پرسشنامه فرسودگی اولدنبورگ (OLBI)

فرسودگی در این ابزار دو چهرهٔ هم‌جهت دارد: تحلیل رفتن انرژی، و فاصله گرفتن روانی از خود شغل. دمروتی، باکر، وارداکو و کانتاس در سال ۲۰۰۳ این سیاهه را در مقاله‌ای دربارهٔ اعتبار همگرای دو ابزار فرسودگی معرفی کردند. عنوان مقالهٔ ۲۰۰۸ آن را گزینه‌ای برای سنجش فرسودگی و درگیری با کار می‌نامد.

شما ۱۶ جمله می‌خوانید و هم جمع کل می‌گیرید هم دو زیرمقیاس. برخلاف فرم کوتاه مازلاش، اینجا نمرهٔ بالاتر در هر سه گزارش یعنی فرسودگی بیشتر و بُعدی که «هرچه بالاتر بهتر» باشد وجود ندارد. ابزار برای پژوهش و استفادهٔ عملی در دسترس است.

بُعد خستگی و تحلیل‌رفتگی یعنی تهی شدن، نیاز به استراحت بیشتر، و فرسودگی جسمی و هیجانی. بُعد گسستگی و بی‌علاقگی یعنی فاصله گرفتن از کار و نگاه منفی و مکانیکی به آن. هر بُعد ۸ گویه دارد و روی هم ۱۶ گویه می‌شود.

جملهٔ «همیشه جنبه‌های تازه و جالبی در کارم پیدا می‌کنم» علاقه را می‌پرسد و جملهٔ «روزهایی هست که حتی پیش از رسیدن به محل کار احساس خستگی می‌کنم» تهی شدن پیش از رسیدن به محل کار را. نیمی از گویه‌ها مثبت و نیمی منفی نوشته شده‌اند تا پاسخ یکنواخت کمتر شود. در جمعیت‌های شغلی متنوع، از جمله ایران، اعتبار قابل قبولی گزارش شده است؛ برش‌های عددی این نسخه اما از پترسون و همکاران در ۲۰۰۸ و روی کارکنان سلامت سوئد است.

هدف، دیدن مقدار فرسودگی در دو محور هم‌جهت و یک جمع کلی است. نمرهٔ بالاتر در هر سه مورد یعنی فرسودگی بیشتر.

• خستگی و تحلیل‌رفتگی: ۸ گویه، دامنهٔ ۸ تا ۳۲
• گسستگی و بی‌علاقگی: ۸ گویه، دامنهٔ ۸ تا ۳۲
• فرسودگی کلی: ۱۶ گویه، دامنهٔ ۱۶ تا ۶۴

برش پترسون برای خستگی جمع ۱۸ (میانگین ۲٫۲۵) و برای گسستگی جمع ۱۷ (میانگین ۲٫۱) است. این نقطه‌ها از پژوهش سال ۲۰۰۸ روی کارکنان سلامت سوئد آمده‌اند. رسیدن به آن‌ها یعنی آن بُعد از برش گذشته است و به‌تنهایی تشخیص بالینی نیست.

۱۶ گویه با نمرهٔ کل و دو زیرمقیاس. گزینه از ۱ «کاملاً موافقم» تا ۴ «کاملاً مخالفم» است. گویه‌های ۲، ۳، ۴، ۶، ۸، ۹، ۱۱ و ۱۲ معکوس می‌شوند؛ هشت گویهٔ دیگر نه. بعد از تصحیح، در کل و در هر دو بُعد نمرهٔ بالاتر یعنی فرسودگی بیشتر. دامنهٔ کل ۱۶–۶۴، خستگی ۸–۳۲ و گسستگی ۸–۳۲ است. برش پترسون و همکاران (۲۰۰۸): خستگی جمع ۱۸ (میانگین ۲٫۲۵) و گسستگی جمع ۱۷ (میانگین ۲٫۱).

«فرسودگی کلی: فرسودگی پایین» ۱۶–۳۴. «فرسودگی کلی: فرسودگی متوسط» ۳۵–۴۷. «فرسودگی کلی: فرسودگی بالا» ۴۸–۶۴. «خستگی و تحلیل‌رفتگی: انرژی کاری حفظ‌شده» ۸–۱۷. «خستگی و تحلیل‌رفتگی: خستگی بالاتر از نقطهٔ برش» ۱۸–۲۴. «خستگی و تحلیل‌رفتگی: خستگی شدید» ۲۵–۳۲. «گسستگی و بی‌علاقگی از کار: پیوند و علاقه به کار» ۸–۱۶. «گسستگی و بی‌علاقگی از کار: گسستگی بالاتر از نقطهٔ برش» ۱۷–۲۴. «گسستگی و بی‌علاقگی از کار: گسستگی شدید» ۲۵–۳۲.

اگر می‌خواهید بدانید تحلیل‌رفتگی جسمی و ذهنی‌تان از بی‌علاقگی به خود کار جداست یا با آن همراه است، این پرسشنامه به خودارزیابی می‌آید. برای مشاغل متنوع و برای گفت‌وگوی داوطلبانه دربارهٔ بار کار مناسب است. وقتی فشار روانی شدید و فوری است، جای مصاحبهٔ تخصصی را نمی‌گیرد.

