پرسش‌نامهٔ خودکارآمدی درد نیکلاس (PSEQ)، ۱۰ جمله

۱۰

سنجه علمی

۳

دقیقه

۹۹٬۰۰۰

تومان

ورود و شروع کاوش درون

برای شرکت در آزمون ابتدا وارد شوید

نمونه گزارش آزمون

نگاهی کلی به آنچه در پایان خواهید دید

مشاهده ←

معرفی

پرسش‌نامهٔ خودکارآمدی درد یکی از پرکاربردترین ابزارهای سنجش در کلینیک‌های درد جهان است. این پرسش‌نامه به‌جای شدت درد، باور شما به توانایی‌تان در ادامهٔ زندگی با وجود درد را می‌سنجد. پژوهش‌ها نشان داده‌اند همین باور، گاهی بیش از خود درد، تعیین می‌کند آدم‌ها چقدر فعال بمانند و چقدر از زندگی لذت ببرند. این آزمون برای کسانی است که درد پایدار یا مزمن دارند.
اگر سال‌هاست با درد زندگی می‌کنید، احتمالاً بارها از شما پرسیده‌اند دردتان چند است. این پرسش‌نامه پرسش دیگری می‌پرسد: با وجود این درد، چقدر به خودتان اطمینان دارید؟ پاسخ این پرسش راه‌های تازه‌ای برای بهبود باز می‌کند.

دربارهٔ ابزار

نام اصلی این ابزار پرسش‌نامهٔ خودکارآمدی درد است. مایکل نیکلاس، روان‌شناس بالینی در دانشگاه سیدنی، آن را در سال ۱۹۸۹ معرفی کرد و در سال ۲۰۰۷ در مجلهٔ اروپایی درد، شواهد گسترده‌ای از اعتبار آن منتشر کرد. این پرسش‌نامه به ده‌ها زبان از جمله فارسی ترجمه شده و در ایران هم بررسی شده است. متن فارسی این آزمون از متن رسمی انگلیسی برگردانده شده است.
ریشهٔ نظری این ابزار، نظریهٔ خودکارآمدی آلبرت بندوراست؛ باور آدم به اینکه می‌تواند کاری مشخص را با موفقیت انجام دهد. نوآوری نیکلاس این بود که این باور را در بافت درد بسنجد و به همین دلیل همهٔ جمله‌ها عبارت «با وجود درد» را دارند.

هدف

هدف این آزمون این است که با ۱۰ جمله ببینید چقدر به توان خود برای انجام کارهای مهم زندگی با وجود درد اطمینان دارید. نتیجه کمک می‌کند بفهمید در کدام حوزه‌ها، مثل کار، معاشرت، کارهای خانه یا کنار آمدن بدون دارو، اطمینان بیشتری دارید و در کدام حوزه‌ها ممکن است به تقویت نیاز داشته باشید.
شناخت این الگو، هم برای خود شما و هم برای درمانگرتان مفید است؛ چون برنامه‌های مدیریت درد می‌توانند دقیقاً حوزه‌هایی را هدف بگیرند که اطمینان در آنها پایین‌تر است.

ساختار و نمره‌گذاری

پرسش‌نامه ۱۰ جمله دارد و همهٔ جمله‌ها یک باور مشترک را می‌سنجند. هر جمله از ۰ تا ۶ نمره می‌گیرد و هیچ جمله‌ای معکوس نمره‌گذاری نمی‌شود. نمرهٔ کل از جمع ده جمله به دست می‌آید و بین ۰ تا ۶۰ است؛ نمرهٔ بالاتر یعنی اطمینان بیشتر.
سه بازهٔ نتیجه بر پایهٔ یافته‌های منتشرشده تعیین شده است: ۰ تا ۲۱، که پژوهشی در سال ۲۰۲۳ نمرهٔ زیر ۲۲ را با مصرف بیشتر داروهای مخدر ضددرد همراه دیده؛ ۲۲ تا ۳۹؛ و ۴۰ تا ۶۰، که با بازگشت به کار و پایداری پیشرفت درمانی همراه بوده است. سازنده برش رسمی منتشر نکرده و این مرزها راهنما هستند.

