پرسشنامهٔ کوتاه شرم و گناه کودکان (BSGQ)

گناه معمولاً به کار اشتباه می‌چسبد: چیزی را کشیدم، کمک نکردم، نقاشی را خراب کردم. شرم بیشتر به خود آدم می‌چسبد: جلوی مردم افتادم، پس من بدم. پرسشنامهٔ کوتاه شرم و گناه این دو را با داستان جدا می‌کند. این برگه تشخیص نیست. گناه و شرم را در یک عدد نریزید. طیف سه‌تایی شدت است نه موافقت. مسخره کردن شرم را بیشتر می‌کند. جبران کوچک جای تحقیر را می‌گیرد. نتیجه در گروه کلاس نیست. تکرار همان روز حس تازه نمی‌سازد. این ابزار هوش و اضطراب امتحان را نمی‌سنجد. داستان فرضی است حتی اگر شبیه زندگی باشد. کودک حق دارد داستان را شخصی نکند. در پرسشنامهٔ شرم و گناه، داستان با تخلف واقعی یکی گرفته نمی‌شود.

نام انگلیسی (Brief Shame and Guilt Questionnaire for Children) است. شیلا نوین و کارولین ریفه آن را سال ۲۰۱۵ در مجلهٔ شخصیت و تفاوت‌های فردی معرفی کردند. دوازده داستان، پاسخ سه‌درجه‌ای. اعتبار ایرانی: شیخ‌پور اهندانی و همکاران، ۲۰۲۴، مجلهٔ اروپایی روان‌شناسی رشد. طیف موافق و مخالف نسخهٔ قبلی سایت با منبع نمی‌خواند. طیف سه‌تایی شدت است نه موافقت. مسخره کردن شرم را بیشتر می‌کند. جبران کوچک جای تحقیر را می‌گیرد. نتیجه در گروه کلاس نیست. تکرار همان روز حس تازه نمی‌سازد. این ابزار هوش و اضطراب امتحان را نمی‌سنجد. داستان فرضی است حتی اگر شبیه زندگی باشد. کودک حق دارد داستان را شخصی نکند. در پرسشنامهٔ شرم و گناه، داستان با تخلف واقعی یکی گرفته نمی‌شود. گناه و شرم را در یک عدد نریزید.

هدف، جدا دیدن شدت گناه و شدت شرم است نه نمرهٔ اخلاق.

• احساس گناه، ۶ داستان
• احساس شرم، ۶ داستان

هر کدام از ۶ تا ۱۸. روی هم ۱۲ داستان. جمع واحد ساخته نمی‌شود چون دو حس یکی نیستند. گناه بالا می‌تواند مقدمهٔ جبران باشد و شرم بالا بیشتر به کناره‌گیری از نگاه دیگران می‌چسبد. اگر فقط یکی بالا باشد، همان را بخوانید. هدف، برچسب بی‌حیا یا زیادی حساس نیست. هدف این است که معلوم شود ناراحتی به کار چسبیده یا به خود کودک. دوازده داستان برای همین تفکیک‌اند.

۱۲ داستان. گزینه ۱ اصلاً، ۲ کمی، ۳ خیلی زیاد. معکوس ندارد. گناه داستان‌های فرد و شرم داستان‌های زوج است. بازهٔ هر بخش از ۶ تا ۹، از ۱۰ تا ۱۴، و از ۱۵ تا ۱۸. نسخهٔ سایت پنج گزینهٔ موافق و مخالف داشت و یک واژهٔ لاتین را داخل داستان تیله گذاشته بود که به فارسی برگشت. حداقل هر بخش ۶ است و حداکثر ۱۸. سه بازه تمام این فاصله را بدون شکاف می‌پوشانند: از ۶ تا ۹ بیشتر «اصلاً»، از ۱۰ تا ۱۴ مخلوط، و از ۱۵ تا ۱۸ بیشتر «خیلی زیاد». داستان‌های فرد گناه‌اند و داستان‌های زوج شرم. هیچ معکوسی در کار نیست و جمع کل نداریم.

