مقیاس بیگانگی دانش‌آموزان دارای آسیب بینایی (AL-VI)

مقیاس بیگانگی دانش‌آموزان دارای آسیب بینایی را پونام پونیا و ساندیپ بروال در مؤسسهٔ تربیت معلم و پژوهش دانشگاه زنان بی‌پی‌اس در ایالت هاریانای هند و در چارچوب رسالهٔ دکتری پونیا ساختند و در ۲۰۱۷ در مجلهٔ آسیب بینایی و نابینایی منتشر کردند. متن کامل مقاله در پایگاه ERIC با شناسهٔ EJ1156224 در دسترس است.

سازندگان کار را با پنجاه‌ودو جملهٔ اولیه آغاز کردند و پس از تحلیل جمله‌ها روی ۱۱۸ دانش‌آموز ده تا بیست‌وپنج ساله از پنج مدرسهٔ ویژه و ۵۲ مدرسهٔ فراگیر، چهل‌وپنج جمله را نگه داشتند. پایایی آلفای کرونباخ ۰٫۸۷ و دونیمه‌سازی ۰٫۸۶ گزارش شد. مقیاس به زبان‌های هندی و انگلیسی ساخته و به خط بریل هم برگردانده شد.

متن فارسی این نسخه ترجمهٔ ویراستاری جمله‌های منتشرشده در مقاله است و اعتباریابی فارسی ندارد.

نوجوانی برای همه دورهٔ جست‌وجوی جایگاه است: در خانواده، میان دوستان، در مدرسه و در جامعه. برای نوجوانان نابینا و کم‌بینا، این جست‌وجو گاهی با موانع بیشتری همراه است؛ از دشواری حرکت مستقل تا نگرش‌های نادرست دیگران.

این مقیاس کمک می‌کند ببینید در کدام بخش‌های زندگی احساس پیوند و اختیار دارید و در کدام بخش‌ها احساس فاصله، تنهایی یا بی‌اختیاری. نتیجه می‌تواند نقطهٔ آغاز گفت‌وگو با خانواده، مشاور یا معلم باشد.

این مقیاس احساس بیگانگی را می‌سنجد؛ یعنی اینکه فرد چقدر خود را از دیگران، از جامعه، از معنای زندگی و حتی از خودش جدا و دور احساس می‌کند. پایهٔ نظری آن، تعریف ملوین سیمن از جنبه‌های بیگانگی است.

شش جنبه سنجیده می‌شود: بی‌قدرتی، یعنی احساس بی‌اختیاری بر زندگی؛ بی‌معنایی، یعنی سردرگمی دربارهٔ هدف و ارزش زندگی؛ بی‌هنجاری، یعنی بی‌اعتمادی به قاعده‌ها و دیگران؛ انزوای اجتماعی، یعنی احساس تنهایی و جدایی؛ ازخودبیگانگی، یعنی فاصله با احساس‌ها و هویت خود؛ و بیگانگی فرهنگی، یعنی فاصله با آیین‌ها و ارزش‌های فرهنگی جامعه.

مقیاس ۴۵ جمله دارد. ۲۳ جمله جهت مثبت دارند و احساس پیوند را توصیف می‌کنند و ۲۲ جمله جهت منفی دارند و احساس جدایی را. هر جمله پنج گزینه دارد که از ۱ برای «کاملاً مخالفم» تا ۵ برای «کاملاً موافقم» امتیاز می‌گیرند.

امتیاز جمله‌های مثبت معکوس می‌شود، یعنی موافقت کامل با آن‌ها ۱ امتیاز می‌گیرد. به این ترتیب، در همهٔ جمله‌ها امتیاز بالاتر یعنی بیگانگی بیشتر. نمرهٔ کل جمع امتیاز ۴۵ جمله و از ۴۵ تا ۲۲۵ است.

شمار جمله‌ها در شش جنبه: بی‌قدرتی ۷، بی‌معنایی ۸، بی‌هنجاری ۶، انزوای اجتماعی ۱۱، ازخودبیگانگی ۸ و بیگانگی فرهنگی ۵. در این نسخه فقط نمرهٔ کل گزارش می‌شود، زیرا سازندگان برای جنبه‌ها هنجار جداگانه منتشر نکرده‌اند.

سه سطح نتیجه بر پایهٔ جدول صدک‌های سازندگان تعیین شده است: ۴۵ تا ۱۱۶ برای بیگانگی کم، که دو سطح «کم» و «خیلی کم» منبع را در بر می‌گیرد؛ ۱۱۷ تا ۱۴۴ برای بیگانگی متوسط؛ و ۱۴۵ تا ۲۲۵ برای بیگانگی زیاد، که دو سطح «زیاد» و «خیلی زیاد» منبع را در بر می‌گیرد.

این مقیاس برای نوجوانان و جوانان نابینا و کم‌بینای ده تا بیست‌وپنج ساله ساخته شده است؛ چه در مدارس ویژه و چه در مدارس فراگیر. برخی جمله‌ها مستقیماً به تجربهٔ آسیب بینایی اشاره دارند، بنابراین برای افراد بینا مناسب نیست.

