مقیاس‌های چندبعدی منبع کنترل سلامت، فرم C (MHLC-C، ۱۸ جمله)

۱۸

سنجه علمی

۵

دقیقه

۱۴۸٬۰۰۰

تومان

ورود و شروع کاوش درون

برای شرکت در آزمون ابتدا وارد شوید

مقدمه

هر کسی که با یک بیماری مزمن زندگی می‌کند، باوری دارد دربارهٔ اینکه چه چیزی مسیر آن را تعیین می‌کند: رفتار خودش، پزشکان، خانواده و دوستان، یا شانس و سرنوشت. این باورها اغلب ناگفته‌اند، اما بر تصمیم‌های روزانه، مانند مصرف دارو، ورزش یا مراجعه به پزشک، اثر می‌گذارند. این پرسش‌نامه کمک می‌کند این باورها را ببینید و با تیم درمان دربارهٔ آن‌ها گفت‌وگو کنید.

فرم C چهار نمرهٔ جداگانه می‌دهد که هر کدام یک منبع باور را نشان می‌دهد. خواندن این چهار نمره کنار هم، تصویری از «نقشهٔ باور» شما دربارهٔ بیماری می‌سازد.

دربارهٔ پرسش‌نامه

فرم C مقیاس‌های چندبعدی منبع کنترل سلامت (MHLC-C) را والستون، استاین و اسمیت در سال ۱۹۹۴ در مجلهٔ Journal of Personality Assessment معرفی کردند. فرم‌های پیشین (A و B)، که والستون و همکاران در سال ۱۹۷۸ ساختند، باور دربارهٔ سلامت به‌طور کلی را می‌سنجند؛ فرم C برای کسانی ساخته شد که با یک بیماری مشخص زندگی می‌کنند. ترجمهٔ فارسی جمله‌ها در این صفحه از متن انگلیسی منتشرشده برگردانده و ویرایش شده است.

سازندگان فرم C را در چند گروه از بیماران دارای بیماری‌های مزمن آزمودند و ساختار چهاربخشی آن را گزارش کردند. والستون پیشنهاد کرده است که واژهٔ «بیماری‌ام» در جمله‌ها می‌تواند با نام بیماری مشخص، مانند «دیابتم» یا «دردم»، جایگزین شود؛ این صفحه برای سادگی همان واژهٔ کلی را به کار می‌برد.

هدف

هدف، روشن کردن باورهای شما دربارهٔ عوامل اثرگذار بر بیماری‌تان در چهار حوزه است: خودتان، شانس، پزشکان و دیگران. این پرسش‌نامه ۱۸ جمله دارد. نتیجه کمک می‌کند ببینید به کدام منابع بیشتر تکیه دارید و کجا ممکن است فرصتی برای خودمراقبتی یا کمک گرفتن نادیده مانده باشد.

این پرسش‌نامه برای قضاوت دربارهٔ بیمار یا سنجیدن «خوب» یا «بد» بودن او ساخته نشده است؛ ابزاری برای شناخت و گفت‌وگوست، و بهترین استفادهٔ آن کنار یک متخصص سلامت است.

ساختار

پرسش‌نامه ۱۸ جمله و چهار زیرمقیاس دارد:
کنترل درونی، ۶ جمله (۱، ۶، ۸، ۱۲، ۱۳ و ۱۷)، دامنهٔ ۶ تا ۳۶؛
شانس، ۶ جمله (۲، ۴، ۹، ۱۱، ۱۵ و ۱۶)، دامنهٔ ۶ تا ۳۶؛
پزشکان، ۳ جمله (۳، ۵ و ۱۴)، دامنهٔ ۳ تا ۱۸؛
دیگران، ۳ جمله (۷، ۱۰ و ۱۸)، دامنهٔ ۳ تا ۱۸.
هر جمله از ۱ («کاملاً مخالفم») تا ۶ («کاملاً موافقم») نمره می‌گیرد و هیچ جمله‌ای معکوس نیست. نمرهٔ هر زیرمقیاس جمع جمله‌های آن است. نمرهٔ کل وجود ندارد، چون چهار زیرمقیاس باورهای متفاوتی را می‌سنجند.

