مقیاس هدف‌های پیشرفت دانش‌آموز (PALS): یادگیری، نمایش توانایی و پرهیز از ناتوان دیده شدن

مقیاس‌های الگوهای یادگیری انطباقی (Patterns of Adaptive Learning Scales، PALS) را گروهی از پژوهشگران دانشگاه میشیگان به سرپرستی کارول میجلی، بر پایهٔ نظریهٔ هدف پیشرفت، طی حدود یک دهه ساختند و بهبود دادند و راهنمای آن در سال ۲۰۰۰ منتشر شد. این مجموعه مقیاس‌های زیادی برای دانش‌آموزان و معلمان دارد. آزمون حاضر بخش «جهت‌گیری‌های هدف پیشرفت شخصی» در نسخهٔ بازنگری‌شده است.
سازندگان در این بازنگری، جمله‌هایی را که علاقهٔ درونی یا رفتارهای خاص را می‌سنجیدند کنار گذاشتند تا خود هدف، یعنی چارچوبی که دانش‌آموز با آن به کار درسی نگاه می‌کند، سنجیده شود. تحلیل عاملی تأییدی ساختار سه‌بخشی را تأیید کرد. نسخهٔ پیشین جمله‌های هدف در مقالهٔ میجلی و همکاران (۱۹۹۸) اعتباریابی شده است. متن جمله‌ها و نمونه پرسشنامه در راهنمای سازندگان آمده است.

دو دانش‌آموز ممکن است هر دو ساعت‌ها درس بخوانند و نمرهٔ خوبی بگیرند، اما دلیلشان کاملاً متفاوت باشد: یکی می‌خواهد مطلب را واقعاً بفهمد، دیگری می‌خواهد از بقیه بهتر به نظر برسد و سومی می‌ترسد اگر کم بیاورد، دیگران او را ضعیف بدانند. پژوهشگران به این دلیل‌ها «هدف‌های پیشرفت» می‌گویند و نشان داده‌اند که هر هدف، شیوهٔ متفاوتی از روبه‌رو شدن با سختی، اشتباه و چالش را به همراه دارد.
این پرسشنامه کمک می‌کند بفهمید کدام هدف‌ها در درس خواندن شما پررنگ‌ترند. این شناخت برای خود نوجوان، خانواده و معلم سودمند است؛ چون نشان می‌دهد چه چیزی انگیزه می‌دهد و چه چیزی ممکن است مانع یادگیری شود.

این آزمون ۱۴ جمله دارد و سه هدف پیشرفت را جداگانه می‌سنجد:
هدف یادگیری و تسلط: پنج جمله دربارهٔ اینکه فهمیدن، یاد گرفتن مفهوم‌ها و مهارت‌های تازه و بهتر کردن مهارت‌ها چقدر برای دانش‌آموز مهم است.
هدف نمایش توانایی: پنج جمله دربارهٔ اینکه نشان دادن توانایی و باهوش به نظر رسیدن در مقایسه با هم‌کلاسی‌ها چقدر برایش مهم است.
هدف پرهیز از ناتوان دیده شدن: چهار جمله دربارهٔ اینکه پنهان ماندن ضعف از چشم هم‌کلاسی‌ها و معلم چقدر برایش مهم است.

آزمون ۱۴ جمله و پنج گزینه دارد که از یک («اصلاً درست نیست») تا پنج («کاملاً درست است») امتیاز می‌گیرند؛ در راهنمای اصلی فقط نقطه‌های یک، سه و پنج برچسب دارند. هیچ جمله‌ای معکوس نیست. جمله‌ها به ترتیب نمونه پرسشنامهٔ راهنما درهم آمده‌اند: هدف تسلط جمله‌های ۳، ۴، ۶، ۸ و ۱۲ (نمره ۵ تا ۲۵)؛ هدف نمایش توانایی جمله‌های ۲، ۵، ۹، ۱۰ و ۱۱ (۵ تا ۲۵)؛ هدف پرهیز جمله‌های ۱، ۷، ۱۳ و ۱۴ (۴ تا ۲۰). سازندگان نمرهٔ هر بخش را به شکل میانگین جمله‌ها گزارش کرده‌اند. نمرهٔ کل ساخته نمی‌شود، چون این سه هدف جدا از هم‌اند و با هم جمع نمی‌شوند. سطح‌ها بر پایهٔ میانگین جمله‌ها تعیین شده‌اند: کمتر از ۲٫۵ کم، از ۲٫۵ تا کمتر از ۳٫۵ متوسط، و ۳٫۵ یا بیشتر بالا. این مرزها هنجار نیستند.

سازندگان این مقیاس‌ها را با دانش‌آموزان پایهٔ سوم تا نهم به کار برده‌اند و استفاده برای پایهٔ سوم و پایین‌تر را توصیه نمی‌کنند؛ پایایی در دانش‌آموزان بزرگ‌تر معمولاً بالاتر است. بنابراین این آزمون برای نوجوانان حدود ۹ تا ۱۵ ساله، یعنی پایهٔ چهارم تا نهم، مناسب است. داده‌های توصیفی نسخهٔ بازنگری‌شده از دانش‌آموزان پایهٔ ششم آمده است. والدین و معلمان گزارش را می‌خوانند، اما پاسخ‌ها را خود دانش‌آموز می‌دهد.

