پرسش‌نامهٔ رفتار خوردن هلندی — مقیاس خوردن محدودشده (DEBQ-R، ۱۰ پرسش)

۱۰

سنجه علمی

۳

دقیقه

۹۹٬۰۰۰

تومان

ورود و شروع کاوش درون

برای شرکت در آزمون ابتدا وارد شوید

مقدمه

بسیاری از مردم گاهی برای کنترل وزن کمتر می‌خورند، از شیرینی صرف‌نظر می‌کنند یا شام سبک‌تری انتخاب می‌کنند. این رفتارها را پژوهشگران «خوردن محدودشده» می‌نامند. محدودیت می‌تواند بخشی از مراقبت آگاهانه از سلامت باشد، اما وقتی سخت و دائمی شود، ممکن است با فکر کردن مداوم به غذا و دوره‌های پرخوری همراه شود. شناختن میزان محدودیت خودتان، نخستین قدم برای فهم رابطه‌تان با غذاست.
پژوهش‌ها نشان داده‌اند که میانگین محدودیت در زنان بیشتر از مردان و در افراد دارای اضافه‌وزن بیشتر از افراد با وزن طبیعی است. این یافته‌ها توصیف گروه‌ها هستند و دربارهٔ هیچ فرد خاصی حکم نمی‌دهند.

معرفی آزمون

این آزمون مقیاس خوردن محدودشده (Restraint) از پرسش‌نامهٔ رفتار خوردن هلندی (Dutch Eating Behaviour Questionnaire، DEBQ) است. تاتیانا فان استرین و همکاران آن را در سال ۱۹۸۶ در مجلهٔ International Journal of Eating Disorders منتشر کردند. پرسش‌نامهٔ کامل ۳۳ پرسش و سه مقیاس دارد: خوردن هیجانی، خوردن بیرونی و خوردن محدودشده. اینجا فقط ۱۰ پرسشِ مقیاس محدودشده آمده است. این پرسش‌نامه به زبان‌های بسیاری ترجمه شده و نسخهٔ فارسی آن را نجاتی و همکاران (۲۰۱۸) بررسی کرده‌اند. ترجمهٔ پرسش‌های این سایت کار خود سایت است.
در مطالعهٔ هنجاریابی ناگل و همکاران (۲۰۱۶) روی نمونهٔ بزرگی از جمعیت عمومی آلمان، پایایی درونی این مقیاس ۰٫۹۲ گزارش شد. بارادا، فان استرین و سبویا (۲۰۱۶) نیز در نمونه‌ای تقریباً نمایا از جمعیت هلند پایایی ۰٫۹۲ را گزارش کردند. در نسخهٔ فارسی، پایایی مقیاس محدودشده ۰٫۸۳ و پایایی بازآزمایی ۰٫۷۹ بود.

هدف و سنجش

هدف این آزمون سنجش میزان محدود کردن آگاهانهٔ خوردن به خاطر وزن با ۱۰ پرسش است: کم کردن مقدار غذا، جبران پس از پرخوری یا افزایش وزن، رد کردن خوراکی، پرهیز از خوردن بین وعده‌ها و شب‌ها، انتخاب غذاهای لاغرکننده و در نظر گرفتن وزن هنگام خوردن. نتیجه نشان می‌دهد میزان محدودیت شما نسبت به جمعیت عمومی چگونه است. این آزمون اختلال خوردن را تشخیص نمی‌دهد و کیفیت تغذیه یا وزن را هم نمی‌سنجد.

ساختار و نمره‌گذاری

آزمون ۱۰ پرسش دارد و هر پرسش پنج گزینه: هرگز (۱)، به‌ندرت (۲)، گاهی (۳)، بیشتر وقت‌ها (۴) و تقریباً همیشه (۵). هیچ پرسشی معکوس نیست. جمع نمره‌ها بین ۱۰ و ۵۰ است و عدد بالاتر یعنی محدودیت بیشتر. نمرهٔ رسمی میانگین پرسش‌هاست؛ برای تبدیل، جمع را بر ۱۰ تقسیم کنید. سطح‌بندی بر پایهٔ هنجار جمعیت عمومی آلمان (ناگل و همکاران، ۲۰۱۶؛ میانگین ۲٫۲۳، انحراف معیار ۰٫۸۷) است: ۱۰ تا ۲۲ در حد میانگین یا کمتر، ۲۳ تا ۳۰ بالاتر از میانگین و ۳۱ تا ۵۰ دست‌کم یک انحراف معیار بالاتر از میانگین. این مرزها برش بالینی نیستند.

