ارزیابی نظارت والدین (PMA)

این مقیاس را استیون اسمال و کرنز در سال ۱۹۹۳ در مجلهٔ ازدواج و خانواده منتشر کردند. لی، فایگلمن و استنتون در سال ۲۰۰۰ آن را با کودکان و نوجوانان محله‌های کم‌درآمد به کار بردند و سازمان بهداشت پان‌امریکن در سال ۲۰۱۳ آن را در مجموعهٔ ابزارهای ارزیابی خانواده‌ها و نوجوانان آورد و استفاده از آن را با ذکر منبع آزاد اعلام کرد. این آزمون نسخهٔ اصلی هشت‌جمله‌ای است؛ متن جمله‌ها، ترتیب، گزینه‌ها و شیوهٔ نمره‌گذاری گویه‌به‌گویه با همان مجموعه تطبیق داده شده است.

وقتی نوجوان بزرگ‌تر می‌شود، ساعت‌های بیشتری را دور از چشم پدر و مادر می‌گذراند: در مدرسه، در راه، با دوستان و گاهی شب‌ها بیرون از خانه. اینکه والدین در این ساعت‌ها چقدر می‌دانند فرزندشان کجاست و با کیست، در پژوهش‌های رشد نوجوان «نظارت والدین» نامیده شده و بارها با سلامت و امنیت نوجوانان همراه بوده است. این ارزیابی کوتاه به شما کمک می‌کند ببینید، از نگاه خودتان، این جریان خبر میان شما و پدر و مادرتان چقدر باز است.

هدف این ارزیابی، سنجش نظارت والدین از نگاه نوجوان است؛ یعنی اینکه پدر و مادر چقدر از جای او، همراهانش، برنامه‌هایش و دوستانش خبر دارند و چقدر انتظار دارند او خبر بدهد. ۸ جمله این موضوع را از چند زاویه می‌پوشانند: جای نوجوان بعد از مدرسه و شب، همراهان، برنامه‌ها، دوستان، پول و پرسش والدین هنگام بیرون رفتن. این ارزیابی سخت‌گیری یا کنترل را نمی‌سنجد؛ آنچه می‌سنجد میزان آگاهی و گفت‌وگوست. نمره، تصویر خانواده از دید یک نفر است و برداشت پدر و مادر ممکن است با آن فرق داشته باشد.

ارزیابی ۸ جمله دارد و هر جمله پنج گزینه: «هرگز» یک امتیاز، «به‌ندرت» دو، «گاهی» سه، «بیشتر وقت‌ها» چهار و «همیشه» پنج. هیچ جمله‌ای معکوس نیست و طبق منبع، نمرهٔ کل از جمع همهٔ جمله‌ها به دست می‌آید؛ دامنهٔ آن از ۸ تا ۴۰ است و نمرهٔ بالاتر یعنی آگاهی بیشتر والدین از رفت‌وآمد فرزند. نسخهٔ کوتاه‌شدهٔ شش‌جمله‌ای هم در منابع آمده، اما این آزمون همان نسخهٔ اصلی است. هنجار ایرانی یا جهانی منتشرشده‌ای پیدا نکردیم؛ پس سطح‌ها بر پایهٔ معنای گزینه‌ها تعریف شده‌اند: میانگین کمتر از دو و نیم، یعنی بیشتر «هرگز» و «به‌ندرت» (نمرهٔ ۸ تا ۱۹، «کم»)؛ دو و نیم تا کمتر از چهار، یعنی بیشتر «گاهی» و «بیشتر وقت‌ها» (۲۰ تا ۳۱، «متوسط»)؛ و چهار یا بیشتر، یعنی بیشتر «بیشتر وقت‌ها» و «همیشه» (۳۲ تا ۴۰، «زیاد»). این سطح‌ها مقایسه با نوجوانان دیگر نیستند.

این ارزیابی برای نوجوانان ساخته شده است. پژوهش اصلی با دانش‌آموزان دورهٔ راهنمایی و دبیرستان انجام شد و پژوهش بعدی کودکان نه تا پانزده‌ساله را هم دربر گرفت؛ بنابراین برای ده تا هجده‌ساله‌ها مناسب‌تر است. منبع یادآوری می‌کند که جملهٔ شب بیرون رفتن ممکن است برای کودکان کم‌سن‌تری که شب‌ها بی بزرگ‌تر بیرون نمی‌روند صدق نکند، و جملهٔ خرج کردن پول هم برای کودکانی که پول توجیبی ندارند. پدر و مادر هم می‌توانند جمله‌ها را بخوانند تا ببینند فرزندشان به چه چیزهایی نگاه می‌کند، اما نمره فقط برای پاسخ خود نوجوان معنا دارد و پاسخ جایگزین والد با همین سطح‌ها خوانده نمی‌شود.

هشت سؤال را به ترتیب می‌خوانید و جواب می‌دهید. طیف از «هرگز» تا «همیشه» است. جواب درست و غلطی در کار نیست؛ نزدیک‌ترین گزینه به تجربهٔ واقعی کافی است.

