مقیاس ترس از جرم نوجوانان (مطالعهٔ رشد جوانان شیکاگو)

این ابزار بخشی از سنجه‌های مطالعهٔ رشد جوانان شیکاگو است؛ پژوهشی طولی که گروه دبورا گورمن‌اسمیت و پاتریک تولان در دانشگاه ایلینوی شیکاگو از سال ۱۹۹۰ با نوجوانان کلاس ششم و هشتم محله‌های پرخطر شهر آغاز کردند و تا بزرگسالی ادامه دادند. متن کامل سؤال‌ها و روش نمره‌گذاری در مجموعهٔ ابزارهای سنجش خشونت جوانان مرکز کنترل و پیشگیری بیماری‌های آمریکا (ویرایش دوم، ۲۰۰۵) منتشر شده است.

سؤال‌ها، ترتیب، گزینه‌ها و نمره‌گذاری این نسخه یک‌به‌یک با همان متن منتشرشده تطبیق داده شده است. هیچ سؤالی اضافه یا حذف نشده است.

احساس امنیت یکی از نیازهای پایهٔ هر نوجوان است. وقتی نوجوانی از رفتن به کوچه پس از تاریکی می‌ترسد، یا پدر و مادرش اجازه نمی‌دهند تنها به مغازهٔ سر خیابان برود، این ترس آرام‌آرام بر برنامهٔ روزانه، دوستی‌ها و حتی حال روحی‌اش اثر می‌گذارد.

این پرسشنامه کمک می‌کند ببینید ترس از جرم تا چه اندازه در ذهن نوجوان حضور دارد و تا چه حد زندگی روزمرهٔ او و خانواده را تغییر داده است. نتیجه، تصویری از تجربهٔ ذهنی اوست، نه سنجش میزان واقعی جرم در محله.

پژوهش‌های جرم‌شناسی سال‌هاست نشان داده‌اند که ترس از جرم و خطر واقعی جرم همیشه هم‌اندازه نیستند. گاهی نوجوانی در محله‌ای نسبتاً امن، به دلیل یک تجربهٔ تلخ یا شنیدن اخبار، ترس زیادی دارد و گاهی نوجوانی در محله‌ای پرخطر، خطر را دست‌کم می‌گیرد. هر دو حالت ارزش گفت‌وگو دارند.

پرسشنامه ۱۳ سؤال دارد و دو چیز را جداگانه می‌سنجد: نخست، میزان ترس نوجوان از قربانی جرم خشونت‌آمیز شدن در خانه و محله؛ دوم، اینکه این ترس تا چه حد به اقدام‌های محافظتی و محدودیت در زندگی انجامیده است، مثل کم کردن رفت‌وآمد، نصب وسایل امنیتی یا حتی تغییر محل زندگی.

هدف، کمک به خانواده، مدرسه و مشاور است تا بفهمند احساس ناامنی چقدر در زندگی نوجوان جا گرفته و آیا لازم است برای کاهش آن یا بهبود ایمنی واقعی کاری انجام شود.

پرسشنامه ۱۳ سؤال دارد. سؤال‌های ۱ تا ۴ ترس از حمله یا دزدی را در خانه، خیابان در روز، بیرون در شب به‌تنهایی و بیرون در شب همراه دیگران می‌سنجند و هر کدام ۱ تا ۴ امتیاز دارند؛ جمع آن‌ها نمرهٔ «ترس از قربانی جرم شدن» با دامنهٔ ۴ تا ۱۶ است.

سؤال‌های ۵ تا ۱۰ با «بله» برابر ۱ و «نه» برابر صفر، نمرهٔ «اقدام‌های محافظتی» را با دامنهٔ صفر تا ۶ می‌سازند. سؤال‌های ۱۱ تا ۱۳ دربارهٔ وجود سلاح در خانه‌اند؛ منبع آن‌ها را فقط برای ثبت مالکیت سلاح نگه داشته و نمره‌گذاری نمی‌کند. گویهٔ معکوس وجود ندارد. منبع نمرهٔ هر بخش را میانگین گزارش می‌کند؛ جمعی که این‌جا می‌بینید، تقسیم بر تعداد سؤال‌ها، همان میانگین است.

این ابزار در پژوهش اصلی برای نوجوانانی به کار رفت که از کلاس ششم و هشتم وارد مطالعه شدند و تا بزرگسالی پیگیری شدند. بنابراین برای نوجوانان حدود ۱۲ تا ۱۸ سال مناسب است. برخی سؤال‌ها، مثل محدود کردن زمان کار یا نقل‌مکان، به تصمیم‌های خانواده برمی‌گردد و نوجوان کم‌سن‌تر ممکن است در پاسخ به آن‌ها به کمک نیاز داشته باشد.

