مقیاس احساس روان‌شناختی عضویت در مدرسهٔ گودنو (PSSM)

۱۸

سنجه علمی

۵

دقیقه

۱۴۸٬۰۰۰

تومان

ورود و شروع کاوش درون

برای شرکت در آزمون ابتدا وارد شوید

مقدمه

مدرسه تنها جای درس خواندن نیست؛ جایی است که نوجوانان بخش بزرگی از روزشان را در آن می‌گذرانند، دوست پیدا می‌کنند و خودشان را می‌شناسند. اینکه در مدرسه احساس کنی «جای تو اینجاست»، می‌تواند بر انگیزه، حال روحی و حتی علاقه به یادگیری اثر بگذارد.

مقیاس احساس روان‌شناختی عضویت در مدرسه به تو کمک می‌کند ببینی این احساس امروز چقدر قوی است و کدام بخش‌ها، مانند رابطه با همکلاسی‌ها یا معلم‌ها، قوی‌تر یا ضعیف‌ترند. این شناخت، نخستین گام برای بهتر کردن تجربهٔ مدرسه است.

پژوهشگران آموزش سال‌هاست می‌دانند که دانش‌آموزانی که در مدرسه احساس تنهایی یا طرد می‌کنند، اغلب انگیزهٔ کمتری برای درس دارند و مدرسه را جای ناامن‌تری می‌بینند. خبر خوب این است که احساس تعلق ثابت نیست: یک دوست تازه، یک معلم حامی یا یک فعالیت گروهی، می‌تواند آن را به‌طور محسوسی تغییر دهد.

دربارهٔ این مقیاس

مقیاس احساس روان‌شناختی عضویت در مدرسه (Psychological Sense of School Membership یا PSSM) را کارول گودنو در سال ۱۹۹۳ در مجلهٔ Psychology in the Schools معرفی کرد. او این مقیاس را برای دانش‌آموزان نوجوان ساخت و در نمونه‌هایی از دانش‌آموزان مدرسه‌های حومهٔ شهری و شهری آمریکا آزمود.

PSSM یکی از پرکاربردترین ابزارهای سنجش تعلق به مدرسه در جهان است و به زبان‌های بسیاری ترجمه شده است. ترجمهٔ فارسی جمله‌ها در این صفحه ترجمه‌ای ویراستاری از متن انگلیسی منتشرشده است و برچسب گزینه‌های میانی هم ویراستاری است.

گودنو تعلق را تنها دوستی با همسالان نمی‌دانست. از دید او، احترام و توجه معلم‌ها، دیده شدن توانایی‌ها، دربرگرفته شدن در فعالیت‌ها و امکان «خود بودن» هم بخش‌های جدانشدنی تعلق‌اند. به همین دلیل، جمله‌های مقیاس هم دربارهٔ همکلاسی‌ها و هم دربارهٔ معلم‌ها و بزرگسالان مدرسه می‌پرسند.

هدف

هدف این مقیاس، سنجش احساس تعلق دانش‌آموز به مدرسه با ۱۸ جمله است: اینکه تا چه اندازه احساس می‌کند در مدرسه پذیرفته، محترم، دربرگرفته و حمایت‌شده است. نتیجه به دانش‌آموز، خانواده و مدرسه کمک می‌کند بدانند کجا حمایت بیشتری لازم است.

این مقیاس ابزار تشخیص هیچ اختلالی نیست و برای قضاوت دربارهٔ کیفیت مدرسه یا معلم خاصی ساخته نشده است.

ساختار و نمره‌گذاری

مقیاس ۱۸ جمله دارد و هر جمله از ۱ («اصلاً درست نیست») تا ۵ («کاملاً درست است») نمره می‌گیرد. پنج جمله، یعنی ۳، ۶، ۹، ۱۲ و ۱۶، منفی نوشته شده‌اند و معکوس نمره می‌گیرند. سیزده جملهٔ دیگر مستقیم نمره می‌گیرند.

