مقیاس اضطراب درد، فرم کوتاه (PASS-20، مک‌کراکن و دینگرا، ۲۰ پرسش)

۲۰

سنجه علمی

۶

دقیقه

۱۴۸٬۰۰۰

تومان

ورود و شروع کاوش درون

برای شرکت در آزمون ابتدا وارد شوید

مقدمه

مقیاس علائم اضطراب درد، فرم کوتاه، می‌سنجد که درد چقدر شما را نگران، ترسان و گریزان می‌کند و بدنتان چقدر با اضطراب به آن واکنش نشان می‌دهد. این مقیاس خود درد را نمی‌سنجد؛ واکنش‌های شما به درد را می‌سنجد. پژوهش‌های درد مزمن نشان داده‌اند همین واکنش‌ها، جدا از شدت درد، بر ناتوانی و رنج آدم‌ها اثر بزرگی دارند و خوشبختانه قابل‌تغییرند.

اگر مدتی است با درد زندگی می‌کنید، شاید متوجه شده باشید که سختی آن فقط در خود درد نیست؛ نگرانی دربارهٔ آینده، دوری از کارهایی که دوست دارید و خستگی ذهنی از فکر مدام به درد هم، بخشی از این سختی‌اند. این مقیاس به همین بخش‌ها نگاه می‌کند.

معرفی آزمون

لنس مک‌کراکن و لارا دینگرا در سال ۲۰۰۲، در مجلهٔ پژوهش و مدیریت درد، این فرم کوتاه را از نسخهٔ ۴۰ پرسشی مقیاس اضطراب درد ساختند. آن‌ها از هر زیرمقیاس، پنج جمله‌ای را نگه داشتند که بیشترین همبستگی را با آن زیرمقیاس داشت. به گزارش مقاله، فرم کوتاه همسانی درونی بالا و روایی خوبی دارد و کوتاه شدن، تقریباً از اعتبار آن نکاسته است. این مقیاس اکنون از پرکاربردترین ابزارهای سنجش ترس و اضطراب مربوط به درد در درمانگاه‌ها و پژوهش‌های درد است.

مقیاس اصلی ۴۰ پرسشی را مک‌کراکن و همکارانش در اوایل دههٔ ۱۹۹۰ ساختند تا ترس و اضطراب ویژهٔ درد را، جدا از اضطراب عمومی، بسنجند. فرم کوتاه همان چهار بخش را با نیمی از پرسش‌ها نگه داشته است و برای غربالگری سریع در ارزیابی بیماران درد مزمن و پژوهش‌هایی که زمان محدودی دارند، پیشنهاد شده است.

هدف و سنجش

هدف این مقیاس، کمک به شماست تا ببینید درد، فراتر از حس بدنی، چه اندازه فکر، رفتار و بدنتان را درگیر کرده است. نتیجه می‌تواند نقطهٔ شروعی برای گفت‌وگو با پزشک، فیزیوتراپ یا روان‌شناس سلامت باشد و نشان دهد کدام بخش، مثلاً ترس یا اجتناب، بیشترین سهم را دارد.

این مقیاس بر پایهٔ الگوی ترس-اجتناب درد ساخته شده است. این الگو می‌گوید وقتی درد را تهدیدی بزرگ تفسیر کنیم، می‌ترسیم، از فعالیت دوری می‌کنیم، بدن ضعیف‌تر و خلق پایین‌تر می‌شود و درد و ناتوانی بیشتر می‌شوند. شناختن جایگاه خود در این چرخه، نخستین گام شکستن آن است.

نتیجه همچنین می‌تواند به شما نشان دهد که پس از چند ماه درمان یا تغییر سبک زندگی، رابطه‌تان با درد چگونه تغییر کرده است؛ حتی اگر شدت درد تغییر زیادی نکرده باشد.

ساختار و نمره‌گذاری

۲۰ جمله در چهار گروه پنج‌تایی: اضطراب فکری (جمله‌های ۱ تا ۵)، گریز و اجتناب (۶ تا ۱۰)، ترس (۱۱ تا ۱۵) و اضطراب بدنی (۱۶ تا ۲۰). هر جمله از ۰ (هرگز) تا ۵ (همیشه) پاسخ داده می‌شود و هیچ جمله‌ای وارونه نیست. نمرهٔ هر گروه جمع پنج پاسخ آن و بین ۰ تا ۲۵ است و نمرهٔ کل جمع همهٔ پاسخ‌ها و بین ۰ تا ۱۰۰. گزارش هم نمرهٔ کل و هم چهار نمرهٔ گروه‌ها را جداگانه نشان می‌دهد.