چهارده سؤال را به ترتیب می‌خوانید و جواب می‌دهید. طیف از «اصلاً درست نیست» تا «کاملاً درست است» است. جواب درست و غلطی در کار نیست؛ نزدیک‌ترین گزینه به تجربهٔ واقعی کافی است. بخش‌ها ممکن است پشت سر هم بیایند؛ لازم نیست خودتان حساب کنید هر جمله مال کدام نمره است.

هر بخش جداگانه خوانده می‌شود و معنای آن در ترکیب با دو بخش دیگر کامل می‌شود. نمرهٔ بالای هدف تسلط معمولاً نشانهٔ الگوی سازگارانه است. هدف نمایش توانایی، به تعبیر راهنما، هم با الگوهای سازگارانه و هم ناسازگارانه همراه بوده و معنایش به همراهی با دو هدف دیگر بستگی دارد. هدف پرهیز با الگوهای ناسازگارانه همراه بوده است. میانگین هر جمله در نمونهٔ پایهٔ ششم آمریکایی برای هدف تسلط ۴٫۱۵ (انحراف معیار ۰٫۸۸)، برای هدف نمایش ۲٫۴۶ (۱٫۱۵) و برای هدف پرهیز ۲٫۴۰ (۱٫۰۴) بود. این اعداد هنجار ایرانی نیستند و فقط برای مقایسه‌ای تقریبی آمده‌اند. این آزمون هدف‌ها را می‌سنجد، نه توانایی، تلاش یا نمره را.

این پرسشنامه را خود دانش‌آموز پر می‌کند. جمله‌ها دربارهٔ شما به عنوان دانش‌آموز در کلاس و در این سال تحصیلی است. هر جمله را بخوانید و بگویید چقدر دربارهٔ شما درست است: «اصلاً درست نیست»، «کمی درست است»، «تا حدی درست است»، «بیشتر درست است» یا «کاملاً درست است». برخی جمله‌ها شبیه هم به نظر می‌رسند؛ این عمدی است، چون برای سنجش دقیق، یک موضوع از چند زاویه پرسیده می‌شود. این پرسشنامه امتحان نیست، پاسخ درست یا غلط ندارد و پاسخ‌هایتان محرمانه است. لطفاً آنچه واقعاً فکر می‌کنید را انتخاب کنید، نه آنچه فکر می‌کنید «باید» باشد. پر کردن آن حدود پنج دقیقه طول می‌کشد. اگر خوانده شدن جمله‌ها با صدای بلند کمکتان می‌کند، بزرگسالی می‌تواند آن‌ها را برایتان بخواند.

اگر بلند نشوید، حدود پنج دقیقه تمام می‌شود. عجله در این مدت کوتاه بیشتر از خود سؤال‌ها به نتیجه آسیب می‌زند.

داده‌های راهنما از مدرسه‌های چند ایالت آمریکا با سطح اقتصادی پایین تا متوسط آمده است. پایایی هدف پرهیز (۰٫۷۴) پایین‌تر از دو بخش دیگر (۰٫۸۵ و ۰٫۸۹) است. جمله‌ها کلی‌اند و دربارهٔ «کلاس» پرسیده می‌شوند، بنابراین تفاوت میان درس‌ها را نشان نمی‌دهند. پاسخ‌ها خودگزارشی‌اند و ممکن است تحت تأثیر تمایل به پاسخ پسندیده باشند.نسخهٔ فارسی ترجمه‌ای ویرایشی و اعتباریابی‌نشده است و هنجار ایرانی وجود ندارد.

این پرسشنامه ابزاری برای خودشناسی و گفت‌وگوست و جایگزین ارزیابی مشاور یا روان‌شناس نیست. اگر بی‌انگیزگی یا نگرانی نوجوان با غم پایدار، اضطراب شدید یا افت ناگهانی تحصیلی همراه است، از متخصص کمک بگیرید.

برای تصویر کامل‌تر، می‌توان این آزمون را با سنجش خودکارآمدی تحصیلی، خودتنظیمی تحصیلی یا اضطراب امتحان همراه کرد. راهنمای PALS خود مقیاس‌هایی برای خودکارآمدی تحصیلی، خودناتوان‌سازی تحصیلی و درک دانش‌آموز از هدف‌های کلاس دارد. اگر هدف پرهیز بالاست، بررسی اضطراب و حال هیجانی نوجوان مفید است.

هدف‌های پیشرفت از فضای کلاس، معلم و تجربه‌ها اثر می‌گیرند و ثابت نیستند. اجرای دوباره در پایان نیم‌سال یا سال تحصیلی، یا پس از تغییر کلاس یا اجرای برنامه‌ای برای بهبود فضای یادگیری، نشان می‌دهد هدف‌ها چگونه تغییر کرده‌اند. چون جمله‌ها به «این سال» اشاره دارند، فاصلهٔ چند ماهه مناسب است.

در نظام آموزشی ایران، تأکید بر معدل، رتبه و کنکور و رواج مقایسه میان دانش‌آموزان ممکن است هدف‌های عملکردی را تقویت کند. مفهوم «آبرو» هم می‌تواند نگرانی از ضعیف دیده شدن را پررنگ‌تر کند. در عین حال، ارزش فرهنگی دانش‌اندوزی پشتوانه‌ای برای هدف یادگیری است. این ملاحظات در تفسیر نتیجه اهمیت دارند.