برای کودکان کوچک‌تر یا کسانی که درک جمله‌ها برایشان دشوار است، بهتر است یک بزرگسال جمله‌ها را بخواند و در صورت نیاز توضیح کوتاهی بدهد، بی‌آنکه بر پاسخ اثر بگذارد.

چهل‌وپنج سؤال را به ترتیب می‌خوانید و جواب می‌دهید. گزینه‌ها: «کاملاً مخالفم»، «مخالفم»، «موافقم» و «کاملاً موافقم». اگر واقعاً نتوانستید انتخاب کنید، «مطمئن نیستم» هم میان گزینه‌ها هست. جواب درست و غلطی در کار نیست؛ نزدیک‌ترین گزینه به تجربهٔ واقعی کافی است.

در نمونهٔ ۱۱۸ نفری سازندگان، میانهٔ نمره‌ها ۱۳۱، صدک ۲۵ حدود ۱۱۶ و صدک ۷۵ حدود ۱۴۴ بود. بنابراین حدود یک‌چهارم دانش‌آموزان در سطح کم، حدود نیمی در سطح متوسط و حدود یک‌چهارم در سطح زیاد قرار گرفتند. این یک هنجار جهانی از نمونه‌ای هندی است و هنجار ایرانی برای این مقیاس منتشر نشده است.

نمرهٔ بالا یعنی احساس فاصله در چند بخش زندگی؛ نمرهٔ پایین یعنی احساس پیوند و اختیار. اما نمرهٔ کل همهٔ داستان نیست؛ نگاه به پاسخ‌ها در شش جنبه کمک می‌کند ببینید فاصله بیشتر در کجاست.

این مقیاس را خود نوجوان یا جوان دارای آسیب بینایی پر می‌کند. اگر خواندن متن برایتان دشوار است، می‌توانید از صفحه‌خوان استفاده کنید یا از کسی بخواهید جمله‌ها را با صدای بلند بخواند و پاسخ‌های شما را بدون دخالت ثبت کند.

چهل‌وپنج جمله پیش رو دارید. برای هر جمله بگویید چقدر با آن موافقید. پنج گزینه هست: «کاملاً مخالفم»، «مخالفم»، «مطمئن نیستم»، «موافقم» و «کاملاً موافقم».

پاسخ درست یا غلط وجود ندارد. به احساس معمول خودتان در چند ماه اخیر فکر کنید و نخستین پاسخی را که به ذهنتان می‌رسد انتخاب کنید. پر کردن مقیاس حدود پانزده دقیقه طول می‌کشد.

حدود پانزده دقیقه کافی است، به شرطی که از اول تا آخر در یک حال بمانید و صفحه را نصفه‌کاره رها نکنید.

نمونهٔ هنجاری کوچک بود و از یک ایالت هند آمد. هنجار جداگانه برای سن، جنس یا نوع مدرسه منتشر نشد. بنابراین مرزهای سطح‌ها تقریبی‌اند.

ترجمهٔ فارسی اعتباریابی نشده است. در جدول کلید منتشرشده، جهت جمله‌های ۱۰ و ۱۱ با محتوای آن‌ها ناسازگار به نظر می‌رسد؛ در این نسخه، جملهٔ تبعیض منفی و جملهٔ رضایت از عملکرد مدرسه مثبت در نظر گرفته شده است.

این مقیاس ابزار تشخیص افسردگی، اضطراب یا هیچ اختلال دیگری نیست.

این مقیاس ابزار خودشناسی و گفت‌وگوست و جایگزین ارزیابی تخصصی روان‌شناس، روان‌پزشک یا مشاور نیست. اگر احساس ناامیدی شدید یا فکر آسیب به خود دارید، با خط ۱۴۸۰ صدای مشاور بهزیستی، اورژانس اجتماعی ۱۲۳ یا اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید.

برای تصویر کامل‌تر، می‌توان این مقیاس را کنار پرسش‌نامه‌های احساس تنهایی، رضایت از زندگی یا حمایت اجتماعی به کار برد. اگر نشانه‌های غم یا اضطراب دیده می‌شود، ارزیابی روان‌شناس با ابزارهای ویژهٔ این مشکل‌ها لازم است.

احساس بیگانگی با تغییر محیط و تجربه‌ها تغییر می‌کند. تکرار مقیاس پس از سه تا شش ماه، یا پس از یک برنامهٔ حمایتی، می‌تواند تغییرها را نشان دهد. سازندگان پایایی بازآزمایی را گزارش نکرده‌اند، پس تغییرهای کوچک چندنمره‌ای را با احتیاط تفسیر کنید و بیشتر به جهت کلی تغییر و الگوی پاسخ‌ها توجه کنید.

برخی جمله‌ها، مثل جمله‌های مربوط به آیین‌ها و ارزش‌های جامعه، ممکن است در فرهنگ‌های مختلف معنای متفاوتی داشته باشند. هنگام تفسیر، بافت فرهنگی و خانوادگی فرد را در نظر بگیرید.

پاسخ‌ها اطلاعات شخصی و حساس‌اند. نتیجه را فقط با رضایت فرد و برای کمک به او با دیگران در میان بگذارید.