پرسش‌نامهٔ خودتنظیمی ورزش (SRQ-E، ۱۶ جمله)

۱۶

سنجه علمی

۵

دقیقه

۱۴۸٬۰۰۰

تومان

ورود و شروع کاوش درون

برای شرکت در آزمون ابتدا وارد شوید

معرفی پرسش‌نامه

پرسش‌نامهٔ خودتنظیمی ورزش (Exercise Self-Regulation Questionnaire، SRQ-E) نمی‌پرسد چقدر ورزش می‌کنید؛ می‌پرسد چرا. این پرسش‌نامه بر پایهٔ نظریهٔ خودتعیین‌گری ساخته شده است، یکی از شناخته‌شده‌ترین نظریه‌های انگیزه در روان‌شناسی، که ریچارد رایان و ادوارد دسی پایه‌گذاری کردند.
بر اساس این نظریه، کیفیت انگیزه به اندازهٔ مقدار آن اهمیت دارد. دو نفر ممکن است به یک اندازه ورزش کنند، اما یکی از سر لذت و دیگری از سر احساس گناه. این تفاوت بر حال آن‌ها هنگام ورزش و بر احتمال ادامه دادن اثر می‌گذارد.
گزارش شما پنج نمره دارد: میانگین چهار سبک تنظیم و شاخص خودمختاری نسبی. هر کدام گزارشی جداگانه با پیشنهادهای عملی دارد. این نمره‌ها با هم نشان می‌دهند ورزش شما بیشتر بر کدام پایه استوار است و از کجا می‌توان آن را محکم‌تر کرد.

دربارهٔ سازندگان و پیشینه

قالب پرسش‌نامه‌های خودتنظیمی را ریچارد رایان و جیمز کانل در سال ۱۹۸۹ در مجلهٔ شخصیت و روان‌شناسی اجتماعی معرفی کردند. ایدهٔ آن‌ها این بود که از افراد بپرسیم چرا کاری را انجام می‌دهند و دلیل‌هایی پیشنهاد کنیم که هر کدام نمایندهٔ یک سبک تنظیم رفتارند. نخستین نسخه‌ها برای کار مدرسه و رفتارهای اجتماعی کودکان بود و بعدها نسخه‌هایی برای بزرگسالان در حوزه‌هایی مثل درمان، یادگیری، دین، دوستی و ورزش ساخته شد.
وب‌گاه رسمی نظریهٔ خودتعیین‌گری سه نسخهٔ ورزشی را معرفی می‌کند که پژوهشگران مختلف ساخته‌اند. نسخهٔ «ورزش منظم» که اینجا به کار رفته، شانزده جمله دارد و پژوهش‌هایی مانند مطالعهٔ ۳۷۳ بزرگسال در سال ۲۰۲۲ از آن استفاده کرده‌اند.

هدف پرسش‌نامه

هدف این پرسش‌نامه شناخت دلیل‌های ورزش کردن شما با ۱۶ جمله است. نتیجه نشان می‌دهد ورزش شما بیشتر از انگیزه‌های خودمختار، یعنی لذت و ارزش شخصی، تغذیه می‌شود یا از انگیزه‌های کنترل‌شده، یعنی فشار دیگران و احساس گناه، یا از هر دو؛ و شاخص خودمختاری نسبی نشان می‌دهد کدام سو غالب است. این شناخت کمک می‌کند راه‌های مناسب‌تری برای ماندگار کردن ورزش پیدا کنید. این پرسش‌نامه ابزار خودشناسی است و تشخیص یا ارزیابی بالینی نمی‌دهد.

ساختار و نمره‌گذاری

پرسش‌نامه ۱۶ جمله دارد و هر جمله از ۱ تا ۷ نمره می‌گیرد. کلید سازندگان چهار خرده‌مقیاس چهارجمله‌ای دارد: تنظیم بیرونی (جمله‌های ۲، ۷، ۱۱، ۱۴)، تنظیم درون‌فکنی‌شده (۱، ۴، ۶، ۱۳)، تنظیم همانندسازی‌شده (۵، ۹، ۱۲، ۱۶) و انگیزهٔ درونی (۳، ۸، ۱۰، ۱۵). هیچ جمله‌ای معکوس نمره‌گذاری نمی‌شود. طبق دستور سازندگان، نمرهٔ هر خرده‌مقیاس میانگین چهار جملهٔ آن است، از ۱ تا ۷، و شاخص خودمختاری نسبی از همین چهار میانگین ساخته می‌شود: دو برابر انگیزهٔ درونی به‌علاوهٔ همانندسازی‌شده، منهای درون‌فکنی‌شده و منهای دو برابر بیرونی، از منفی ۱۸ تا ۱۸. هر میانگین در دو بازه گزارش می‌شود: کمتر از ۴ و ۴ یا بیشتر؛ شاخص هم در دو بازه: منفی، و صفر یا مثبت.

