پرسشنامه آلمانی نسخه تعهد سازمانی (OCQ-G)

گاهی آدم می‌ماند چون جایگزین کم است، و گاهی چون سازمان را از آنِ خودش می‌داند. پرسشنامهٔ آلمانی تعهد سازمانی، OCQ-G، سراغ حالت دوم می‌رود: پیوند عاطفی شما با همین شرکت.

پانزده جمله می‌پرسد حاضرید بیش از حد لازم برای موفقیت این سازمان تلاش کنید یا نه، نزد دوستانتان از آن به نیکی یاد می‌کنید یا نه، ارزش‌هایتان را نزدیک می‌بینید یا نه، و آیا تغییری کوچک برای رفتن کافی است. کارت آزمون همین را جمع کرده است: چقدر خود را جزئی از خانوادهٔ سازمانتان می‌دانید.

نمره، عکس امروز این پیوند است. سطح‌ها به معنای گزینه‌ها لنگر شده‌اند، نه به هنجار یک کشور. از نتیجه برای خودتان، یا برای گفت‌وگویی داوطلبانه، استفاده کنید؛ نه برای پروندهٔ پرسنلی.

مایر و ووشه (۲۰۰۲) نسخهٔ آلمانی پرسشنامهٔ تعهد سازمانی پورتر و اسمیت را در مجلهٔ روان‌شناسی کار و سازمان (Zeitschrift für Arbeits- und Organisationspsychologie)، دورهٔ ۴۶، صفحه‌های ۱۲۶ تا ۱۳۶، بررسی روان‌سنجی کردند. مستند ZIS همین فرم در ۲۰۱۴ با شناسهٔ ۱۰٫۶۱۰۲/zis۱۰ است. پایه، پرسشنامهٔ مودی، استیرز و پورتر (۱۹۷۹) است.

پورتر، مودی و استیرز تعهد را قدرت نسبی هویت‌یابی با یک سازمان و درگیری در آن دانسته‌اند: باور به هدف‌ها و ارزش‌ها، آمادگی برای تلاش قابل‌توجه، و میل جدی به ماندن. عنوان آلمانی بر پیوند عاطفی با شرکت تکیه دارد و این فرم همان را در یک جمع می‌سنجد.

در همین مجموعه، ۹۷۲۹ طیف هفت‌درجه‌ای و جمع ۱۵ تا ۱۰۵ است و ۱۱۲۴۰ میانگین ۱ تا ۷. عدد این نسخه با آن دو جمع و میانگین یکی نیست.

هدف، دیدن شدت پیوند عاطفی شما با سازمان فعلی در یک جمع است. جمله‌ها سه نشانهٔ تعریف کلاسیک را لمس می‌کنند و در نمرهٔ «تعهد سازمانی» روی هم می‌گذارند.

• پذیرش ارزش‌ها: شباهت ارزش‌ها، غرور از تعلق، و جدی گرفتن آیندهٔ سازمان.
• تلاش فراتر از وظیفه: کوشش بیش از حد لازم، و حس اینکه سازمان شما را به بهترین عملکرد برمی‌انگیزد.
• میل به ماندن: ترجیح این سازمان، در برابر جمله‌هایی که از رفتن با تغییری کوچک یا پشیمانی از انتخاب می‌گویند.

آنچه سنجیده می‌شود نگرش امروز شماست، نه برگهٔ حضور و غیاب و نه حکم استعفا. نمرهٔ پایین می‌تواند فاصلهٔ هویتی باشد و می‌تواند واکنش به سازمانی باشد که خودش تعهد متقابل نشان نمی‌دهد.

فرم ۱۵ گویه و یک نمره دارد: تعهد سازمانی. گزینه‌ها از ۱ تا ۵ این‌ها هستند: «کاملاً مخالفم»، «مخالفم»، «نه موافقم نه مخالفم»، «موافقم» و «کاملاً موافقم». گویه‌های ۳، ۷، ۹، ۱۱، ۱۲ و ۱۵ معکوس‌اند تا موافقت با جملهٔ منفی تعهد را بالا نبرد. اگر هر پانزده جمله را با گزینهٔ وسط جواب دهید، جمع ۴۵ می‌شود.

