نگرش والدین به استفاده از پرخاشگری (داج، پتیت و بیتس)

«نگرش والدین به استفاده از پرخاشگری» (Parental Attitudes Toward Use of Aggression) مقیاسی ده‌جمله‌ای است که کنت داج، گرگوری پتیت و جان بیتس در پژوهشی بلندمدت دربارهٔ ریشه‌های مشکلات رفتاری کودکان به کار بردند و در سال ۱۹۹۴ در مجلهٔ Child Development گزارش کردند. مرکز کنترل و پیشگیری بیماری‌های آمریکا در سال ۲۰۰۵ آن را با شمارهٔ IV-F4 بازنشر کرد. پشتوانهٔ نظری آن، یادگیری اجتماعی است: کودکان ارزش‌های مربوط به پرخاشگری را از خانواده می‌آموزند. نسخهٔ فارسی اعتباریابی‌شده‌ای پیدا نشد. پاسخ‌دهندگان پژوهش اصلی، مادران کودکان پیش‌دبستانی بودند.

هر پدر و مادری دربارهٔ اینکه فرزندش در برابر آزار چه کند، تنبیه چه نقشی دارد و چه محتوایی برای دیدن مناسب است، باورهایی دارد. این باورها اغلب از خانوادهٔ خودمان، تجربه‌های زندگی و فرهنگ اطرافمان آمده‌اند و بی‌آنکه بخواهیم، به فرزندمان منتقل می‌شوند. این پرسشنامهٔ کوتاه کمک می‌کند نگرش خود را به استفاده از پرخاشگری برای حل مشکل روشن‌تر ببینید. نتیجه دربارهٔ خوب یا بد بودن شما داوری نمی‌کند. پاسخ‌ها را بر پایهٔ باور واقعی‌تان بدهید؛ هیچ پاسخی نشانهٔ والد بهتر یا بدتر نیست.

هدف این مقیاس سنجش ارزش‌های والد دربارهٔ استفاده از پرخاشگری برای حل مشکل است. جمله‌ها چند موضوع را پوشش می‌دهند، اما زیرمقیاس رسمی ندارند:
• دعوا و دفاع از خود (۴ جمله)
• تنبیه بدنی در برابر گفت‌وگو (۱ جمله)
• خشونت تلویزیونی (۲ جمله)
• واکنش به خشونت دیگران و امنیت خانه (۳ جمله)
نمرهٔ بالاتر یعنی پذیرش بیشتر پرخاشگری. این مقیاس رفتار واقعی والد یا کودک را نمی‌سنجد و برای تشخیص ساخته نشده است. هر ده جمله با هم یک نمرهٔ کل می‌سازند. هدف، شناخت است و نه برچسب زدن.

پرسشنامه ۱۰ جمله دارد که روی طیف هفت‌درجه‌ای از ۱ («کاملاً مخالفم») تا ۷ («کاملاً موافقم») پاسخ داده می‌شوند. جمله‌های ۳، ۷، ۸ و ۱۰ معکوس‌اند؛ یعنی نمرهٔ آن‌ها از هشت کم می‌شود. منبع، میانگین ده جمله را (۱ تا ۷) گزارش می‌کند؛ این سایت جمع را از ۱۰ تا ۷۰ نشان می‌دهد. هنجار یا برش فردی منتشر نشده، پس سه سطح از معنای گزینه‌ها ساخته شده است: ۱۰ تا ۳۰ (سمت مخالفت) پذیرش کم، ۳۱ تا ۴۹ (حدود بی‌نظر) میانه و ۵۰ تا ۷۰ (سمت موافقت) پذیرش زیاد. گزینه‌های ۲، ۳، ۵ و ۶ در متن اصلی برچسب ندارند. نمرهٔ بالاتر یعنی پذیرش بیشتر پرخاشگری.

این پرسشنامه برای پدرها و مادرهای کودکان حدود ۵ تا ۱۲ ساله است. پاسخ‌دهندگان پژوهش اصلی، مادران کودکان پیش‌دبستانی بودند؛ پدرها هم می‌توانند آن را پر کنند. برای والدین نوجوانان بزرگ‌تر، برخی جمله‌ها، مثل دعوای بچه‌ها در مدرسه، کمتر مناسب‌اند. هر والد جداگانه دربارهٔ نگرش خودش پاسخ می‌دهد.

ده سؤال را به ترتیب می‌خوانید و جواب می‌دهید. طیف از «۱ – کاملاً مخالفم» تا «۷ – کاملاً موافقم» است. جواب درست و غلطی در کار نیست؛ نزدیک‌ترین گزینه به تجربهٔ واقعی کافی است.