سیزده سؤال را به ترتیب می‌خوانید و جواب می‌دهید. گزینه‌ها: «اصلاً نمی‌ترسم»، «کمی می‌ترسم»، «تا حدودی می‌ترسم» و «خیلی می‌ترسم». جواب درست و غلطی در کار نیست؛ نزدیک‌ترین گزینه به تجربهٔ واقعی کافی است. بخش‌ها ممکن است پشت سر هم بیایند؛ لازم نیست خودتان حساب کنید هر جمله مال کدام نمره است.

هر بخش جداگانه در سه سطح کم، متوسط و زیاد گزارش می‌شود. برای این ابزار برش رسمی یا هنجار ایرانی منتشر نشده است، پس مرز سطح‌ها بر پایهٔ خودِ گزینه‌ها تعیین شده و هنجارها جهانی‌اند. در بخش ترس، سطح زیاد یعنی پاسخ‌ها بیشتر «تا حدودی» و «خیلی می‌ترسم» بوده است. در بخش اقدام‌ها، سطح زیاد یعنی ترس از جرم دست‌کم چهار تغییر در زندگی ایجاد کرده است. ترس زیاد همیشه نشانهٔ اضطراب نابجا نیست؛ ممکن است بازتاب درست خطرهای واقعی محله باشد. به همین دلیل، پیش از هر تفسیر، از نوجوان و خانواده دربارهٔ تجربه‌های واقعی‌شان در محله بپرسید و نمرهٔ دو بخش را کنار هم بخوانید؛ ترس زیاد بدون هیچ اقدام محافظتی، معنایی متفاوت با ترس زیاد همراه با محدودیت‌های گسترده دارد.

این پرسشنامه ۱۳ سؤال کوتاه دربارهٔ احساس امنیت شما در خانه و محله دارد. در چهار سؤال اول بگویید چقدر می‌ترسید که در جاها و زمان‌های مختلف مورد حمله یا دزدی قرار بگیرید و یکی از چهار گزینه را بزنید: «اصلاً نمی‌ترسم»، «کمی می‌ترسم»، «تا حدودی می‌ترسم» یا «خیلی می‌ترسم».

در سؤال‌های بعدی فقط «بله» یا «نه» را انتخاب کنید. بعضی سؤال‌ها دربارهٔ تصمیم‌های خانواده‌تان است، مثل نصب دزدگیر یا نقل‌مکان؛ اگر خانواده‌تان چنین کاری را به خاطر ترس از جرم انجام داده، «بله» بزنید. پاسخ درست و غلط وجود ندارد و قرار نیست کسی به خاطر پاسخ‌هایتان قضاوت شود.

کوتاه است. حدود پنج دقیقه، اگر بدون وقفه جواب بدهید. همان چند دقیقه را یک‌جا بگذارید کنار.

این ابزار در محله‌های شهری آمریکا ساخته شده و برخی سؤال‌ها، به‌ویژه دربارهٔ خرید سلاح و نگهداری تفنگ در خانه، با شرایط قانونی و فرهنگی ایران فاصله دارند. در ایران نگهداری سلاح بدون مجوز غیرقانونی است و پاسخ به این سؤال‌ها ممکن است با احتیاط یا ناراستی همراه شود. نمرهٔ اقدام‌ها بیشتر به تصمیم‌های خانواده بستگی دارد تا نوجوان. پرسشنامه میزان واقعی جرم را نمی‌سنجد و برای تشخیص اضطراب یا آسیب روانی ساخته نشده است.

نتیجهٔ این پرسشنامه تصویری از احساس امنیت نوجوان است و جای ارزیابی تخصصی روان‌شناس را نمی‌گیرد. اگر خطر واقعی متوجه نوجوان یا خانواده است، با پلیس ۱۱۰ تماس بگیرید. این ابزار مبنای تصمیم قضایی، انتظامی یا درمانی نیست.

اگر نوجوان شاهد یا قربانی خشونت بوده، استفاده از ابزارهای سنجش مواجهه با خشونت محله و نشانه‌های پس از سانحه در کنار این پرسشنامه تصویر کامل‌تری می‌دهد. ابزارهای سنجش اضطراب عمومی هم کمک می‌کنند روشن شود ترس فقط به جرم محدود است یا به حوزه‌های دیگر هم کشیده شده است.

پس از یک رویداد مهم، مثل حادثه‌ای در محله یا نقل‌مکان، تکرار پرسشنامه پس از سه تا شش ماه نشان می‌دهد ترس فروکش کرده یا ماندگار شده است. در شرایط عادی، تکرار سالی یک بار کافی است. هنگام مقایسه، تغییر در شرایط محله و خانواده را هم یادداشت کنید تا معلوم شود تغییر نمره از کجا آمده است.

در شهرهای ایران، نگرانی خانواده‌ها بیشتر به زورگیری، کیف‌قاپی و مزاحمت خیابانی، به‌ویژه برای دختران، معطوف است. ممکن است دختران به دلیل محدودیت‌هایی که خانواده برایشان می‌گذارد، در بخش اقدام‌ها نمرهٔ بیشتری بگیرند، حتی اگر خودشان ترس زیادی گزارش نکنند. این تفاوت را در تفسیر در نظر بگیرید.