برای چه کسی مناسب است؟

این آزمون برای نوجوانان از ۱۴ سال و بزرگسالان مناسب است؛ هنجار آلمانی برای افراد ۱۴ تا ۹۴ ساله منتشر شده است. نسخه‌های جداگانه‌ای از DEBQ برای کودکان وجود دارد که این سایت ارائه نمی‌کند.
اگر در حال حاضر تحت درمان اختلال خوردن هستید، بهتر است نتیجه را با درمانگر خود در میان بگذارید.

در چه موقعیت‌هایی به کار می‌آید؟

این آزمون در موقعیت‌های زیر به کار می‌آید:

وقتی می‌خواهید بدانید چقدر وزن در تصمیم‌های غذایی‌تان نقش داردپیش از شروع یک برنامهٔ کاهش وزن یا مشاورهٔ تغذیهوقتی احساس می‌کنید چرخهٔ رژیم و پرخوری در زندگی‌تان تکرار می‌شودبرای گفت‌وگو با پزشک، متخصص تغذیه یا روان‌شناس دربارهٔ رابطه با غذابرای پیگیری تغییر الگوی خوردن در طول زمانبرای خودشناسی و آگاهی از فشارهای مربوط به تصویر بدن

این آزمون جایگزین ارزیابی پزشک یا روان‌شناس نیست.

کاربرد در خانواده، مشاوره و درمان

متخصصان تغذیه و روان‌شناسان سلامت می‌توانند از نتیجه برای شناخت سبک خوردن مراجع استفاده کنند. در مشاوره، این مقیاس کمک می‌کند گفت‌وگو دربارهٔ رژیم، پرخوری و تصویر بدن آغاز شود. استفاده از نتیجه برای قضاوت دربارهٔ ارادهٔ افراد یا تصمیم‌های استخدامی مناسب نیست.
در پژوهش‌های سلامت، این مقیاس یکی از پرکاربردترین ابزارها برای سنجش خوردن محدودشده است و استفاده از آن در مطالعه‌های مختلف امکان مقایسه را فراهم می‌کند.

تفسیر کاربردی

نمره را کنار دلیل محدودیت ببینید. محدودیت بالا به دلیل رژیم پزشکی با محدودیت بالا به دلیل نارضایتی شدید از بدن معنای متفاوتی دارد. احساس شما دربارهٔ محدودیت، یعنی آرامش یا فشار، و وجود دوره‌های پرخوری، از خود عدد مهم‌ترند. نمرهٔ پایین هم لزوماً به معنای تغذیهٔ سالم نیست.
برای نمونه، دو نفر با جمع ۳۴ ممکن است وضعیت بسیار متفاوتی داشته باشند: یکی با برنامهٔ منظم و آرام زیر نظر متخصص غذا می‌خورد، و دیگری هر روز با احساس گناه و ترس از وزن دست‌وپنجه نرم می‌کند (مثال فرضی). عدد یکسان است، اما معنا و نیاز آن‌ها فرق دارد. به همین دلیل گزارش شما بر احساس و تجربهٔ خودتان تأکید دارد.

محدودیت‌ها

این آزمون فقط یک مقیاس از پرسش‌نامهٔ سه‌مقیاسی است و خوردن هیجانی و بیرونی را نمی‌سنجد. هنجارها از جمعیت آلمان‌اند و هنجار ایرانی قابل استفاده‌ای منتشر نشده است. این مقیاس تلاش گزارش‌شده برای محدودیت را می‌سنجد، نه مقدار واقعی غذا. ابزار تشخیص اختلال خوردن نیست و ترجمهٔ فارسی این سایت جداگانه اعتباریابی نشده است.
پاسخ‌ها خودگزارشی‌اند و ممکن است تحت تأثیر حال روز آزمون یا تمایل به ارائهٔ تصویر مطلوب قرار بگیرند. نمرهٔ میانگین گزارش‌شده برای نمونهٔ ایرانی به دلیل ابهام در شیوهٔ محاسبه برای مقایسه به کار نرفته است.

