کنترل والدین بر تلویزیون، موسیقی و دوستان (پروژهٔ نمایشی جامعهٔ هیوستون)

این پرسشنامه را «پروژهٔ نمایشی جامعهٔ هیوستون» در سال ۱۹۹۳، در دل یک برنامهٔ پیشگیری از خشونت در شهر هیوستون آمریکا، برای دانش‌آموزان پایه‌های ششم تا هشتم تهیه کرد. مرکز کنترل و پیشگیری بیماری‌های آمریکا (CDC) آن را در سال ۲۰۰۵ با شمارهٔ K1 و نام «کنترل والدین» در مجموعهٔ ابزارهای سنجش نگرش‌ها و رفتارهای مرتبط با خشونت در نوجوانان (دالبرگ و همکاران) بازنشر کرد. همسانی درونی گزارش‌شده ۰٫۷۳ است. گزارش اصلی هیوستون منتشر نشده و نسخهٔ فارسی اعتباریابی‌شده یا هنجار ایرانی هم برای آن پیدا نشد. دستور نمره‌گذاری مستقیم از همین مجموعهٔ CDC گرفته شده است.

نوجوانی سال‌هایی است که فیلم‌ها، آهنگ‌ها و دوستان، بخش بزرگی از زندگی را می‌سازند و پدر و مادرها هم باید تصمیم بگیرند چقدر در این دنیا حاضر باشند. بعضی خانه‌ها قانون‌های روشنی برای صفحه‌نمایش دارند، بعضی آزادی بیشتری می‌دهند و بعضی بیشتر از راه همراهی و گفت‌وگو حضور دارند. این پرسشنامه کمک می‌کند ببینی خانهٔ تو در این طیف کجاست. نتیجه، قضاوت دربارهٔ تو یا پدر و مادرت نیست؛ تصویری است که می‌تواند شروع یک گفت‌وگوی خانوادگی باشد. پاسخ دادن حدود سه دقیقه طول می‌کشد.

هدف این پرسشنامه این است که از نگاه خود نوجوان نشان دهد پدر و مادر چقدر بر سه حوزهٔ زندگی او نظارت دارند و با آن آشنا هستند:
• تلویزیون و فیلم: تماشای مشترک، محدود کردن مقدار و نوع برنامه‌ها و گفت‌وگو دربارهٔ واقعیت و خیال.
• موسیقی: آشنایی با شعر آهنگ‌ها و محدود کردن نوع موسیقی.
• دوستان: شناختن دوستان، پسندیدن آن‌ها و میزان آزادی در انتخاب دوست.
نتیجه یک نمرهٔ کلی است و تشخیص یا ارزیابی بالینی به شمار نمی‌رود.
این نمره دربارهٔ گرمی یا کیفیت رابطه چیزی نمی‌گوید.

پرسشنامه ۱۰ جمله دارد: پنج جمله دربارهٔ تلویزیون و فیلم، دو جمله دربارهٔ موسیقی و سه جمله دربارهٔ دوستان. پاسخ‌ها این‌طور نمره می‌گیرند: «خیلی موافقم» ۴، «کمی موافقم» ۳، «کمی مخالفم» ۲ و «خیلی مخالفم» ۱. جملهٔ دهم («اجازه می‌دهند با هر کسی که خودم انتخاب کنم دوست باشم») معکوس نمره می‌گیرد. دستور اصلی سازندگان میانگین گرفتن از پاسخ‌هاست؛ این سایت همان نمره‌ها را جمع می‌زند و دامنه از ۱۰ تا ۴۰ است. نمرهٔ بالاتر یعنی همراهی و نظارت بیشتر پدر و مادر. سه سطح «کم» (۱۰ تا ۱۹)، «متوسط» (۲۰ تا ۲۹) و «زیاد» (۳۰ تا ۴۰) بر پایهٔ معنای گزینه‌ها ساخته شده‌اند، چون هنجار یا برش منتشر نشده است.

این پرسشنامه برای نوجوانان ۱۱ تا ۱۴ ساله نوشته شده است؛ همان گروه سنی دانش‌آموزان پایه‌های ششم تا هشتم که در پروژهٔ اصلی پاسخ دادند. نوجوانان کمی بزرگ‌تر هم می‌توانند آن را پر کنند، اما باید بدانند پرسش‌ها برای سال‌های اول نوجوانی نوشته شده‌اند. برای کودکان کوچک‌تر یا گزارش والدین طراحی نشده است.

ده سؤال را به ترتیب می‌خوانید و جواب می‌دهید. گزینه‌ها: «خیلی موافقم»، «کمی موافقم»، «کمی مخالفم» و «خیلی مخالفم». جواب درست و غلطی در کار نیست؛ نزدیک‌ترین گزینه به تجربهٔ واقعی کافی است.