نمرهٔ بالاتر یعنی والد پرخاشگری را بیشتر راهی پذیرفتنی برای حل مشکل می‌داند. چون همسانی درونی مقیاس پایین است (۰٫۵۵)، نمرهٔ کل باید با احتیاط خوانده شود و نگاه به تک‌تک جمله‌ها، تصویر دقیق‌تری می‌دهد. نمرهٔ میانه اغلب نشان‌دهندهٔ کشمکش میان دو نگرانی است: پرخاشگر شدن کودک و قربانی شدن او. نمرهٔ بالا معمولاً با نگرانی جدی برای امنیت کودک همراه است. نگرش با رفتار یکی نیست و نتیجه دربارهٔ رفتار واقعی والد یا کودک چیزی نمی‌گوید. بهتر است دو والد هر کدام جداگانه پرسشنامه را پر کنند و نتیجه‌ها را با هم مقایسه کنند تا پیام مشترکشان به کودک روشن شود.

در این پرسشنامه ۱۰ جمله دربارهٔ نگرش شما به پرخاشگری در زندگی فرزندتان می‌خوانید؛ مثلاً دربارهٔ دفاع از خود در برابر مسخره شدن، تنبیه بدنی، دعوای کودکان و خشونت در تلویزیون. برای هر جمله، عددی از ۱ تا ۷ انتخاب کنید: ۱ یعنی «کاملاً مخالفم»، ۴ یعنی «بی‌نظر» و ۷ یعنی «کاملاً موافقم»؛ عددهای میانی، شدت موافقت یا مخالفت را نشان می‌دهند. به نظر واقعی خودتان پاسخ دهید، نه آنچه فکر می‌کنید پاسخ درست است. جواب درست یا غلط وجود ندارد.

کوتاه است. حدود چهار دقیقه، اگر بدون وقفه جواب بدهید. همان چند دقیقه را یک‌جا بگذارید کنار.

همسانی درونی گزارش‌شده ۰٫۵۵ است که پایین شمرده می‌شود؛ جمله‌ها موضوع‌های متفاوتی را می‌پوشانند. هنجار یا برش فردی منتشر نشده است. پژوهش اصلی فقط روی مادران کودکان پیش‌دبستانی آمریکایی انجام شده و نسخهٔ فارسی اعتباریابی نشده است. جملهٔ پنجم دربارهٔ اسلحه در خانه برای بافت ایران نامأنوس است و جمله‌های رسانه‌ای فقط از تلویزیون نام می‌برند. نمره را یک نشانهٔ کلی بدانید.

این پرسشنامه ابزاری برای تأمل و گفت‌وگوست و تشخیص نیست؛ جای ارزیابی مشاور یا روان‌شناس کودک را نمی‌گیرد. نتیجهٔ آن نباید در داوری قانونی، حضانت یا گزینش به کار رود. اگر در خانه خشونت وجود دارد یا نگران ایمنی کودک هستید، با اورژانس اجتماعی ۱۲۳ یا خط مشاورهٔ بهزیستی ۱۴۸۰ تماس بگیرید. در آسیب جسمی، اورژانس ۱۱۵ را خبر کنید.

این مقیاس را می‌توان کنار پرسشنامهٔ شیوه‌ها و ابعاد فرزندپروری (PSDQ) به کار برد که تنبیه بدنی و خصومت کلامی را می‌سنجد. پرسشنامهٔ فرزندپروری آلاباما (APQ) شیوه‌های انضباطی را نشان می‌دهد و پرسشنامهٔ توانایی‌ها و مشکلات (SDQ) تصویری از رفتار خود کودک، از جمله مشکلات سلوک، می‌دهد. این ترکیب، نگرش و رفتار را کنار هم نشان می‌دهد.

فاصلهٔ مناسب برای تکرار، دست‌کم سه ماه است؛ مثلاً پس از یک دورهٔ آموزش فرزندپروری یا چند ماه تمرین روش‌های انضباطی تازه. چون نگرش‌ها آهسته تغییر می‌کنند، تکرار زودتر معمولاً تفاوت معناداری نشان نمی‌دهد. بهتر است هر بار همان والد پاسخ دهد. تغییر چند نمره را با احتیاط بخوانید.

در برخی خانواده‌های ایرانی، پیام‌هایی مثل «اگر زدند، بزن» یا پذیرش تنبیه بدنی هنوز رایج است، هرچند آگاهی دربارهٔ آسیب‌های آن رو به افزایش است. جملهٔ اسلحه از متن آمریکایی است و در ایران نگهداری سلاح گرم بدون مجوز جرم است. حریم خصوصی خانواده را رعایت کنید: پاسخ‌ها متعلق به والد است و اطلاعات مربوط به کودک و خانواده نباید بدون رضایت با مدرسه یا دیگران در میان گذاشته شود.