برای کودک و نوجوان حدود هشت تا شانزده سال که داستان کوتاه را بفهمد. خود کودک جواب می‌دهد. برای خردسال پیش‌دبستانی و برای سنجش جرم مناسب نیست. اگر داستانی ناراحتش کرد، می‌تواند رد شود و بزرگسال او را مجبور به جزئیات واقعی نکند. مسخره کردن شرم را بیشتر می‌کند. جبران کوچک جای تحقیر را می‌گیرد. نتیجه در گروه کلاس نیست. تکرار همان روز حس تازه نمی‌سازد. این ابزار هوش و اضطراب امتحان را نمی‌سنجد. داستان فرضی است حتی اگر شبیه زندگی باشد. کودک حق دارد داستان را شخصی نکند. در پرسشنامهٔ شرم و گناه، داستان با تخلف واقعی یکی گرفته نمی‌شود. گناه و شرم را در یک عدد نریزید. طیف سه‌تایی شدت است نه موافقت.

در خانه، به‌جای «بی‌حیا» یا «زیادی حساس» دیده می‌شود حس به کار چسبیده یا به خود کودک. در مدرسه، معلم داستان را در جمع نمی‌خواند. در مشاوره، شرم بالا جدا از گناه بالا تمرین می‌شود. نتیجه در گروه کلاس جایی ندارد. جبران کوچک جای تحقیر را می‌گیرد. نتیجه در گروه کلاس نیست. تکرار همان روز حس تازه نمی‌سازد. این ابزار هوش و اضطراب امتحان را نمی‌سنجد. داستان فرضی است حتی اگر شبیه زندگی باشد. کودک حق دارد داستان را شخصی نکند. در پرسشنامهٔ شرم و گناه، داستان با تخلف واقعی یکی گرفته نمی‌شود. گناه و شرم را در یک عدد نریزید. طیف سه‌تایی شدت است نه موافقت. مسخره کردن شرم را بیشتر می‌کند.

نمرهٔ بالاتر یعنی آن حس در داستان‌ها شدیدتر بوده. گناه بالا به‌تنهایی بد نیست و می‌تواند مقدمهٔ جبران باشد. شرم بالا یعنی دیده شدن سنگین است. دو عدد را جمع نکنید. این تصور کودک از داستان است نه گزارش تخلف واقعی. نتیجه در گروه کلاس نیست. تکرار همان روز حس تازه نمی‌سازد. این ابزار هوش و اضطراب امتحان را نمی‌سنجد. داستان فرضی است حتی اگر شبیه زندگی باشد. کودک حق دارد داستان را شخصی نکند. در پرسشنامهٔ شرم و گناه، داستان با تخلف واقعی یکی گرفته نمی‌شود. گناه و شرم را در یک عدد نریزید. طیف سه‌تایی شدت است نه موافقت. مسخره کردن شرم را بیشتر می‌کند. جبران کوچک جای تحقیر را می‌گیرد.

برش بالینی و هنجار این بازه‌ها نیست. همسانی دو بخش در نمونهٔ ایرانی متوسط بوده و برای تشخیص فرد کافی دانسته نمی‌شود. داستان تیله و شیرینی ممکن است با زندگی کودک یکی نباشد؛ دستور این است که حس فرضی را بگوید. واژهٔ احمق در داستان مو عین فرم است. تکرار همان روز حس تازه نمی‌سازد. این ابزار هوش و اضطراب امتحان را نمی‌سنجد. داستان فرضی است حتی اگر شبیه زندگی باشد. کودک حق دارد داستان را شخصی نکند. در پرسشنامهٔ شرم و گناه، داستان با تخلف واقعی یکی گرفته نمی‌شود. گناه و شرم را در یک عدد نریزید. طیف سه‌تایی شدت است نه موافقت. مسخره کردن شرم را بیشتر می‌کند. جبران کوچک جای تحقیر را می‌گیرد. نتیجه در گروه کلاس نیست.