برای چه کسی مناسب است؟

برای بزرگسالانی که درد مزمن یا دردهای مکرر دارند، مانند کمردرد، گردن‌درد، سردرد، آرتروز، فیبرومیالژیا یا درد پس از جراحی و آسیب. برای کودکان و نوجوانان طراحی نشده است.

اگر در حال درمان درد هستید، نتیجه را با پزشک یا درمانگر خود در میان بگذارید. اگر درد تازه و بررسی‌نشده‌ای دارید، پیش از هر چیز به پزشک مراجعه کنید.

در چه موقعیت‌هایی به کار می‌آید؟

این مقیاس در چند موقعیت سودمند است:

پیش از آغاز فیزیوتراپی یا برنامهٔ توان‌بخشیبرای کسانی که از ترس درد، فعالیت‌های مهم را کنار گذاشته‌اندبرای پزشکان درد، به‌عنوان آغاز گفت‌وگو دربارهٔ نگرانی‌های بیماربرای روان‌شناسان سلامتی که با درد مزمن کار می‌کنندبرای پیگیری تغییر اضطراب درد در طول درمانپس از جراحی یا آسیب، برای دیدن خطر اجتناب طولانی

در همهٔ این موقعیت‌ها، نتیجه آغاز گفت‌وگوست، نه تشخیص.

کاربرد در درمان، مشاوره و زندگی روزمره

در کلینیک‌های درد و مراکز توان‌بخشی، این مقیاس پیش و پس از درمان به کار می‌رود تا اثر درمان بر ترس و اجتناب سنجیده شود. پژوهشگران هم از آن برای بررسی نقش ترس از درد در ناتوانی استفاده می‌کنند.

در پژوهش‌های بالینی، این مقیاس یکی از پیامدهای رایج در کارآزمایی‌های درمان روان‌شناختی درد است.

تفسیر کاربردی

نمرهٔ کل در دو سطح گزارش می‌شود: ۰ تا ۵۱ و ۵۲ تا ۱۰۰. مرز ۵۲ از پژوهش کلوسوفسکا و همکاران (۲۰۲۵) آمده که در آن، نمرهٔ ۵۲ یا بیشتر بهترین مرز برای جدا کردن بیماران درد مزمن با ناتوانی زیاد بود. چهار گروه جمله هم هر کدام جداگانه، از ۰ تا ۲۵، نمره و گزارش جداگانه می‌گیرند: ۰ تا ۱۲ و ۱۳ تا ۲۵. برای این چهار گروه برش منتشرشده‌ای نیافتیم؛ مرز آن‌ها بر پایهٔ میانهٔ مقیاس پاسخ است (میانگین کمتر یا بیشتر از ۲٫۵ در هر جمله) و چون نمرهٔ ۱۲٫۵ ممکن نیست، هیچ نمره‌ای روی مرز نمی‌افتد. برای مقایسه، میانگین نمرهٔ کل در ۲۸۲ بیمار درد مزمن در پژوهش اصلی حدود ۳۹ بود.

در نمونهٔ بالینی پژوهش اصلی، گروه گریز و اجتناب و گروه اضطراب فکری بیشترین میانگین را داشتند و گروه اضطراب بدنی کمترین را. پس اگر در گروه اجتناب نمرهٔ بیشتری دارید، الگوی شما رایج است. اگر در گروه ترس یا اضطراب بدنی نمرهٔ بالایی دارید، این بخش‌ها ارزش توجه ویژه دارند. جملهٔ مربوط به مصرف زودهنگام دارو را باید در بستر نوع درد خواند؛ در برخی دردها مانند میگرن، توصیهٔ پزشکی است.

محدودیت‌ها

پژوهش‌های اصلی بیشتر روی بیماران درد مزمن در کشورهای غربی انجام شده‌اند و هنجار ایرانی برای این نسخه به کار نرفته است. ترجمهٔ فارسی این گزارش اعتباریابی جداگانه نشده است. گزینه‌های میانی (۱ تا ۴) در نسخهٔ اصلی برچسب ندارند و برچسب‌های فارسی برای راحتی افزوده شده‌اند. پاسخ‌ها ممکن است تحت تأثیر شدت درد این روزها باشند.

این مقیاس برای بزرگسالان ساخته شده و دربارهٔ علت درد، شدت آن یا نیاز به درمان پزشکی چیزی نمی‌گوید. نمرهٔ پایین هم به معنای نبود مشکل درد نیست. مرز ۵۲ برای نمرهٔ کل از یک پژوهش لهستانی آمده و با داده‌های ایرانی آزموده نشده است؛ مرز ۱۳ برای چهار گروه جمله برش بالینی نیست و فقط بر پایهٔ معنای گزینه‌هاست.