ترکیب با سایر ابزارها

برای تصویر کامل‌تر، این مقیاس را می‌توان کنار سنجش خوردن هیجانی و بیرونی، رضایت از تصویر بدن یا ابزارهای غربالگری اختلال خوردن به کار برد. اندازه‌گیری وزن، قد و آزمایش‌های پزشکی هم بخشی از ارزیابی سلامت است که این آزمون جای آن را نمی‌گیرد.
ترکیب نتیجه با یادداشت روزانهٔ غذا و احساس، به مدت یک یا دو هفته، می‌تواند نشان دهد محدودیت در چه موقعیت‌هایی بیشتر می‌شود و چه چیزی آن را برمی‌انگیزد.

* برای دیدن آزمون‌های مرتبط، به بلوک «آزمون‌های مرتبط» در پایین همین صفحه نگاه کنید.

زمان‌بندی تکرار

الگوی خوردن با شرایط زندگی تغییر می‌کند. تکرار آزمون پس از چند ماه، یا پس از شروع یا پایان یک برنامهٔ غذایی، می‌تواند تغییرها را نشان دهد. اگر آزمون را در دورهٔ روزه‌داری یا بیماری داده‌اید، تکرار آن پس از آن دوره تصویر دقیق‌تری می‌دهد.
برای مقایسهٔ دو نتیجه، به جابه‌جایی بین بازه‌ها بیش از تغییر یک یا دو نمره توجه کنید؛ تغییرهای کوچک می‌توانند ناشی از حال روز آزمون باشند.

ملاحظات فرهنگی و حریم خصوصی

در فرهنگ ایرانی، سفره و تعارف جایگاه ویژه‌ای دارند و رد کردن غذا گاهی دشوار است. از سوی دیگر، فشار تصویر بدن در شبکه‌های اجتماعی و تبلیغ رژیم‌های سریع افزایش یافته است. اظهار نظر دربارهٔ وزن دیگران هم در برخی خانواده‌ها رایج است. پاسخ‌های شما خصوصی‌اند و بدون رضایتتان با کسی به اشتراک گذاشته نمی‌شوند.

سؤالات متداول

این آزمون چند پرسش دارد؟

۱۰ پرسش، که پاسخ دادن به آن حدود سه دقیقه طول می‌کشد.

آیا این آزمون اختلال خوردن را تشخیص می‌دهد؟

نه. این مقیاس یک سبک رفتار خوردن را می‌سنجد و ابزار تشخیص نیست.

چرا با جمعیت آلمان مقایسه می‌شوم؟

چون بزرگ‌ترین هنجار جمعیتی منتشرشده است و هنجار ایرانی قابل استفاده‌ای در دست نیست.

آیا نمرهٔ بالا بد است؟

نه لزوماً؛ معنای آن به دلیل محدودیت و احساس شما دربارهٔ آن بستگی دارد.

چرا خوردن هیجانی و بیرونی سنجیده نمی‌شود؟

این آزمون فقط مقیاس خوردن محدودشده از پرسش‌نامهٔ DEBQ است.

اگر روزه بگیرم، پاسخ‌هایم تغییر می‌کند؟

پرسش‌ها فقط محدودیت به خاطر وزن را می‌پرسند؛ نخوردن به دلیل روزه را در نظر نگیرید.

آیا زنان و مردان نمرهٔ متفاوتی دارند؟

در نمونه‌های هنجاری، زنان به‌طور میانگین محدودیت بیشتری گزارش کرده‌اند.

اگر نتیجه نگرانم کرد چه کنم؟

با پزشک، متخصص تغذیه یا روان‌شناس صحبت کنید یا با صدای مشاور ۱۴۸۰ تماس بگیرید.

سلب مسئولیت

این آزمون ابزار خودشناسی آموزشی است و جای ارزیابی پزشک، متخصص تغذیه یا روان‌شناس را نمی‌گیرد. نتیجه بر پایهٔ ترجمه‌ای اعتباریابی‌نشده و هنجار جهانی است. اگر نشانه‌هایی مانند کاهش وزن سریع، استفراغ عمدی یا پرخوری خارج از کنترل دارید، کمک تخصصی بگیرید. در شرایط اضطراری با اورژانس اجتماعی ۱۲۳ یا اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید.

نظر یا پرسش‌تان را در مورد آزمون مطرح کنید

© ۱۴۰۵ پلتفرم خودشناسی دکتر مانی رفیعی — هم‌سفر امن شما در مسیر آگاهی و رشد شخصی