۱۱ همسانی درونی ۰٫۷۴، ۰٫۸۴ و ۰٫۷۴ داشتند.

بیشتر پدر و مادرها دست‌کم یک بار دربارهٔ واکسن فرزندشان پرسشی داشته‌اند: آیا این همه تزریق لازم است؟ عارضه‌اش چیست؟ اگر کمی دیرتر بزنیم چه می‌شود؟ این پرسش‌ها طبیعی است. این پرسشنامه کمک می‌کند ببینید روی هم رفته چقدر دربارهٔ واکسن‌ها مطمئن یا مرددید و تردیدتان بیشتر از کجا می‌آید: از تجربه‌های گذشته، از نگرانی دربارهٔ ایمنی، یا از اعتماد به منبع‌های اطلاعات. نتیجه، نقطهٔ شروعی برای گفت‌وگوی آگاهانه با پزشک کودک است. پر کردن آن حدود پنج دقیقه طول می‌کشد و به پروندهٔ سلامت کودک ربطی ندارد.

هدف، شناسایی میزان تردید والد دربارهٔ واکسن‌های دوران کودکی است. پرسش‌ها سه حوزه را می‌پوشانند:
• رفتار (پرسش‌های ۱ و ۲): به تأخیر انداختن یا نزدن واکسن به دلیلی غیر از بیماری.
• ایمنی و کارایی (پرسش‌های ۷ تا ۱۰): نگرانی از عارضه، بی‌خطری و کارایی واکسن‌ها.
• نگرش کلی و اعتماد (پرسش‌های ۳ تا ۶ و ۱۱ تا ۱۵): اطمینان به جدول واکسن، جدی دانستن بیماری‌ها و اعتماد به اطلاعات و پزشک.
نتیجهٔ اصلی یک نمرهٔ کلی است.
نمرهٔ بالاتر یعنی تردید بیشتر؛ این نمره دانش پزشکی را نمی‌سنجد.

هر یک از ۱۵ پرسش یکی از سه امتیاز را می‌گیرد: پاسخ مردد ۲، پاسخ «مطمئن نیستم» یا «نمی‌دانم» ۱ و پاسخ نامردد صفر. در پرسش‌های صفر تا ده، عددهای ۰ تا ۵ امتیاز ۲، ۶ و ۷ امتیاز ۱ و ۸ تا ۱۰ امتیاز صفر دارند. جمع خام از ۰ تا ۳۰ است و برابر نمرهٔ صفر تا صد سازندگان (جمع ضرب در ۱۰۰ تقسیم بر ۳۰) است. سه سطح بر پایهٔ برش‌های منتشرشده است: ۰ تا ۱۴ (زیر ۵۰) تردید کم، ۱۵ تا ۲۰ (۵۰ تا ۶۹) متوسط و ۲۱ تا ۳۰ (۷۰ تا ۱۰۰) زیاد. هیچ پرسشی جداگانه معکوس نمی‌شود؛ در هر پرسش، جهت پاسخ مردد از پیش تعیین شده است. مثلاً در پرسش ۵ مخالفت و در پرسش ۴ موافقت، امتیاز ۲ دارد.

پدر، مادر یا مراقب اصلی کودکان از تولد تا شش سالگی که دربارهٔ واکسن‌های کودک تصمیم می‌گیرد. پژوهش‌های اصلی با والدین نوزادان دوماهه و کودکان ۱۹ تا ۳۵ ماهه انجام شده است. والدینی که در دوران بارداری هستند هم می‌توانند برای آشنایی با نگرش خود از آن استفاده کنند، هرچند پرسش‌های رفتاری برایشان کاربرد ندارد.

پانزده سؤال را به ترتیب می‌خوانید و جواب می‌دهید. گزینه‌ها: «بله» و «خیر». جواب درست و غلطی در کار نیست؛ نزدیک‌ترین گزینه به تجربهٔ واقعی کافی است.

نمرهٔ ۰ تا ۱۴ یعنی بیشتر پاسخ‌هایتان نامردد بوده است؛ در مطالعه‌ها، کودکان این گروه کمترین عقب‌افتادگی را داشتند. نمرهٔ ۱۵ تا ۲۰ یعنی تردید متوسط؛ کودکان والدین این گروه به‌طور میانگین روزهای بیشتری از جدول عقب بودند. نمرهٔ ۲۱ تا ۳۰ یعنی تردید زیاد که در پژوهش با بیشترین عقب‌افتادگی همراه بود. افزون بر نمرهٔ کل، ببینید امتیازهای ۲ بیشتر در کدام حوزه است: رفتار، ایمنی یا اعتماد. این الگو نشان می‌دهد گفت‌وگو را از کجا شروع کنید. یک پاسخ «بله» در پرسش‌های رفتاری، فوری‌تر از چند پاسخ «مطمئن نیستم» است، چون یعنی نوبتی واقعاً جا مانده است.