جمع، پس از معکوس‌سازی، از ۱۵ تا ۷۵ است. سطح‌ها به همین دامنه لنگر شده‌اند:

• «تعهد سازمانی: تعهد سازمانی پایین» ۱۵ تا ۳۷
• «تعهد سازمانی: تعهد سازمانی میانه» ۳۸ تا ۵۲
• «تعهد سازمانی: تعهد سازمانی بالا» ۵۳ تا ۷۵

فرم ۹۷۲۹ هفت‌درجه‌ای است؛ جمعش ۱۵ تا ۱۰۵ و سطح‌هایش پایین ۱۵ تا ۵۹، میانه ۶۰ تا ۷۴ و بالا ۷۵ تا ۱۰۵ است. فرم ۱۱۲۴۰ میانگین ۱ تا ۷ می‌دهد و سطح‌هایش هم‌پوشان‌اند: پایین ۱ تا ۴، میانه ۳ تا ۵، بالا ۵ تا ۷.

این فرم برای شماست اگر اکنون در یک سازمان کار می‌کنید و می‌خواهید بدانید پیوندتان با همان‌جا چقدر عاطفی است. تمام‌وقت، پاره‌وقت یا پروژه‌ای، تا وقتی یک کارفرمای مشخص در ذهن دارید، جمله‌ها مرجع دارند.

پژوهشگر و مشاور توسعهٔ سازمان هم، با رضایت آگاهانهٔ شما، می‌توانند تصویر گروهی و بی‌نام بسازند. اگر بین دو شغل هستید و سازمان فعلی ندارید، بهتر است سنجش را بگذارید برای وقتی دوباره جایی مشغول شده‌اید.

در سازمان، کاربرد درست این فرم شنیدن دمای پیوند عاطفی است، نه رتبه‌بندی آدم‌ها. اگر مشارکت شما داوطلبانه باشد و نمرهٔ فردی به مدیر نرسد، میانگین بی‌نام یک واحد می‌تواند گفت‌وگو دربارهٔ نگهداشت را راه بیندازد.

کنار خروج داوطلبانه یا مضمون جدایی‌ها، این تصویر یک سرنخ است و به‌تنهایی دلیل بازنگری حقوق یا تغییر مدیر نیست. نتیجهٔ فردی را در پرونده نگذارید و به استخدام، ارتقا یا ارزیابی عملکرد وصل نکنید. تعهد پایین اتهام بی‌وفایی نیست و تعهد بالا مجوز کار بی‌مزد نیست.

جمع ۱۵ تا ۳۷، با عنوان «تعهد سازمانی: تعهد سازمانی پایین»، یعنی در بیشتر جمله‌ها هویتتان را با این سازمان گره نزده‌اید. ممکن است کار را درست انجام دهید و هم‌زمان تعریف کردنش نزد دوستان برایتان سخت باشد. این تصویر می‌تواند از فاصلهٔ ارزشی بیاید یا از کم‌بودن تعهد خود سازمان.

بازهٔ ۳۸ تا ۵۲، «تعهد سازمانی: تعهد سازمانی میانه»، اطراف گزینهٔ «نه موافقم نه مخالفم» است. جمع پاسخ‌های وسط ۴۵ است و داخل همین بازه می‌نشیند. معمولاً هم تعلق هست و هم تردید؛ ببینید تردیدتان سر ارزش‌هاست، سر تلاش اضافه، یا سر ماندن.

بازهٔ ۵۳ تا ۷۵، «تعهد سازمانی: تعهد سازمانی بالا»، یعنی پذیرش ارزش‌ها، کوشش بیشتر و میل به ماندن در پاسخ‌هایتان پررنگ است. این سطح حکم «هرگز نمی‌روم» نیست. اگر بخواهید دقیق‌تر ببینید، گویه‌های مثبت را جدا از شش گویهٔ معکوس ورق بزنید.