نمرهٔ کم (۱۰ تا ۱۹) یعنی نوجوان در تلویزیون، موسیقی و دوستان آزادی زیادی دارد و پدر و مادر کمتر همراه یا ناظرند. نمرهٔ متوسط (۲۰ تا ۲۹) یعنی ترکیبی از قانون و آزادی؛ معمولاً یک یا دو حوزه بیشتر زیر نظر است. نمرهٔ زیاد (۳۰ تا ۴۰) یعنی حضور پررنگ پدر و مادر در هر سه حوزه. هیچ‌کدام از این سطح‌ها خوب یا بد نیست. برای تفسیر بهتر، جمع هر حوزه را جداگانه ببین و جمله‌های همراهی (۱، ۵، ۶، ۸ و ۹) را از جمله‌های محدودیت (۳، ۴، ۷ و ۱۰) جدا کن؛ این تفکیک را سازندگان پیشنهاد نکرده‌اند و فقط برای فکر کردن است.

در این پرسشنامه ۱۰ جملهٔ کوتاه دربارهٔ تلویزیون و فیلم، موسیقی و دوستانت می‌خوانی. برای هر جمله یکی از چهار گزینهٔ «خیلی موافقم»، «کمی موافقم»، «کمی مخالفم» یا «خیلی مخالفم» را انتخاب کن. منظور از «پدر و مادرم» همان والد یا سرپرستی است که با او زندگی می‌کنی؛ اگر با هر دو زندگی می‌کنی، به وضعیت کلی خانه فکر کن. پاسخ درست یا غلط وجود ندارد و هیچ گزینه‌ای بهتر از دیگری نیست. به چند ماه اخیر فکر کن و بیشتر از چند ثانیه روی هر جمله نمان؛ اولین پاسخی که به ذهنت می‌رسد معمولاً دقیق‌ترین است.

اگر بلند نشوید، حدود سه دقیقه تمام می‌شود. عجله در این مدت کوتاه بیشتر از خود سؤال‌ها به نتیجه آسیب می‌زند.

پرسش‌ها در سال ۱۹۹۳ نوشته شده‌اند و از گوشی، شبکه‌های اجتماعی و بازی‌های آنلاین نامی نمی‌برند. هنجار، نقطهٔ برش و اعتبارسنجی ایرانی وجود ندارد و سطح‌ها فقط از معنای گزینه‌ها آمده‌اند. همسانی درونی ۰٫۷۳ قابل قبول اما متوسط است. پاسخ‌ها برداشت نوجوان‌اند و ممکن است با نگاه پدر و مادر فرق داشته باشند. یکی از جمله‌ها (جملهٔ دوم) نظر نوجوان دربارهٔ لزوم محدودیت را می‌پرسد، نه رفتار والدین را.

این پرسشنامه ابزاری آموزشی و خودآگاهی است و تشخیص روان‌شناختی یا ارزیابی صلاحیت والدین نیست. سطح‌ها از معنای گزینه‌ها ساخته شده‌اند و بر هنجار ایرانی یا جهانی تکیه ندارند. اگر در خانه احساس ناامنی می‌کنی یا کسی به تو آسیب می‌زند، با اورژانس اجتماعی ۱۲۳ یا صدای مشاور ۱۴۸۰ تماس بگیر یا با مشاور مدرسه حرف بزن.

برای تصویر کامل‌تر از نظارت خانه، می‌توان این پرسشنامه را کنار ابزارهای سنجش آگاهی و نظارت والدین، مثل مقیاس نظارت والدین، یا ابزارهای کیفیت رابطهٔ والد و نوجوان به کار برد. ترکیب نگاه نوجوان با گزارش پدر و مادر هم مفید است. نتیجهٔ ترکیبی را باید با احتیاط و ترجیحاً با کمک مشاور تفسیر کرد. هر ابزار باید جداگانه و طبق راهنمای خودش نمره بگیرد.

اگر قانون‌های خانه تغییر کرد، دو تا سه ماه بعد دوباره پر کن تا ببینی تغییر در نگاه تو هم دیده می‌شود. در غیر این صورت، سالی یک یا دو بار کافی است؛ به‌ویژه هنگام ورود به پایهٔ تازه یا مدرسهٔ تازه. پر کردن پشت سر هم در فاصلهٔ کوتاه، اطلاعات تازه‌ای نمی‌دهد.

در بسیاری از خانواده‌های ایرانی، آشنایی با دوستان فرزند و خانوادهٔ آن‌ها رایج‌تر از نظارت بر محتوای رسانه است و الگوی نمره ممکن است با نوجوانان آمریکایی متفاوت باشد. پرسش دربارهٔ «رپ» در ترجمه حفظ شده، چون بخشی از متن اصلی است. حریم خصوصی: پاسخ‌های تو فقط برای خودت نمایش داده می‌شود و بدون اجازه‌ات در اختیار پدر و مادر یا مدرسه قرار نمی‌گیرد؛ نشان دادن نتیجه به دیگران تصمیم خود توست.