گفت‌وگوی مادر و دختر نوجوان دربارهٔ پیامدهای رابطهٔ جنسی زودهنگام

این مقیاس را وینسنت گیلامو-راموس، جیمز جاکارد، پاتریشیا دیتوس و آلیدا بوریس ساختند و در مقاله‌ای در سال ۲۰۰۶ در نشریهٔ ازدواج و خانواده به کار بردند. آن پژوهش، با چارچوب ارتباط اقناعی، روی ۶۶۸ جفت مادر و نوجوان در محله‌های کم‌درآمد نیویورک انجام شد.

متن جمله‌ها، گزینه‌ها و روش نمره‌گذاری در مجموعهٔ ابزارهای سنجش خانواده و جوانان سازمان بهداشت پان‌آمریکن، سال ۲۰۱۳، منتشر شده و ترجمهٔ حاضر جمله‌به‌جمله از همان متن است. همان مجموعه استفاده از مقیاس را رایگان اعلام کرده است. اعتباریابی فارسی برای آن پیدا نشد.

سازندگان بعدها، در کارآزمایی‌ای با ۲٬۰۱۶ جفت مادر و نوجوان پایه‌های ششم و هفتم که در سال ۲۰۱۱ گزارش شد، نسخهٔ گسترده‌تری با پانزده موضوع و همین چهار گزینه را به کار بردند. در آن پژوهش، نوجوانانی که مادرشان در برنامه‌ای کوتاه برای آموزش گفت‌وگو شرکت کرده بود، گفت‌وگوی بیشتری با مادر گزارش کردند.

سال‌های یازده تا چهارده‌سالگی، سال‌های تغییرهای بزرگ در بدن، احساس‌ها و روابط است. در این سال‌ها، پرسش‌های تازه‌ای پیش می‌آید و دختران به منبعی آگاه و مطمئن برای پاسخ نیاز دارند. پژوهش‌ها نشان می‌دهند که مادر می‌تواند یکی از مهم‌ترین این منبع‌ها باشد.

این پرسشنامه کمک می‌کند ببینی تو و مادرت تا امروز چقدر دربارهٔ پیامدهای رابطهٔ جنسی زودهنگام حرف زده‌اید؛ از سلامت بدن گرفته تا آبرو و احترام و ارزش‌های اخلاقی. نتیجه می‌تواند بهانه‌ای برای شروع یا ادامهٔ گفت‌وگویی آرام باشد.

این پرسشنامه می‌سنجد که دختر نوجوان، از نگاه خودش، تا چه اندازه با مادرش دربارهٔ سه گروه از پیامدهای رابطهٔ جنسی در این سن حرف زده است: پیامدهای سلامتی، مثل بارداری و بیماری‌های آمیزشی؛ پیامدهای اجتماعی، مثل آبرو و احترام؛ و پیامدهای اخلاقی، مثل احساس گناه و پشیمانی.

هدف، نه داوری دربارهٔ دختر یا مادر، بلکه دیدن این است که کدام موضوع‌ها گفته شده‌اند و کدام هنوز جای گفت‌وگو دارند.

سازندگان، گفت‌وگو را از نگاه نوجوان می‌سنجند، چون در پژوهش ۲۰۰۶ دیدند که تصویر مادر و فرزند از این گفت‌وگوها هماهنگی کمی دارد و آنچه نوجوان درک می‌کند، با رفتار او پیوند دارد.

پرسشنامه ۹ جمله دارد که در سه گروه سه‌تایی چیده شده‌اند: جمله‌های ۱ تا ۳ پیامدهای سلامتی، ۴ تا ۶ پیامدهای اجتماعی و ۷ تا ۹ پیامدهای اخلاقی. هر جمله از ۱ تا ۴ نمره می‌گیرد: اصلاً ۱، کمی ۲، تا اندازه‌ای ۳ و خیلی زیاد ۴. جملهٔ معکوس ندارد.

بر پایهٔ منبع، همهٔ نمره‌ها جمع زده می‌شوند و نمرهٔ کل از ۹ تا ۳۶ است؛ نمرهٔ بالاتر یعنی گفت‌وگوی بیشتر. سه بازهٔ نتیجه بر پایهٔ معنای گزینه‌ها چیده شده‌اند: ۹ تا ۱۷، ۱۸ تا ۲۶ و ۲۷ تا ۳۶.

این نسخه برای دختران یازده تا چهارده‌ساله نوشته شده و محور آن مادر یا کسی است که نقش مادر را دارد. منبع نسخهٔ پدر را هم معرفی کرده که در آن به‌جای مادر، پدر می‌آید، و سازندگان در پژوهش‌هایشان نسخهٔ جداگانه‌ای برای پسران و برای مادران هم به کار برده‌اند. نسخهٔ حاضر فقط نسخهٔ دختران با محوریت مادر است.

نه سؤال را به ترتیب می‌خوانید و جواب می‌دهید. گزینه‌ها: «اصلاً»، «کمی»، «تا اندازه‌ای» و «خیلی زیاد». جواب درست و غلطی در کار نیست؛ نزدیک‌ترین گزینه به تجربهٔ واقعی کافی است.