مخاطبان

بزرگسالانی که با یک بیماری یا وضعیت پزشکی مزمن زندگی می‌کنند. این فرم برای افراد بدون بیماری مشخص مناسب نیست؛ برای آن‌ها فرم‌های عمومی MHLC ساخته شده‌اند. پاسخ دادن به‌جای فرد دیگر، باور پاسخ‌دهنده را می‌سنجد، نه باور بیمار.

خواندن جمله‌ها به زبان ساده نوشته شده و برای بیشتر بزرگسالان قابل‌فهم است؛ برای سالمندان یا افراد کم‌سواد، می‌توان جمله‌ها را با صدای بلند خواند.

کاربردهای پیشنهادی

این پرسش‌نامه در این موقعیت‌ها سودمند است:

پیش از شروع یک برنامهٔ آموزش خودمراقبتی، برای شناخت باورهای بیماردر درمانگاه‌های بیماری‌های مزمن، مانند دیابت، قلب یا درددر گفت‌وگو با پزشک یا پرستار دربارهٔ نقش بیمار در درماندر روان‌شناسی سلامت، برای کار روی درماندگی یا سرزنش خودبرای پیگیری تغییر باورها پس از آموزش یا تغییر درماندر گروه‌های حمایتی بیماران، برای آغاز گفت‌وگو

نتیجه را همیشه کنار گفت‌وگو و ارزیابی بالینی به کار ببرید.

کاربرد سازمانی

درمانگاه‌ها و برنامه‌های آموزش بیمار می‌توانند از این پرسش‌نامه برای هماهنگ کردن آموزش با باورهای بیمار استفاده کنند؛ مثلاً برای بیماری که به نقش خود باور کمی دارد، تمرکز بر تجربه‌های موفقیت کوچک. نتیجه نباید برای قضاوت دربارهٔ بیمار، تعیین پوشش بیمه یا محدود کردن درمان به کار رود.

در پژوهش، این پرسش‌نامه برای بررسی رابطهٔ باورها با پایبندی به درمان، کیفیت زندگی و سازگاری با بیماری به کار رفته است. پاسخ‌ها باید محرمانه بمانند.

تفسیر نمره

هر زیرمقیاس جداگانه خوانده می‌شود. فرم C هنجار ایرانی ندارد و هنجار جهانی یکسانی هم برای همهٔ بیماری‌ها منتشر نشده است؛ پس این صفحه هر زیرمقیاس را در دو سطح گزارش می‌کند که بر پایهٔ معنای گزینه‌ها (مقیاس پاسخ) تعیین شده‌اند، نه مقایسه با دیگران: میانگین پاسخ کمتر از ۳٫۵ (بیشتر مخالفت) «باور کمتر» و ۳٫۵ یا بیشتر (بیشتر موافقت) «باور بیشتر».
برای زیرمقیاس‌های شش‌جمله‌ای: ۶ تا ۲۰ باور کمتر، ۲۱ تا ۳۶ باور بیشتر.
برای زیرمقیاس‌های سه‌جمله‌ای: ۳ تا ۱۰ باور کمتر، ۱۱ تا ۱۸ باور بیشتر.
هیچ سطحی «خوب» یا «بد» نیست؛ معنای هر نمره به بیماری و ترکیب چهار زیرمقیاس بستگی دارد.

نمونه: اگر در شش جملهٔ کنترل درونی پاسخ‌های ۵، ۴، ۴، ۳، ۵ و ۴ داده باشید، نمرهٔ شما ۲۵ است (۵ + ۴ + ۴ + ۳ + ۵ + ۴ = ۲۵) و در سطح «باور بیشتر» قرار می‌گیرد.

محدودیت‌ها

این پرسش‌نامه باور را می‌سنجد، نه رفتار، دانش یا توانایی. زیرمقیاس‌های سه‌جمله‌ای پایایی کمتری دارند و یک پاسخ می‌تواند نمره را بسیار جابه‌جا کند. سطح‌های این صفحه بر پایهٔ مقیاس پاسخ‌اند و هنجار نیستند. ترجمهٔ فارسی ویرایش‌شده است و در ایران به‌طور رسمی هنجاریابی نشده است. پیوند این باورها با رفتارهای سلامت در پژوهش‌ها یکدست نبوده و به بیماری و فرهنگ بستگی دارد.

پاسخ‌ها ممکن است تحت اثر حال روز پاسخ‌دهنده، مانند یک دورهٔ بدتر شدن اخیر، باشند. اگر به‌تازگی خبر بدی دربارهٔ بیماری شنیده‌اید، شاید بهتر باشد پرسش‌نامه را چند هفته بعد دوباره پر کنید.