مخاطبان

این پرسش‌نامه برای بزرگسالان هجده سال به بالاست؛ به‌ویژه کسانی که می‌خواهند بفهمند چرا ورزش را ادامه می‌دهند یا رها می‌کنند، کسانی که به توصیهٔ پزشک ورزش را شروع کرده‌اند، ورزشکاران تفریحی، اعضای باشگاه‌ها و کسانی که رابطه‌ای پرتنش با ورزش و بدن خود دارند. مربیان و درمانگران هم می‌توانند با رضایت مراجع از آن برای گفت‌وگو دربارهٔ انگیزه استفاده کنند.

کاربرد در زندگی روزمره و کار

نتیجهٔ این پرسش‌نامه در این موقعیت‌ها به کار می‌آید:

انتخاب رشته یا فعالیت ورزشی متناسب با دلیل‌های شخصیگفت‌وگو با مربی دربارهٔ شیوهٔ تمرینبرنامه‌ریزی تحرک در کنار شغل پرمشغلهشناخت اثر فشار همکاران یا خانواده بر ورزشبازنگری رابطه با ورزش پس از یک دورهٔ وقفهپیگیری تغییر دلیل‌ها پس از شروع برنامهٔ تازهآمادگی برای گفت‌وگو با روان‌شناس دربارهٔ احساس گناه و ورزش

هر تصمیمی را با در نظر گرفتن شرایط جسمی و زندگی خود و در صورت نیاز با مشورت متخصص بگیرید.

کاربرد سازمانی

باشگاه‌ها، برنامه‌های سلامت کارکنان و مراکز بازتوانی می‌توانند با رضایت آگاهانه و حفظ محرمانگی از این پرسش‌نامه برای شناخت دلیل‌های مشارکت استفاده کنند. نتایج گروهی و بی‌نام می‌تواند نشان دهد آیا برنامه‌ها بیشتر بر فشار و رقابت تکیه دارند یا بر انتخاب و لذت. نتیجهٔ فردی نباید برای ارزیابی کارکنان یا تصمیم‌های استخدامی به کار رود.

راهنمای تفسیر

هر پنج نمره جداگانه خوانده می‌شوند. میانگین ۴ یا بیشتر در یک خرده‌مقیاس یعنی پاسخ‌ها به آن دسته از دلیل‌ها «تا حدی درست است» یا بالاتر بوده است. شاخص صفر یا مثبت یعنی در فرمول، وزن دلیل‌های خودمختار دست‌کم به اندازهٔ دلیل‌های کنترل‌شده بوده است. این مرزها بر پایهٔ معنای طیف پاسخ و ساختار فرمول‌اند، نه هنجار جمعیتی؛ چون هنجار یا برش منتشرشده‌ای برای این ابزار در دست نیست، تفسیر با برچسب «هنجار جهانی» ارائه می‌شود. شاخص خودمختاری نسبی همان فرمول پیشنهادی سازندگان است و با میانگین هر خرده‌مقیاس محاسبه می‌شود.

محدودیت‌ها

این پرسش‌نامه دلیل‌ها را می‌سنجد، نه میزان ورزش یا سلامت را. وب‌گاه سازندگان یادآوری می‌کند که نسخه‌های ورزشی را پژوهشگران مختلف ساخته‌اند و در زمان معرفی، هنوز گزارش پژوهشی منتشرشده‌ای با آن‌ها در دست نبود. از آن زمان پژوهش‌هایی مانند مطالعهٔ ۲۰۲۲ آن را به کار برده‌اند و پایایی خوبی گزارش کرده‌اند، اما شواهد اعتباریابی این نسخه هنوز محدود است و برش بالینی ندارد. در ایران، رحمانیان، واعظ موسوی و سهرابی (۱۳۹۳) ویژگی‌های روان‌سنجی این پرسش‌نامه را با عنوان «پرسش‌نامهٔ خودنظم‌دهی ورزشی» در ۲۵۶ ورزشکار جوان از هفت باشگاه استان فارس بررسی کردند و همان چهار عامل را یافتند، اما هنجار یا برشی منتشر نکردند. ترجمهٔ فارسی جمله‌ها در این سایت جداگانه از نسخهٔ اصلی انگلیسی تهیه شده است؛ بنابراین یافته‌های آن پژوهش را نمی‌توان بی‌واسطه به این ترجمه تعمیم داد. پاسخ‌ها ممکن است تحت تأثیر تمایل به ارائهٔ تصویر مطلوب از خود باشند.