ترکیب با سایر ابزارها

نتیجهٔ این مقیاس در کنار ارزیابی پزشکی، سنجش شدت درد و ناتوانی، و پرسش دربارهٔ خلق و خواب، تصویر کامل‌تری می‌دهد. درد مزمن و افسردگی اغلب همراه‌اند؛ اگر احساس ناامیدی یا غم طولانی دارید، آن را هم با متخصص در میان بگذارید.

اگر فیزیوتراپی یا برنامهٔ ورزشی را آغاز می‌کنید، نتیجهٔ این مقیاس را با فیزیوتراپ در میان بگذارید؛ اضطراب درد بالا ممکن است به پیشروی آهسته‌تر و توضیح بیشتر دربارهٔ بی‌خطر بودن حرکت‌ها نیاز داشته باشد.

* برای دیدن آزمون‌های مرتبط، به بلوک «آزمون‌های مرتبط» در پایین همین صفحه نگاه کنید.

زمان‌بندی تکرار

اگر در درمان درد هستید، هر چند ماه یک بار یا پس از تغییر مهم در درد یا درمان، دوباره پر کنید و به جهت کلی تغییر توجه کنید.

برای مقایسهٔ درست، در شرایط مشابه پر کنید؛ مثلاً نه درست در روز یک حملهٔ شدید درد، مگر اینکه بخواهید همان حالت را بسنجید.

ملاحظات فرهنگی و حریم خصوصی

در فرهنگ ایرانی، گاهی تحمل درد بدون شکایت ارزش است و گاهی برعکس، استراحت مطلق و پرهیز از حرکت توصیه می‌شود. هر دو می‌توانند پاسخ‌ها را تحت تأثیر قرار دهند. همچنین ارجاع به روان‌شناس برای درد، گاهی به اشتباه به معنای «روانی بودن» درد برداشت می‌شود؛ در حالی که درمان روان‌شناختی درد، برای دردهای کاملاً جسمی هم سودمند است.

در ایران، کلینیک‌های درد، متخصصان طب فیزیکی و توان‌بخشی، فیزیوتراپ‌ها و روان‌شناسان سلامت می‌توانند کمک کنند. ترکیب درمان پزشکی، ورزش درمانی و حمایت روان‌شناختی، برای بسیاری از دردهای مزمن بهترین نتیجه را دارد.

سؤالات متداول

آیا این مقیاس شدت درد را می‌سنجد؟

خیر؛ واکنش‌های نگرانی، ترس، اجتناب و اضطراب بدنی در برابر درد را می‌سنجد.

آیا نمرهٔ بالا یعنی دردم روانی است؟

خیر؛ درد شما واقعی است و این مقیاس فقط اضطراب همراه آن را نشان می‌دهد.

آیا نتیجه تشخیص است؟

خیر؛ یک ابزار خودسنجی است و جای ارزیابی متخصص را نمی‌گیرد.

چرا هیچ جمله‌ای وارونه نیست؟

چون همهٔ جمله‌ها واکنش‌های اضطرابی را توصیف می‌کنند و نمرهٔ بیشتر همیشه یعنی اضطراب بیشتر.

اگر درد مزمن ندارم، می‌توانم پر کنم؟

بله؛ اما نتیجه بیشتر شیوهٔ کلی برخورد شما با دردهای گاه‌به‌گاه را نشان می‌دهد.

چقدر طول می‌کشد؟

حدود شش دقیقه.

آیا اضطراب درد درمان‌پذیر است؟

بله؛ درمان شناختی-رفتاری درد، درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد و برگشت تدریجی به فعالیت، از روش‌های پژوهش‌شده‌اند.

نسخهٔ فارسی معتبر است؟

ترجمهٔ اولیه است و اعتباریابی جداگانه نشده؛ نتیجه را راهنمایی اولیه بدانید.

سلب مسئولیت

این مقیاس جای معاینه و تشخیص پزشکی را نمی‌گیرد. درد تازه، شدید یا همراه با تب، بی‌حسی یا ضعف را حتماً با پزشک بررسی کنید و داروها را خودسرانه تغییر ندهید.

اگر درد شما را به ناامیدی یا فکر آسیب به خود رسانده است، فوراً با اورژانس اجتماعی (۱۲۳) یا اورژانس (۱۱۵) تماس بگیرید. شمارهٔ ۱۴۸۰ صدای مشاور بهزیستی هم برای مشاورهٔ تلفنی رایگان در دسترس است.

نظر یا پرسش‌تان را در مورد آزمون مطرح کنید

© ۱۴۰۵ پلتفرم خودشناسی دکتر مانی رفیعی — هم‌سفر امن شما در مسیر آگاهی و رشد شخصی