ترکیب با ابزارهای دیگر

برای تصویر کامل‌تر، این پرسش‌نامه را می‌توان با سنجش شایستگی ادراک‌شدهٔ سلامت (PHCS)، که احساس توانایی در مدیریت سلامت را می‌سنجد، یا با فرم‌های عمومی MHLC (A یا B) همراه کرد. باور به کنترل درونی زمانی بیشترین اثر را دارد که با احساس توانایی همراه باشد؛ پس کنار هم دیدن این دو سودمند است.

اگر نگرانی دربارهٔ حال روانی، مانند افسردگی یا اضطراب، وجود دارد، ابزارهای ویژهٔ آن‌ها را جداگانه به کار ببرید؛ این پرسش‌نامه آن‌ها را نمی‌سنجد.

* برای دیدن آزمون‌های مرتبط، به بلوک «آزمون‌های مرتبط» در پایین همین صفحه نگاه کنید.

بازآزمایی

باورها با تجربه تغییر می‌کنند: پس از آموزش، تغییر درمان، دورهٔ بدتر شدن یا بهبود. پر کردن دوبارهٔ پرسش‌نامه پس از سه تا شش ماه می‌تواند این تغییر را نشان دهد. در مقایسه، به پاسخ جمله‌ها، نه فقط به نمره‌ها، نگاه کنید.

تغییر یک یا دو نمره در زیرمقیاس‌های سه‌جمله‌ای ممکن است فقط نوسان پاسخ باشد؛ تغییرهای بزرگ‌تر یا پایدار را جدی‌تر بگیرید.

ملاحظات فرهنگی

در فرهنگ ایرانی، باور به تقدیر و خواست خدا در کنار باور به تلاش فردی جای مهمی دارد و بسیاری هر دو را با هم می‌پذیرند. جمله‌های ۲ و ۱۵ («هر چه پیش آید همان می‌شود» و «پای سرنوشت در میان است») به این باور نزدیک‌اند. موافقت با آن‌ها چیزی دربارهٔ ایمان یا درستی آن نمی‌گوید. همچنین خانواده در ایران نقش پررنگی در مراقبت دارد، که ممکن است نمرهٔ زیرمقیاس دیگران را بالا ببرد.

پرسش‌های رایج

این پرسش‌نامه چند جمله دارد؟

هجده جمله (۱۸) در چهار زیرمقیاس.

چرا نمرهٔ کل ندارد؟

چهار زیرمقیاس باورهای متفاوتی را می‌سنجند؛ جمع آن‌ها معنای روشنی ندارد.

آیا می‌توانم در همهٔ زیرمقیاس‌ها نمرهٔ بالا بگیرم؟

بله. این زیرمقیاس‌ها مخالف هم نیستند.

اگر چند بیماری دارم چه کنم؟

بیماری‌ای را که بیشترین اثر را بر زندگی‌تان دارد انتخاب کنید.

آیا نمرهٔ بالا در کنترل درونی همیشه بهتر است؟

نه. اگر با سرزنش خود همراه شود، ممکن است فشار بیاورد.

تفاوت فرم C با فرم‌های A و B چیست؟

فرم C دربارهٔ یک بیماری مشخص است و پزشکان و دیگران را جدا می‌سنجد.

آیا این آزمون تشخیص می‌دهد؟

نه. باور را نشان می‌دهد و تشخیص نیست.

آیا نتیجه را به پزشکم نشان دهم؟

اگر بخواهید، بله؛ کمک می‌کند آموزش با باورهای شما هماهنگ شود.

یادآوری

این نتیجه برای آگاهی شخصی است و تشخیص پزشکی یا روان‌شناختی نیست. هیچ تصمیم درمانی، مانند قطع یا تغییر دارو، را تنها بر پایهٔ آن نگیرید. اگر احساس درماندگی، ناامیدی یا افکار آسیب به خود دارید، با صدای مشاور بهزیستی (۱۴۸۰) یا در شرایط اورژانسی با ۱۱۵ تماس بگیرید.

نظر یا پرسش‌تان را در مورد آزمون مطرح کنید

© ۱۴۰۵ پلتفرم خودشناسی دکتر مانی رفیعی — هم‌سفر امن شما در مسیر آگاهی و رشد شخصی