پرسش‌نامهٔ باورهای درد شکمی (APBQ) — واکر و همکاران، ۳۲ جمله، دو نمره

۳۲

سنجه علمی

۸

دقیقه

۱۹۸٬۰۰۰

تومان

ورود و شروع کاوش درون

برای شرکت در آزمون ابتدا وارد شوید

پیش از شروع

دل‌درد یکی از رایج‌ترین دردها در کودکان و نوجوانان است. برای بعضی بچه‌ها، دل‌درد بارها و بارها برمی‌گردد، حتی وقتی پزشک بیماری جدی پیدا نکرده است. این دردها واقعی‌اند و می‌توانند مدرسه، بازی و خواب را به هم بزنند. پژوهش‌ها نشان داده‌اند که فکرهایی که دربارهٔ دل‌درد داریم، مثل اینکه «این درد خیلی خطرناک است» یا «من می‌توانم با آن کنار بیایم»، روی اینکه چقدر درد زندگی را مختل کند اثر دارند. این پرسش‌نامه همین فکرها را می‌سنجد تا تو و خانواده‌ات بدانید از کجا می‌شود کمک گرفت.

دربارهٔ این ابزار

این پرسش‌نامه را لین واکر و همکارانش در دانشگاه وندربیلت آمریکا ساختند. آن‌ها سال‌ها روی کودکانی که دل‌دردهای تکراری داشتند پژوهش کردند. پایهٔ نظری پرسش‌نامه، الگوی استرس و کنار آمدن لازاروس و فولکمن است که می‌گوید ما هر موقعیت سخت را دو بار ارزیابی می‌کنیم: یک بار اینکه این موقعیت چقدر تهدیدکننده است، و یک بار اینکه چقدر توان کنار آمدن با آن را داریم. واکر، اسمیت، گاربر و کلار در سال ۲۰۰۵ در مجلهٔ روان‌شناسی سلامت از این الگو برای بررسی دل‌درد مزمن کودکان استفاده کردند. نسخهٔ کوتاه ۱۸ جمله‌ای هم در سال ۲۰۱۶ به‌وسیلهٔ استون و همکاران منتشر شد. نسخهٔ این سایت، نسخهٔ کامل ۳۲ جمله‌ای است و آزمایشگاه واکر آن را برای کودک و والد ارائه می‌کند.
در پرسش‌نامهٔ کامل، جمله‌های تهدید درد در پنج بخش کوچک‌تر دسته‌بندی شده‌اند: ماندگاری بیماری، تکرار دردها، جدی بودن، طول هر بار درد و شدت آن. جمله‌های کنار آمدن هم دو بخش دارند: کنار آمدن مسئله‌محور، یعنی کاری برای کم کردن خود درد، و کنار آمدن هیجان‌محور، یعنی کنار آمدن با ناراحتی و ترس هنگام درد. در این گزارش، این بخش‌ها در قالب دو نمرهٔ اصلی خلاصه شده‌اند.

هدف آزمون

هدف این پرسش‌نامه این است که دو چیز را جداگانه نشان دهد: اول، چقدر دل‌دردهایت را تهدیدکننده می‌بینی، یعنی جدی، مکرر، طولانی، شدید و ماندگار؛ دوم، چقدر به خودت اطمینان داری که می‌توانی درد را کم کنی و با احساس‌های ناخوشایند آن کنار بیایی. این دو نمره با هم جمع نمی‌شوند، چون در جهت‌های مختلف‌اند و هر کدام پیام خودش را دارد.

ساختار آزمون

این پرسش‌نامه ۳۲ جمله دارد و هر جمله از ۰ تا ۴ نمره می‌گیرد. این پرسش‌نامه نمرهٔ کل ندارد و دو نمرهٔ جدا گزارش می‌شود. نمرهٔ «تهدید درد» از ۲۰ جمله ساخته می‌شود و از ۰ تا ۸۰ است؛ این جمله‌ها دربارهٔ ماندگاری، تکرار، جدی بودن، طول هر بار درد و شدت آن‌اند. نمرهٔ «اطمینان به کنار آمدن» از ۱۲ جملهٔ دیگر ساخته می‌شود و از ۰ تا ۴۸ است؛ این جمله‌ها دربارهٔ توان کم کردن درد و کنار آمدن با احساس‌ها هنگام درد هستند. چهارده جمله معکوس نمره‌گذاری می‌شوند. پاسخ دادن حدود هشت دقیقه طول می‌کشد.