سازمان می‌تواند، پیش از تغییر شیفت یا بازچینش وظیفه، الگوی خستگی واحد را با این پرسشنامه ببیند؛ به شرط رضایت تک‌تک افراد و بدون اجبار. خروجی برای استخدام، گزینش یا ارتقا نیست، حتی اگر منبع ابزار را برای استفادهٔ عملی هم در دسترس دانسته باشد.

اگر جمع خستگی از ۱۸ و گسستگی از ۱۷ بالاتر باشد، گفت‌وگو باید دربارهٔ بار کار، وقفهٔ استراحت و معنای وظیفه باشد، نه رتبه‌بندی آدم‌ها. نتیجه در پروندهٔ پرسنلی نمی‌ماند مگر خود شما بخواهید نسخه‌ای نزد خودتان باشد. مقایسهٔ واحدها فقط با مشارکت آزاد معنا دارد.

در این آزمون، نمرهٔ بالاتر همیشه فرسودگی بیشتر است. فرسودگی کلی از ۱۶ تا ۳۴ پایین، از ۳۵ تا ۴۷ متوسط و از ۴۸ تا ۶۴ بالا است. ممکن است جمع کل هنوز متوسط باشد ولی یک بُعد از برش پترسون گذشته باشد؛ همان بُعد را جدا جدی بگیرید.

در خستگی، ۸ تا ۱۷ انرژی کاری حفظ‌شده است، ۱۸ تا ۲۴ بالاتر از نقطهٔ برش و ۲۵ تا ۳۲ شدید. در گسستگی، ۸ تا ۱۶ پیوند و علاقه به کار است، ۱۷ تا ۲۴ بالاتر از برش و ۲۵ تا ۳۲ شدید. خستگی شدید با گسستگی هنوز پایین یعنی بدن و ذهن فرسوده‌اند ولی علاقه مانده؛ برعکسش یعنی انرژی هست ولی کار برایتان مکانیکی شده. هیچ‌کدام به‌تنهایی تشخیص نیست.

برش‌های ۱۸ و ۱۷ از پژوهش پترسون و همکاران در ۲۰۰۸ روی کارکنان سلامت سوئد آمده‌اند و هنجار جمعیت ایرانی نیستند. منبع از اعتبار قابل قبول در مشاغل متنوع، از جمله ایران، حرف می‌زند ولی جدول هنجار ایرانی ارائه نمی‌کند.

خودگزارشی است؛ خستگی همان هفته و برداشت متفاوت از «کاملاً موافقم» نمره را تکان می‌دهد. اگر هشت گویهٔ معکوس در محاسبه فراموش شوند، جهت نمره وارونه می‌شود. این اعداد اختلال روانی را تشخیص نمی‌دهند و برای پاداش یا اخراج مناسب نیستند.

اگر سه نمرهٔ جدا می‌خواهید و بُعدی که بالاتر بودنش بهتر است، پرسشنامه فرسودگی شغلی مازلاش (MBI - فرم کوتاه ۷ گویه‌ای) مسیر دیگری است و نمرهٔ کل ندارد. مقیاس فرسودگی پاینز (BM-SV) و مقیاس استرس شغلی (OSS) هم می‌توانند فشار را از زاویه‌ای غیر از خستگی و گسستگی اولدنبورگ کنار این نتیجه بگذارند. کنار هم گذاشتن ابزارها جای حرف شما دربارهٔ ضرب‌الاجل و معنای کار را نمی‌گیرد.

برای این پرسشنامه فاصلهٔ بازآزمایی ثابتی در منبع تعیین نشده است. تکرار را به تغییر واقعی کار وصل کنید: سبک شدن پروژه، جابه‌جایی شیفت، یا حدود چند ماه بعد تا ببینید خستگی و گسستگی با هم حرکت کرده‌اند یا نه.

چند بار در یک هفته فقط نوسان همان روزها را بزرگ می‌کند. اگر فقط یکی از دو بُعد بالای برش پترسون بود، در نوبت بعد همان بُعد را جدا از جمع کل نگاه کنید.

بی‌علاقگی به کار در برخی جمع‌ها با شرم یا برچسب ناسپاسی همراه است و ممکن است جملهٔ مثبت را از روی تعارف تأیید کنید. اینجا مخالفت با جملهٔ مثبت دادهٔ معتبر است، نه بی‌ادبی. جملهٔ منفی را هم کمتر از واقع کوچک نکنید.

پاسخ‌ها حریم شخصی شماست. کارفرما فقط با رضایت روشن شما خروجی را می‌بیند. اجرای گروهی باید داوطلبانه باشد و کسی برای بالا یا پایین بودن نمره بازخواست نشود.

این متن دربارهٔ موضوع فرسودگی شغلی در پرسشنامهٔ فرسودگی اولدنبورگ است و فقط راهنمای خواندن نمرهٔ شماست. تشخیص یا درمان نیست و جایگزین مراجعه به متخصص روان‌شناسی یا پزشکی نمی‌شود. مدیران و منابع انسانی نباید بر پایهٔ آن دربارهٔ استخدام، ترفیع یا ادامهٔ همکاری تصمیم بگیرند. اگر فرسودگی خواب، رابطه یا ایمنی کارتان را به هم ریخته، از فرد متخصص کمک بگیرید.