مناسب چه کسانی است

این آزمون برای بزرگسالانی است که درد پایدار دارند؛ مثل کمردرد، گردن‌درد، دردهای مفصلی، سردردهای مزمن، فیبرومیالژیا یا دردهای پس از آسیب. اگر درد تازه و حاد دارید، اول باید از نظر پزشکی بررسی شود و این پرسش‌نامه برای آن طراحی نشده است. برای کسانی که درد ندارند، پاسخ دادن به جمله‌ها معنایی ندارد.
افراد بالای ۱۸ سال با هر سطح تحصیلات می‌توانند به این پرسش‌نامه پاسخ دهند. اگر خواندن برایتان دشوار است، کسی می‌تواند جمله‌ها را برایتان بخواند، اما انتخاب پاسخ باید از خود شما باشد.

کاربردهای شخصی و حرفه‌ای

این پرسش‌نامه در موقعیت‌های گوناگونی کاربرد دارد:

شناخت نقاط قوت و حوزه‌های نیازمند تقویت در زندگی با دردسنجش پیش و پس از برنامه‌های مدیریت درد یا فیزیوتراپیکمک به برنامه‌ریزی بازگشت تدریجی به کارآماده شدن برای گفت‌وگو با پزشک یا روان‌شناس سلامتپایش اثر تغییر سبک زندگی و ورزش در طول زمانپژوهش‌های بالینی دربارهٔ درد مزمن

هیچ‌کدام از این کاربردها جای ارزیابی پزشکی را نمی‌گیرد.

استفادهٔ سازمانی

کلینیک‌های درد و مراکز توان‌بخشی می‌توانند از این پرسش‌نامه برای سنجش پیشرفت بیماران استفاده کنند. در محیط کار، این ابزار نباید برای تصمیم‌های استخدامی یا اخراج به کار رود؛ کاربرد مناسب آن، کمک به برنامه‌ریزی بازگشت به کار با رضایت و همکاری خود فرد است.
در صورت استفادهٔ پژوهشی یا بالینی، ذکر منبع اصلی و رعایت محرمانگی پاسخ‌ها ضروری است. نتایج فردی فقط با رضایت شخص باید با دیگران در میان گذاشته شود.

تفسیر نتیجه

نمرهٔ ۰ تا ۲۱ یعنی اطمینان کم به انجام کارها با وجود درد؛ این بازه بیشترین جا را برای پیشرفت دارد. نمرهٔ ۲۲ تا ۳۹ یعنی اطمینان نسبی که در برخی حوزه‌ها قوی و در برخی ضعیف‌تر است. نمرهٔ ۴۰ تا ۶۰ یعنی اطمینان بالا که با کارکرد پایدارتر همراه بوده است. علاوه بر نمرهٔ کل، نگاه به جمله‌هایی که کمترین نمره را گرفته‌اند، راهنمای خوبی برای گام بعدی است.
نمرهٔ هر بازه دربارهٔ امروز شماست و قطعی یا همیشگی نیست. پژوهش‌ها نشان داده‌اند این نمره با برنامه‌های مناسب در هر سه بازه قابل تغییر است.

محدودیت‌ها

این پرسش‌نامه شدت درد، علت آن یا وجود آسیب را نمی‌سنجد. پاسخ‌ها ممکن است تحت تأثیر حال همان روز باشند. مرزهای سه‌گانه از پژوهش‌های بین‌المللی آمده‌اند و نُرم ایرانی منتشرشده‌ای برای این مرزها در دسترس ما نیست. سازنده برش رسمی تعیین نکرده و مرزها باید راهنما تلقی شوند.
نسخهٔ فارسی منتشرشده در ایران ممکن است در واژه‌گزینی با متن این آزمون تفاوت‌های جزئی داشته باشد. پاسخ‌دهی صادقانه مهم است؛ اگر از روی میل به قوی نشان دادن خود پاسخ دهید، نتیجه کمتر به کارتان می‌آید.