این آزمون برای چه کسانی است

این پرسش‌نامه برای کودکان و نوجوانان ۸ تا ۱۸ ساله‌ای است که دل‌دردهای تکرارشونده دارند، به‌ویژه وقتی پزشک بیماری جسمی جدی پیدا نکرده و دردها به «دل‌درد عملکردی» نسبت داده شده‌اند. پدر و مادرها هم می‌توانند از نتیجه برای فهم بهتر تجربهٔ فرزندشان استفاده کنند. این پرسش‌نامه برای دل‌درد ناگهانی و شدید یا تشخیص بیماری نیست.

کاربردهای شخصی

این نتیجه می‌تواند در چند موقعیت به کار بیاید:

فهمیدن اینکه فکرهایت دربارهٔ دل‌درد چطور روی حالت اثر می‌گذارندگفت‌وگو با پدر و مادر دربارهٔ اینکه هنگام درد چه کمکی لازم داریآماده شدن برای صحبت با پزشک یا روان‌شناسپیدا کردن مهارت‌هایی که اطمینان به کنار آمدن را بیشتر کنندپیگیری تغییر فکرها پس از درمان یا آموزشکم کردن نگرانی خانواده با شناخت بهتر دل‌درد عملکردی

هر کدام از این کاربردها وقتی معنا دارد که نتیجه را کنار نظر پزشک و تجربهٔ روزانهٔ خودت بگذاری.

کاربرد در مراکز خدمات

در درمانگاه‌های گوارش کودکان، مراکز درمان درد و خدمات روان‌شناسی کودک، این پرسش‌نامه کمک می‌کند کودکانی شناسایی شوند که باورهای تهدیدآمیز یا اطمینان کم به کنار آمدن دارند و ممکن است از درمان‌های شناختی‌رفتاری بیشتر سود ببرند. استفاده از آن پیش و پس از درمان، تغییر باورها را نشان می‌دهد. این پرسش‌نامه جای معاینهٔ پزشکی را نمی‌گیرد.

تفسیر نتیجه

این پرسش‌نامه نمرهٔ کل ندارد. دو نمره جداگانه تفسیر می‌شوند. برای هر نمره، طیف آن به سه بخش مساوی تقسیم شده است. تهدید درد: ۰ تا ۲۶ کم، ۲۷ تا ۵۳ متوسط، ۵۴ تا ۸۰ زیاد. اطمینان به کنار آمدن: ۰ تا ۱۵ کم، ۱۶ تا ۳۱ متوسط، ۳۲ تا ۴۸ زیاد. این تقسیم‌ها هنجار رسمی نیستند، سازندگان نقطهٔ برش منتشر نکرده‌اند و هنجار ایرانی هم وجود ندارد. نکتهٔ مهم ترکیب دو نمره است: تهدید زیاد همراه با اطمینان کم، بیشترین نیاز به کمک را نشان می‌دهد.
مثلاً اگر تهدید زیاد و اطمینان هم زیاد است، شاید درد را جدی می‌بینی اما ابزار کنار آمدن را داری؛ و اگر تهدید کم و اطمینان کم است، شاید درد را مهم نمی‌دانی اما هنگام درد احساس درماندگی می‌کنی.

محدودیت‌ها

این پرسش‌نامه فکرها و باورها را می‌سنجد، نه علت دل‌درد را. اگر دل‌درد با نشانه‌های هشدار همراه است، باید پزشک آن را بررسی کند. پرسش‌نامه در آمریکا ساخته شده و ترجمهٔ فارسی آن روی کودکان ایرانی هنجاریابی نشده است. کودکان کوچک‌تر ممکن است برخی جمله‌ها را سخت بفهمند. دو نمره بر پایهٔ تقسیم ارزیابی اولیه و ثانویه در پژوهش‌های واکر ساخته شده‌اند، اما خود پرسش‌نامه زیرمقیاس‌های جزئی‌تری هم دارد.