نمرهٔ کل را بخوانید، اما به جمله‌های جداگانه هم نگاه کنید. جمله‌های دوم، سوم و پنجم بیشتر به خبر دادن خود نوجوان مربوط‌اند و جمله‌های اول، چهارم، هفتم و هشتم به آنچه والدین می‌دانند؛ جملهٔ ششم پرسیدن والدین است. پژوهش‌های تازه‌تر نشان داده‌اند آگاهی والدین بیشتر از گفته‌های خود نوجوان می‌آید تا از پرس‌وجو؛ پس نمرهٔ پایین بیش از هر چیز نشانهٔ کم بودن جریان خبر است و لزوماً به معنای بی‌توجهی والدین نیست. سن را هم در نظر بگیرید؛ برای کودکان کم‌سن‌تر، جمله‌های شب و پول ممکن است نمره را بی‌دلیل پایین بیاورند. سطح‌ها بر پایهٔ معنای گزینه‌ها هستند، نه میانگین نوجوانان دیگر.

این ارزیابی را خود نوجوان پر می‌کند. در ادامه ۸ جمله می‌خوانید دربارهٔ اینکه پدر و مادرتان چقدر از جای شما، همراهانتان و برنامه‌هایتان خبر دارند. برای هر جمله بگویید چقدر دربارهٔ شما درست است: «هرگز»، «به‌ندرت»، «گاهی»، «بیشتر وقت‌ها» یا «همیشه». اگر فقط با یکی از والدین یا با سرپرست دیگری زندگی می‌کنید، جمله‌ها را دربارهٔ همان کسی پاسخ دهید که بیشتر وقت‌ها با او هستید. به وضع معمول چند ماه اخیر فکر کنید، نه به یک روز خاص. اگر جمله‌ای دربارهٔ شما کمتر پیش می‌آید، مثلاً شب‌ها بی بزرگ‌تر بیرون نمی‌روید، گزینه‌ای را بزنید که به حالت معمول شما نزدیک‌تر است. پاسخ درست یا غلط وجود ندارد و پاسخ دادن حدود سه دقیقه طول می‌کشد.

کوتاه است. حدود سه دقیقه، اگر بدون وقفه جواب بدهید. همان چند دقیقه را یک‌جا بگذارید کنار.

این مقیاس فقط هشت جمله دارد و تنها آگاهی والدین و خبر دادن را می‌سنجد؛ گرمی رابطه، قوانین خانه، شیوهٔ انضباط و احساس نوجوان دربارهٔ این نظارت در آن دیده نمی‌شوند. پاسخ‌ها خودگزارشی‌اند و دیدگاه یک نفرند. دو جمله، یعنی شب بیرون رفتن و خرج کردن پول، طبق خود منبع برای کودکان کم‌سن‌تر یا بی پول توجیبی ممکن است صدق نکند. هنجار ایرانی یا جهانی برای آن منتشر نشده و نسخهٔ فارسی آن اعتباریابی نشده است. نمرهٔ بالا هم همیشه به معنای رابطهٔ خوب نیست؛ آگاهی‌ای که از کنترل شدید بیاید با آگاهی‌ای که از اعتماد بیاید فرق دارد و این مقیاس این دو را از هم جدا نمی‌کند.

این ارزیابی ابزاری برای خودشناسی نوجوان و آغاز گفت‌وگو در خانواده است و ارزیابی صلاحیت والدین یا تشخیص روان‌شناختی به شمار نمی‌آید. اگر احساس می‌کنید در خانه یا بیرون از آن امنیت ندارید، یا کسی شما را تهدید یا آزار می‌دهد، با بزرگ‌تری مورد اعتماد، مشاور مدرسه یا روان‌شناس حرف بزنید. صدای مشاور بهزیستی با شمارهٔ ۱۴۸۰ مشاورهٔ تلفنی می‌دهد و اورژانس اجتماعی با شمارهٔ ۱۲۳ برای موقعیت‌های بحرانی در دسترس است.

برای تصویری کامل‌تر، این ارزیابی را می‌توان کنار سنجه‌های گرمی و دلبستگی به والدین، سنجه‌های خودافشایی نوجوان و پرسش‌نامه‌های قوانین و نظارت از دید والد به کار برد. مقایسهٔ پاسخ نوجوان با برداشت پدر و مادر دربارهٔ همین موضوع‌ها، اغلب روشن می‌کند که کجا خبر به‌خوبی جریان دارد و کجا نه. در برنامه‌های پیشگیری، کنار سنجه‌های رفتار پرخطر و دوستان همسال هم به کار رفته است.

نظارت والدین با سن تغییر می‌کند؛ با بزرگ شدن نوجوان، طبیعی است که او استقلال بیشتری بخواهد و شکل خبر دادن عوض شود. اگر پس از خواندن گزارش، شما و پدر و مادرتان دربارهٔ خبر دادن به توافقی رسیده‌اید، تکرار ارزیابی پس از دو تا سه ماه می‌تواند نشان دهد این توافق پایدار مانده یا نه. در غیر این صورت، سالی یک بار، یا با تغییرهای بزرگ مثل رفتن به مدرسهٔ تازه، کافی است.

در بسیاری از خانواده‌های ایرانی، پرسیدن اینکه فرزند کجاست و با کیست، نشانهٔ دلسوزی دانسته می‌شود؛ در عین حال، نوجوانان امروز حریم شخصی بیشتری می‌خواهند و این دو گاهی با هم برخورد می‌کنند. انتظارها دربارهٔ دختران و پسران هم در برخی خانواده‌ها متفاوت است و ممکن است پاسخ‌ها را تحت تأثیر قرار دهد. بیرون رفتن شبانهٔ نوجوان بی بزرگ‌تر در بسیاری از خانواده‌ها کمتر پیش می‌آید و جملهٔ چهارم را باید با همین زمینه خواند. نتیجهٔ این ارزیابی اطلاعاتی خصوصی است و فقط با کسانی که خودتان انتخاب می‌کنید در میان گذاشته می‌شود.