نمرهٔ کل از جمع هجده پاسخ ساخته می‌شود و میان ۱۸ تا ۹۰ است؛ نمرهٔ بیشتر یعنی احساس تعلق بیشتر. نتیجه در سه سطح گزارش می‌شود: ۱۸ تا ۴۴ تعلق کم، ۴۵ تا ۶۲ تعلق متوسط، و ۶۳ تا ۹۰ تعلق زیاد. این مرزها بر پایهٔ معنای گزینه‌ها گذاشته شده‌اند.

مخاطبان

این مقیاس برای دانش‌آموزان حدود ده تا هجده سال، از سال‌های پایانی دبستان تا دبیرستان، مناسب است. نمونه‌های اصلی گودنو دانش‌آموزان دورهٔ راهنمایی بودند و پژوهش‌های بعدی آن را در دبیرستان هم به کار بردند.

والدین، معلم‌ها و مشاوران مدرسه هم می‌توانند با همراهی دانش‌آموز، نتیجه را برای گفت‌وگو و برنامه‌ریزی حمایتی به کار ببرند.

این مقیاس به‌ویژه برای دانش‌آموزانی که تازه به مدرسه‌ای رفته‌اند، از پایه‌ای به پایهٔ دیگر رفته‌اند یا احساس می‌کنند در مدرسه دیده نمی‌شوند، سودمند است. برای دانش‌آموزان کم‌سال‌تر، بهتر است یک بزرگسال جمله‌ها را با او بخواند تا معنای آن‌ها روشن باشد.

پیوند با تحصیل و آینده

احساس تعلق به مدرسه در جنبه‌های گوناگون تحصیل و آینده اثر دارد، از جمله:

انگیزه و علاقه به یادگیری درس‌هاشرکت در فعالیت‌های گروهی و فوق‌برنامهگذار آسان‌تر به پایه یا مدرسهٔ تازهساختن مهارت‌های همکاری و ارتباطپیدا کردن راهنما و مشاور در میان بزرگسالانآمادگی برای ساختن تعلق در دانشگاه و محیط کار

این مقیاس ابزار راهنمایی تحصیلی یا شغلی نیست؛ تنها تصویری از احساس امروز تو در مدرسه می‌دهد.

کاربرد در مدرسه و پژوهش

مشاوران مدرسه می‌توانند این مقیاس را برای شناختن دانش‌آموزانی که به حمایت بیشتر نیاز دارند، و برای سنجش اثر برنامه‌هایی مانند همیار تازه‌واردان یا برنامه‌های ضدقلدری، به کار ببرند. نتیجهٔ گروهی و بی‌نام کلاس‌ها هم تصویری از فضای کلی مدرسه می‌دهد.

نتایج فردی باید محرمانه بماند و تنها با رضایت دانش‌آموز و خانواده برای برنامه‌ریزی حمایتی به کار رود. این مقیاس برای رتبه‌بندی دانش‌آموزان یا ارزیابی معلم‌ها مناسب نیست.

تفسیر نتیجه

نمرهٔ کل نشان می‌دهد در مجموع احساس تعلق چقدر است. افزون بر آن، مرور جمله‌به‌جمله سودمند است؛ مثلاً اینکه دشواری بیشتر در رابطه با همکلاسی‌هاست یا با معلم‌ها، یا در احساس «خود بودن». جملهٔ هفتم، یعنی وجود یک بزرگسال برای حرف زدن، اهمیت ویژه‌ای دارد.

هنجار ایرانی در این گزارش به کار نرفته است و سطح‌ها بر پایهٔ معنای پاسخ‌ها تعیین شده‌اند، نه مقایسه با گروهی از دانش‌آموزان.

محدودیت‌ها

این مقیاس خودگزارشی است و احساس امروز دانش‌آموز را نشان می‌دهد. یک روز بد یا یک دعوای تازه ممکن است پاسخ‌ها را تیره‌تر کند. ترجمهٔ فارسی ویراستاری است و اعتبارسنجی جداگانه در این گزارش ندارد.

مقیاس تنها احساس تعلق به مدرسه را می‌سنجد و دربارهٔ افسردگی، اضطراب یا آزار، تشخیصی نمی‌دهد. اگر نگرانی جدی هست، ارزیابی تخصصی لازم است.