نمره، خودگزارش امروز شماست. اختلاف تازه با مدیر، خبر تغییر ساختار، یا میل به جواب پسندیده می‌تواند جمع را جابه‌جا کند. این فرم ماندن واقعی را ثبت نمی‌کند و جای دادهٔ خروج را نمی‌گیرد.

سطح‌ها به دامنهٔ ۱۵ تا ۷۵ لنگر شده‌اند، نه به هنجار. «بالا» یعنی کدام سمت طیف ایستاده‌اید، نه رتبه میان همکاران. تعهد مستمر و هنجاری در مدل مایر و آلن اینجا جدا نمی‌شود؛ کسی که فقط به‌خاطر هزینهٔ رفتن مانده ممکن است پایین بیاید و هنوز نرفته باشد. در تیم خیلی کوچک، حتی گزارش بی‌نام ممکن است صاحب جواب را لو بدهد.

شاخص بریفیلد و روته لذت از خود کار را می‌سنجد و این فرم پیوند شما با سازمان را. مقیاس حمایت سازمانی ادراک‌شده می‌پرسد سازمان چقدر هوایتان را دارد.

اگر خستگی مزمن در میان است، فرسودگی اولدنبورگ یا فرم کوتاه مازلاش کنار این نمره خواندنی است. دلبستگی روان‌شناختی اوریلی و چتمن سازهٔ نزدیک است. جمع این نسخه را با جمع هفت‌درجه‌ای ۹۷۲۹ یا میانگین ۱۱۲۴۰ در یک جدول نگذارید.

پیوند عاطفی یک‌شبه عوض نمی‌شود، ولی با تغییر مدیر، ادغام، تعدیل یا یک دورهٔ فشار طولانی جابه‌جا می‌شود. تکرار وقتی معنا دارد که چند ماه از سنجش قبل گذشته باشد، یا واقعهٔ روشنی در رابطهٔ شما با سازمان رخ داده باشد.

فاصلهٔ خیلی کوتاه بیشتر حافظهٔ جواب قبلی را می‌سنجد. تاریخ و نام سازمان را کنار نمره یادداشت کنید تا دو جمع را با هم قاطی نکنید.

زبان «خانوادهٔ سازمان» در بعضی محیط‌های کاری ایران بار عاطفی سنگینی دارد و در بعضی جاها شعاری شنیده‌شده است. موافقت با جمله‌های غرور و تلاش اضافه را با وظیفهٔ اخلاقی یکی نگیرید. جایی که امنیت شغل شکننده است، میل به ماندن گاهی احتیاط است و گاهی علاقه.

این نسخه در بافت آلمانی و بر پایهٔ فرم آمریکایی ساخته شده و سطح‌هایش هنجار ایرانی نیستند. پاسخ شما محرمانه است. در اجرای گروهی، رضایت باید آزاد باشد، نتیجهٔ فردی به مدیر نرسد، و در تیم کوچک گزارش فقط وقتی منتشر شود که شناسایی فرد ممکن نباشد.

این گزارش ابزار خودشناسی و آموزش است. تشخیص روان‌پزشکی نیست، شایستگی شما را برای هیچ شغلی تعیین نمی‌کند، و مبنای استخدام، ارتقا یا ارزیابی عملکرد قرار نمی‌گیرد. جمع ۱۵ تا ۷۵ برداشت امروزتان از پیوند با یک سازمان مشخص است.

تصمیم ماندن یا رفتن به شواهد بیشتری نیاز دارد. اگر فشار کار به درماندگی شدید رسیده، با روان‌شناس یا مشاور شغلی حرف بزنید و در بحران فوری با اورژانس اجتماعی ۱۲۳ تماس بگیرید. بدون رضایت شما این نتیجه به کارفرما نشان داده نمی‌شود.