ترکیب با آزمون‌های دیگر

برای تصویر کامل‌تر، می‌توانید این پرسش‌نامه را کنار سنجه‌ای از میزان فعالیت بدنی، مانند فرم کوتاه پرسش‌نامهٔ بین‌المللی فعالیت بدنی، به کار ببرید؛ کاری که پژوهش ۲۰۲۲ هم انجام داد. اگر احساس گناه یا اضطراب دربارهٔ ورزش پررنگ است، سنجه‌های اضطراب یا تصویر بدنی هم می‌توانند مفید باشند. اگر خستگی مانع ورزش است، پرسش‌نامه‌های خستگی کمک می‌کنند.

* برای دیدن آزمون‌های مرتبط، به بلوک «آزمون‌های مرتبط» در پایین همین صفحه نگاه کنید.

تکرار پرسش‌نامه

دلیل‌های ورزش با تجربه، محیط و شرایط زندگی تغییر می‌کنند. تکرار پرسش‌نامه پس از چند هفته یا چند ماه، به‌ویژه پس از شروع فعالیتی تازه، تغییر مربی یا توصیهٔ پزشکی جدید، می‌تواند نشان دهد دلیل‌هایتان در چه جهتی حرکت کرده‌اند. برای مقایسهٔ منصفانه، هر بار به همان دورهٔ زمانی، مثلاً چند هفتهٔ اخیر، فکر کنید.

ملاحظات فرهنگی

در فرهنگ ما، نگاه خانواده و جامعه، معیارهای ظاهری و مقایسه نقش پررنگی دارند و ممکن است دلیل‌های کنترل‌شده را تقویت کنند. از سوی دیگر، ورزش‌های گروهی و خانوادگی سنتی، مثل کوهپیمایی جمعی، فرصت خوبی برای لذت و پیوند فراهم می‌کنند. همچنین محدودیت فضاهای ورزشی، هزینه‌ها و آلودگی هوا ممکن است بر دلیل‌ها و امکان ورزش اثر بگذارند و هنگام تفسیر باید در نظر گرفته شوند.

پرسش‌های پرتکرار

این پرسش‌نامه چند جمله دارد؟

شانزده جمله، چهار جمله برای هر سبک تنظیم.

چقدر طول می‌کشد؟

حدود پنج دقیقه.

چرا پنج نمره می‌گیرم؟

چون سازندگان نمره‌گذاری با میانگین چهار سبک و شاخص خودمختاری نسبی را پیشنهاد می‌کنند؛ سبک‌ها ممکن است هم‌زمان بالا یا پایین باشند و شاخص آن‌ها را در یک عدد خلاصه می‌کند.

آیا جملهٔ معکوس دارد؟

نه؛ همهٔ جمله‌ها مستقیم نمره‌گذاری می‌شوند.

اگر ورزش نمی‌کنم، می‌توانم پاسخ دهم؟

بله؛ به دوره‌ای که ورزش می‌کردید یا دلیل‌هایی که برایتان مهم‌اند فکر کنید.

مرز بازه‌ها از کجا آمده است؟

برای سبک‌ها میانگین ۴، یعنی «تا حدی درست است»، و برای شاخص صفر، یعنی برابری وزن دلیل‌های خودمختار و کنترل‌شده؛ هنجار منتشرشده‌ای وجود ندارد.

کدام نوع انگیزه بهتر است؟

پژوهش‌ها نشان می‌دهند دلیل‌های خودمختار بیشتر با تداوم و فعالیت بیشتر همراه‌اند.

چه زمانی دوباره پاسخ دهم؟

پس از چند هفته یا وقتی شرایط ورزش شما تغییر کرد.

سلب مسئولیت

این پرسش‌نامه ابزار خودشناسی است و جایگزین ارزیابی پزشکی یا روان‌شناختی نیست. پیش از شروع برنامهٔ ورزشی تازه، به‌ویژه اگر بیماری قلبی، فشار خون، دیابت یا مشکل مفصلی دارید، با پزشک مشورت کنید. اگر ورزش با اضطراب شدید، رژیم‌های سخت یا ورزش با وجود آسیب همراه است، با روان‌شناس یا پزشک صحبت کنید. در وضعیت اورژانسی پزشکی با ۱۱۵ و در صورت افکار آسیب به خود با اورژانس اجتماعی ۱۲۳ تماس بگیرید.

نظر یا پرسش‌تان را در مورد آزمون مطرح کنید

© ۱۴۰۵ پلتفرم خودشناسی دکتر مانی رفیعی — هم‌سفر امن شما در مسیر آگاهی و رشد شخصی