کنار مقیاس ناامیدی کودکان می‌توان دید آیا شرم با بسته دیدن آینده همراه است یا نه. مقیاس اضطراب کودکان اسپنس ترس را جدا می‌سنجد. پرسشنامهٔ ارزیابی شناختی، فکر وسط امتحان را می‌پرسد نه شرم بعد از افتادن را. هیچ‌کدام جای گفت‌وگو دربارهٔ آزار واقعی را نمی‌گیرد. این ابزار هوش و اضطراب امتحان را نمی‌سنجد. داستان فرضی است حتی اگر شبیه زندگی باشد. کودک حق دارد داستان را شخصی نکند. در پرسشنامهٔ شرم و گناه، داستان با تخلف واقعی یکی گرفته نمی‌شود. گناه و شرم را در یک عدد نریزید. طیف سه‌تایی شدت است نه موافقت. مسخره کردن شرم را بیشتر می‌کند. جبران کوچک جای تحقیر را می‌گیرد. نتیجه در گروه کلاس نیست. تکرار همان روز حس تازه نمی‌سازد.

اگر حال پایدار است، حدود دو تا سه ماه بعد. بعد از یک دورهٔ مسخره شدن یا یک خطای بزرگ، حدود چهار تا شش هفته. هر بار خود کودک جواب می‌دهد. گناه و شرم جدا مقایسه می‌شوند. داستان فرضی است حتی اگر شبیه زندگی باشد. کودک حق دارد داستان را شخصی نکند. در پرسشنامهٔ شرم و گناه، داستان با تخلف واقعی یکی گرفته نمی‌شود. گناه و شرم را در یک عدد نریزید. طیف سه‌تایی شدت است نه موافقت. مسخره کردن شرم را بیشتر می‌کند. جبران کوچک جای تحقیر را می‌گیرد. نتیجه در گروه کلاس نیست. تکرار همان روز حس تازه نمی‌سازد. این ابزار هوش و اضطراب امتحان را نمی‌سنجد.

در بسیاری از مدرسه‌های ایرانی شرم ابزار تربیت است و گناه با ترس از آبرو قاطی می‌شود. این فرم آن دو را از هم جدا می‌کند. نتیجه محرمانه بماند. کودک به‌خاطر گفتن «خیلی زیاد» تنبیه یا مسخره نمی‌شود. کودک حق دارد داستان را شخصی نکند. در پرسشنامهٔ شرم و گناه، داستان با تخلف واقعی یکی گرفته نمی‌شود. گناه و شرم را در یک عدد نریزید. طیف سه‌تایی شدت است نه موافقت. مسخره کردن شرم را بیشتر می‌کند. جبران کوچک جای تحقیر را می‌گیرد. نتیجه در گروه کلاس نیست. تکرار همان روز حس تازه نمی‌سازد. این ابزار هوش و اضطراب امتحان را نمی‌سنجد. داستان فرضی است حتی اگر شبیه زندگی باشد.

این گزارش شدت دو حس در داستان را توصیف می‌کند و تشخیص نیست. اگر کودک از مدرسه کنار کشیده یا به خودش آسیب می‌زند، همان هفته کمک بگیرید و در خطر فوری با اورژانس اجتماعی ۱۲۳ هماهنگ کنید. از نمره برای مسخره کردن کودک استفاده نکنید. در پرسشنامهٔ شرم و گناه، داستان با تخلف واقعی یکی گرفته نمی‌شود. گناه و شرم را در یک عدد نریزید. طیف سه‌تایی شدت است نه موافقت. مسخره کردن شرم را بیشتر می‌کند. جبران کوچک جای تحقیر را می‌گیرد. نتیجه در گروه کلاس نیست. تکرار همان روز حس تازه نمی‌سازد. این ابزار هوش و اضطراب امتحان را نمی‌سنجد. داستان فرضی است حتی اگر شبیه زندگی باشد. کودک حق دارد داستان را شخصی نکند.