این پرسشنامه ۱۵ پرسش دربارهٔ واکسن‌های دوران کودکی دارد. برای یکی از فرزندانتان که زیر شش سال است پاسخ دهید. دو پرسش اول «بله» یا «خیر» دارند؛ دو پرسش با عدد صفر تا ده پاسخ داده می‌شوند و بقیه گزینه‌هایی مانند «کاملاً موافقم» تا «کاملاً مخالفم» یا «اصلاً نگران نیستم» تا «خیلی نگرانم» دارند. هر جا واقعاً مطمئن نیستید، گزینهٔ «مطمئن نیستم» را انتخاب کنید. اگر کودک پزشک ثابتی ندارد، در پرسش‌های مربوط به پزشک، پزشک یا مراقب سلامتی را در نظر بگیرید که معمولاً او را می‌بیند. پاسخ درست و غلط وجود ندارد.

کوتاه است. حدود پنج دقیقه، اگر بدون وقفه جواب بدهید. همان چند دقیقه را یک‌جا بگذارید کنار.

برش‌ها از مطالعه‌هایی در یک نظام درمانی در سیاتل آمریکا به دست آمده و هنجار ایرانی منتشر نشده است. این پرسشنامه نگرش را می‌سنجد، نه دانش پزشکی یا وضعیت واقعی واکسن کودک را؛ برای دانستن وضعیت، کارت واکسن را ببینید. ترجمهٔ فارسی برای این سایت تهیه شده و جداگانه اعتباریابی نشده است. در نسخهٔ اصلی، گزینهٔ «نمی‌دانم» در دو پرسش اول نمرهٔ گم‌شده حساب می‌شد؛ اینجا فقط «بله» و «خیر» آمده است.

این پرسشنامه ابزاری برای آگاهی از نگرش خودتان است و جای مشاورهٔ پزشکی را نمی‌گیرد. هیچ تصمیمی دربارهٔ زدن، عقب انداختن یا نزدن واکسن را فقط بر پایهٔ این نتیجه نگیرید. اگر کودک پس از واکسن نشانه‌های هشدار داشت، بی‌درنگ به مرکز درمانی بروید یا با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید. برش‌ها از پژوهش‌های خارجی آمده‌اند و هنجار ایرانی ندارند.

این پرسشنامه را می‌توانید کنار کارت واکسن کودک و یادداشتی از عارضه‌های نوبت‌های قبلی به کار ببرید. اگر نگرانی شما دربارهٔ سلامت کودک فراتر از واکسن است و به اضطراب دائمی رسیده، یک ابزار سنجش اضطراب بزرگسال یا گفت‌وگو با روان‌شناس می‌تواند تصویر کامل‌تری بدهد. در این صورت، نتیجه‌ها را با متخصص تفسیر کنید.

در مطالعهٔ سازندگان، نمره‌ها در دو بار پر کردن با فاصلهٔ هشت هفته بسیار هماهنگ بودند. پس تکرار پیاپی معنای چندانی ندارد. اما پس از گفت‌وگو با پزشک، پس از تجربهٔ یک نوبت واکسن یا پس از شنیدن خبری تازه، پر کردن دوباره نشان می‌دهد کدام نگرانی‌ها تغییر کرده‌اند.

در خانواده‌های ایرانی، تصمیم دربارهٔ واکسن کودک اغلب با مشورت خانوادهٔ بزرگ‌تر گرفته می‌شود و واکسن در مراکز بهداشت دولتی و به دست مراقبان سلامت تزریق می‌شود؛ به همین دلیل در پرسش‌های مربوط به پزشک، می‌توانید مراقب سلامت را هم در نظر بگیرید. واژهٔ «shot» در متن اصلی «واکسن» ترجمه شده است. حریم خصوصی: پاسخ‌های شما فقط برای خودتان نمایش داده می‌شود و بدون اجازه با مرکز بهداشت، مهدکودک یا دیگران در میان گذاشته نمی‌شود.