ترکیب با ابزارهای دیگر

برای تصویر کامل‌تر، این مقیاس را می‌توان در کنار ابزارهایی دربارهٔ انگیزهٔ تحصیلی، رضایت از مدرسه، تنهایی یا تجربهٔ قلدری به کار برد. در پژوهش گودنو، تعلق با انگیزه و انتظار موفقیت پیوند روشنی داشت.

گفت‌وگو با دانش‌آموز، والدین و معلم‌ها، معنای نمره را بسیار روشن‌تر می‌کند.

* برای دیدن آزمون‌های مرتبط، به بلوک «آزمون‌های مرتبط» در پایین همین صفحه نگاه کنید.

بازآزمایی

احساس تعلق با شرایط تغییر می‌کند. پر کردن دوبارهٔ مقیاس پس از چند ماه، در آغاز سال تحصیلی تازه یا پس از یک برنامهٔ حمایتی، می‌تواند تغییر را نشان دهد. تکرار در فاصله‌های بسیار کوتاه کمتر سودمند است. مقایسهٔ جمله‌به‌جملهٔ دو نوبت، نشان می‌دهد کدام بخش تغییر کرده است.

ملاحظات فرهنگی

جمله‌های این مقیاس در بستر مدرسه‌های آمریکا ساخته شده‌اند. در مدرسه‌های ایران، کلاس‌های پرجمعیت، فشار کنکور، تفکیک جنسیتی و نقش آموزشگاه‌ها می‌توانند تجربهٔ تعلق را شکل دهند. برخی تعبیرها، مانند «افتخار به عضویت در مدرسه»، ممکن است در فارسی معنای کمی متفاوتی داشته باشند.

همچنین برخی نوجوانان از سر فروتنی یا نگرانی از قضاوت، احساس واقعی‌شان را کمتر بیان می‌کنند.

در برخی خانواده‌ها، گفت‌وگو دربارهٔ مدرسه بیشتر بر نمره و رتبه متمرکز است و احساس فرزند دربارهٔ دوستان و معلم‌ها کمتر پرسیده می‌شود. این مقیاس می‌تواند بهانه‌ای برای چنین گفت‌وگویی باشد. همچنین دانش‌آموزانی که از شهر یا روستای دیگری آمده‌اند، لهجه یا زبان مادری متفاوتی دارند، یا شرایط خانوادگی ویژه‌ای دارند، گاه احساس متفاوت بودن بیشتری را گزارش می‌کنند؛ این را در خوانش نتیجه در نظر بگیرید.

پرسش‌های پرتکرار

این مقیاس چند جمله دارد؟

۱۸ جمله.

پر کردن آن چقدر طول می‌کشد؟

حدود پنج دقیقه.

چه کسی باید آن را پر کند؟

خود دانش‌آموز، دربارهٔ مدرسهٔ فعلی‌اش.

چرا برخی جمله‌ها منفی‌اند؟

برای دقت بیشتر؛ این جمله‌ها معکوس نمره می‌گیرند.

آیا این آزمون مشکل روانی را تشخیص می‌دهد؟

خیر؛ تنها احساس تعلق به مدرسه را می‌سنجد.

آیا هنجار ایرانی دارد؟

در این گزارش هنجار ایرانی به کار نرفته است.

آیا مدرسه نتیجه را می‌بیند؟

این به شیوهٔ استفاده بستگی دارد؛ نتیجه را تنها با رضایت دانش‌آموز در میان بگذارید.

اگر نمره کم بود چه کنم؟

با والدین، مشاور مدرسه یا یک بزرگسال مورد اعتماد گفت‌وگو کن.

یادآوری

این مقیاس ابزار خودشناسی و آموزشی است و جایگزین ارزیابی تخصصی نیست. اگر دانش‌آموز نشانه‌های غم پایدار، اضطراب شدید، آزار در مدرسه یا فکر آسیب به خود دارد، بی‌درنگ از متخصص سلامت روان کمک بگیرید.

نظر یا پرسش‌تان را در مورد آزمون مطرح کنید

© ۱۴۰۵ پلتفرم خودشناسی دکتر مانی رفیعی — هم‌سفر امن شما در مسیر آگاهی و رشد شخصی