ترکیب با ابزارهای دیگر

برای تصویر کامل‌تر، این نتیجه را می‌توان کنار سنجش‌های دیگر قرار داد: میزان اختلال درد در کارهای روزانه، مثل مدرسه و بازی؛ نشانه‌های اضطراب و افسردگی؛ و راه‌هایی که کودک هنگام درد به کار می‌برد. واکنش پدر و مادر به درد کودک هم در پژوهش‌های همین گروه بررسی شده و می‌تواند بخش مهمی از تصویر باشد.

* برای دیدن آزمون‌های مرتبط، به بلوک «آزمون‌های مرتبط» در پایین همین صفحه نگاه کنید.

تکرار آزمون

اگر درمانی مثل آموزش مهارت‌های کنار آمدن با درد یا درمان شناختی‌رفتاری را شروع کرده‌ای، تکرار پرسش‌نامه پس از دو تا سه ماه نشان می‌دهد فکرهایت چقدر تغییر کرده‌اند. این مقایسه به تو و درمانگرت نشان می‌دهد کدام مهارت‌ها اثر داشته‌اند. هدف معمولاً پایین آمدن نمرهٔ تهدید و بالا رفتن نمرهٔ اطمینان است.

نکته‌های فرهنگی

در بسیاری از خانواده‌های ایرانی، دل‌درد بچه‌ها با نگرانی زیاد، داروهای خانگی یا ماندن در خانه و نرفتن به مدرسه همراه است. این واکنش‌ها از سر محبت‌اند، اما گاهی بی‌آنکه بخواهیم، به کودک پیام می‌دهند که درد خیلی خطرناک است. از سوی دیگر، گاهی دل‌درد کودک «لوس‌بازی» یا بهانه تلقی می‌شود، در حالی که درد واقعی است. راه میانه، جدی گرفتن درد همراه با تشویق کودک به ادامهٔ فعالیت‌هاست.

پرسش‌های رایج

چرا نمرهٔ کل ندارد؟

چون دو بخش در جهت‌های مختلف‌اند: در تهدید، نمرهٔ بالاتر نگران‌کننده‌تر است و در اطمینان، نمرهٔ بالاتر بهتر.

آیا نمرهٔ تهدید بالا یعنی بیماری جدی دارم؟

نه. این نمره نشان می‌دهد درد را چطور می‌بینی، نه اینکه چه بیماری داری.

آیا دل‌درد من واقعی است؟

بله. دل‌درد عملکردی واقعی است، حتی اگر آزمایش‌ها چیزی نشان ندهند.

پدر و مادرم هم می‌توانند جواب بدهند؟

نسخهٔ والد جداگانه وجود دارد؛ این نسخه برای پاسخ خود کودک است.

چقدر طول می‌کشد؟

حدود هشت دقیقه برای ۳۲ جمله.

آیا فکرهایم قابل تغییرند؟

بله. آموزش مهارت‌های کنار آمدن با درد اغلب به تغییر این فکرها کمک می‌کند.

چه زمانی باید فوراً به پزشک رفت؟

اگر دل‌درد با نشانه‌های هشداری مثل خون در مدفوع، کاهش وزن یا تب همراه است.

چند وقت یک بار تکرار کنم؟

هر دو تا سه ماه، به‌ویژه پس از شروع درمان.

یادآوری مهم

این پرسش‌نامه ابزار شناخت باورها دربارهٔ دل‌درد است و تشخیص پزشکی نمی‌دهد. اگر دل‌درد ناگهانی و بسیار شدید است، شکم سفت شده یا استفراغ سبزرنگ یا خونی دارد، فوراً به پزشک مراجعه کنید یا با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید. اگر دل‌درد با تب، استفراغ مکرر، خون در مدفوع، کاهش وزن بی‌دلیل، کند شدن رشد، اسهال طولانی یا بیدار شدن از خواب به خاطر درد همراه است، یا در خانواده سابقهٔ بیماری التهابی روده یا سلیاک وجود دارد، هرچه زودتر پزشک باید آن را بررسی کند. برای مشاوره با روان‌شناس هم می‌توانید با صدای مشاور بهزیستی ۱۴۸۰ تماس بگیرید.

نظر یا پرسش‌تان را در مورد آزمون مطرح کنید

© ۱۴۰۵ پلتفرم خودشناسی دکتر مانی رفیعی — هم‌سفر امن شما در مسیر آگاهی و رشد شخصی