ترکیب با آزمون‌های دیگر

این پرسش‌نامه را می‌توان در کنار ابزارهای سنجش شدت درد، ناتوانی کارکردی، ترس از حرکت و افسردگی به کار برد. ترکیب این ابزارها به درمانگر تصویر کامل‌تری از اثر درد بر زندگی شما می‌دهد و کمک می‌کند برنامهٔ درمانی دقیق‌تر طراحی شود.
اگر نمرهٔ شما پایین است و هم‌زمان احساس غم یا ناامیدی پایدار دارید، سنجش افسردگی با کمک یک متخصص اهمیت ویژه‌ای دارد، چون درد مزمن و افسردگی اغلب همراه هم دیده می‌شوند.

* برای دیدن آزمون‌های مرتبط، به بلوک «آزمون‌های مرتبط» در پایین همین صفحه نگاه کنید.

تکرار آزمون

اگر برنامهٔ درمانی یا تغییر سبک زندگی را شروع کرده‌اید، چند هفته تا سه ماه بعد دوباره پاسخ دهید. تغییر حدود شش تا هفت نمره از نظر بالینی معنادار در نظر گرفته می‌شود. نوسان‌های کوچک‌تر ممکن است طبیعی باشند.
برای مقایسهٔ منصفانه، هر بار در شرایط مشابهی پاسخ دهید و نتایج را یادداشت کنید تا روند تغییر را ببینید.

نکات فرهنگی

در فرهنگ ما گاهی تحمل بی‌صدای درد ستایش می‌شود و کمک گرفتن نشانهٔ ضعف تلقی می‌شود. این پرسش‌نامه تحمل کردن را نمی‌سنجد؛ اطمینان به ادامهٔ زندگی پربار را می‌سنجد. صادقانه پاسخ دهید، حتی اگر فکر می‌کنید باید قوی‌تر باشید. همچنین «کار» در جملهٔ پنجم شامل کار خانه و کارهای بدون مزد هم می‌شود.

پرسش‌های رایج

این آزمون چند جمله دارد؟

۱۰ جمله که حدود سه دقیقه وقت می‌گیرد.

آیا شدت دردم را می‌سنجد؟

نه، اطمینان شما به انجام کارها با وجود درد را می‌سنجد.

منبع این پرسش‌نامه چیست؟

مایکل نیکلاس، دانشگاه سیدنی؛ مقالهٔ مجلهٔ اروپایی درد، ۲۰۰۷.

اگر این روزها کاری را انجام نمی‌دهم، چه پاسخی بدهم؟

بر اساس اطمینانتان به توانستن پاسخ دهید، نه انجام دادن.

آیا جملهٔ کار شامل کار خانه هم می‌شود؟

بله، کار خانه و کار بدون مزد هم حساب می‌شود.

مرزهای نتیجه از کجا آمده‌اند؟

از پژوهش‌های بین‌المللی منتشرشده؛ برش رسمی سازنده نیستند.

آیا نمره قابل تغییر است؟

بله، با برنامه‌های مدیریت درد بارها افزایش یافته است.

چند وقت یک بار تکرار کنم؟

چند هفته تا سه ماه پس از شروع یک تغییر.

یادآوری مهم

این آزمون ابزار آگاهی است و جای معاینهٔ پزشکی، تشخیص یا درمان را نمی‌گیرد. هیچ تغییری در داروهایتان بدون مشورت پزشک ندهید. اگر درد با علائم هشدار مثل تب، ضعف یا بی‌حسی تازه همراه است، فوراً به پزشک یا اورژانس ۱۱۵ مراجعه کنید. اگر فکر آسیب به خود دارید، با اورژانس اجتماعی ۱۲۳ تماس بگیرید. برای مشاورهٔ تلفنی رایگان با «صدای مشاور بهزیستی» به شمارهٔ ۱۴۸۰ تماس بگیرید.
نتیجهٔ این آزمون برای تصمیم‌گیری‌های قانونی، بیمه‌ای یا کمیسیون پزشکی طراحی نشده است.

نظر یا پرسش‌تان را در مورد آزمون مطرح کنید

© ۱۴۰۵ پلتفرم خودشناسی دکتر مانی رفیعی — هم‌سفر امن شما در مسیر آگاهی و رشد شخصی