در بازهٔ ۹ تا ۱۷، گفت‌وگو دربارهٔ این موضوع‌ها کم بوده است و این برای دختران کوچک‌تر طبیعی‌تر است. در بازهٔ ۱۸ تا ۲۶، دری برای گفت‌وگو باز شده اما برخی موضوع‌ها هنوز در حاشیه‌اند. در بازهٔ ۲۷ تا ۳۶، گفت‌وگو زیاد است و پرسش اصلی کیفیت و دوطرفه بودن آن است. همیشه به تفاوت سه گروه نگاه کن و نتیجه را کنار سن خودت ببین.

این پرسشنامه را خود دختر نوجوان پر می‌کند. هر جمله یک موضوع را نام می‌برد که ممکن است تو و مادرت (یا کسی که برایت نقش مادر را دارد) دربارهٔ آن حرف زده باشید. برای هر جمله بگو تا امروز چقدر دربارهٔ آن حرف زده‌اید: اصلاً، کمی، تا اندازه‌ای یا خیلی زیاد.

جواب درست یا غلط وجود ندارد و هیچ پاسخی نشانهٔ خوب یا بد بودن تو یا مادرت نیست. پاسخ‌ها فقط برای خودشناسی توست. اگر دربارهٔ موضوعی هرگز حرف نزده‌اید، گزینهٔ اصلاً را انتخاب کن. پاسخ دادن حدود سه دقیقه طول می‌کشد.

حدود سه دقیقه وقت می‌خواهد. ارزشش به این است که وسطش سراغ کار دیگری نروید.

این ابزار فقط بسامد گفت‌وگو را از نگاه دختر می‌سنجد، نه کیفیت یا لحن آن را. هنجار و برش منتشرشده ندارد و ضریب‌های پایایی از نمونه‌ای از خانواده‌های لاتین‌تبار و آفریقایی‌تبار آمریکایی آمده‌اند. متن جمله‌ها برای فرهنگی دیگر نوشته شده و در خانواده‌های ایرانی ممکن است معنای متفاوتی داشته باشد. مقالهٔ اصلی ۲۰۰۶ مستقیماً خوانده نشد و متن از مجموعهٔ سازمان بهداشت پان‌آمریکن گرفته شده است.

همچنین این مقیاس فقط موضوع‌های مربوط به پیامدها را می‌پرسد و گفت‌وگو دربارهٔ بلوغ، دوستی، احترام به بدن یا فضای مجازی را در بر نمی‌گیرد. نمرهٔ کل جمع سه گروه است و تفاوت میان گروه‌ها را باید جداگانه از روی پاسخ‌ها دید.

این پرسشنامه ابزاری آموزشی و خودشناسی است و جای مشاوره یا مراقبت پزشکی را نمی‌گیرد. اگر کسی تو را تحت فشار گذاشته، آزار داده یا تهدید کرده، تقصیر تو نیست؛ به بزرگسال مورد اعتماد بگو یا با اورژانس اجتماعی به شمارهٔ ۱۲۳ تماس بگیر. برای گفت‌وگو دربارهٔ نگرانی‌هایت، صدای مشاور بهزیستی با شمارهٔ ۱۴۸۰ در دسترس است.

مقیاس تخصص، اعتمادپذیری و دسترس‌پذیری مادر، از همین سازندگان، می‌سنجد که دختر مادرش را چقدر آگاه، قابل اعتماد و در دسترس می‌داند و مکمل خوبی برای این پرسشنامه است. گفت‌وگوی مستقیم با مادر و، در صورت نیاز، با مشاور، تصویر کامل‌تری می‌دهد.

اگر نگرانی‌های هیجانی، مثل اضطراب یا غم، در کنار این موضوع‌ها مطرح است، ارزیابی تخصصی نزد روان‌شناس نوجوان لازم است. برای پرسش‌های سلامت جسمی، پزشک، ماما یا مراقب سلامت در مرکز خدمات جامع سلامت منبع مطمئنی هستند.

پرسش‌ها دربارهٔ گفت‌وگو «تا امروز» هستند، پس نمره با گذشت زمان معمولاً بالا می‌رود. تکرار پس از چند ماه یا یک سال، یا پس از تلاش برای گفت‌وگوی بیشتر، نشان می‌دهد چه تغییری رخ داده است.

اگر مادرت در کلاس یا برنامه‌ای برای آموزش گفت‌وگو با نوجوان شرکت کرده، چند هفته پس از آن هم می‌توانی دوباره پاسخ دهی و ببینی گفت‌وگوهایتان چه تغییری کرده است.

در خانواده‌های ایرانی، حرف زدن دربارهٔ رابطهٔ جنسی با حیا و ملاحظه همراه است و بسیاری از مادرها گفت‌وگو را به بلوغ و ارزش‌ها محدود می‌کنند. این پرسشنامه به معنای کنار گذاشتن این ارزش‌ها نیست؛ گفت‌وگو دربارهٔ پیامدها می‌تواند با زبانی محترمانه و مناسب سن انجام شود. پاسخ‌های تو محرمانه‌اند و نشان دادن آن‌ها به دیگران، حتی مادرت، انتخاب خودت است.