مقیاس بیگانگی از مدرسه (SALS، ۲۴ جمله)

۲۴

سنجه علمی

۷

دقیقه

۱۹۸٬۰۰۰

تومان

ورود و شروع کاوش درون

برای شرکت در آزمون ابتدا وارد شوید

مقدمه

همهٔ دانش‌آموزان روزهایی دارند که مدرسه برایشان خسته‌کننده است. اما گاهی این احساس عمیق‌تر می‌شود: یادگیری بی‌معنا به نظر می‌رسد، معلم‌ها دور و بی‌اعتنا جلوه می‌کنند یا کلاس جایی است که در آن احساس غریبگی می‌شود. پژوهشگران این حالت را «بیگانگی از مدرسه» می‌نامند. شناختن آن کمک می‌کند پیش از آنکه به دلزدگی کامل برسد، برایش کاری کرد.

بیگانگی از مدرسه با یک روز بد یا یک نمرهٔ پایین فرق دارد. منظور الگویی پایدارتر از احساس‌ها و باورهاست: اینکه مدرسه به زندگی من ربطی ندارد، اینکه کسی در آنجا مرا نمی‌بیند یا اینکه جایی در کلاس ندارم. پژوهشگران نشان داده‌اند که این احساس در گذر از دبستان به متوسطه به‌طور میانگین کمی افزایش پیدا می‌کند؛ بنابراین توجه به آن در همین سال‌ها اهمیت دارد.

معرفی آزمون

مقیاس بیگانگی از مدرسه (School Alienation Scale، SALS) را گروه پژوهشی تینا هاشر و آندریاس هادیار در دانشگاه‌های برن (سوئیس) و لوکزامبورگ ساختند. یولیا مورینای و همکاران در سال ۲۰۱۷ نسخهٔ نهایی ۲۴ گویه‌ای آن را روی دانش‌آموزان کلاس چهارم و هفتم در دو کشور اعتباریابی کردند و در مجلهٔ Frontline Learning Research منتشر ساختند. متن کامل گویه‌ها و کلید نمره‌گذاری در پیوست مقالهٔ سال ۲۰۲۰ همین گروه آمده است. ترجمهٔ فارسی این سایت از آن متن انجام شده و هنوز در ایران اعتباریابی نشده است.

نسخهٔ آزمایشی این مقیاس ۳۹ گویه داشت و پس از تحلیل‌های آماری به ۲۴ گویه کاهش یافت. پایایی درونی حیطه‌ها در پژوهش اصلی بین ۰٫۷۴ و ۰٫۸۸ بود و ساختار سه‌حیطه‌ای در هر دو کشور، هر دو مقطع و میان دختران و پسران برقرار ماند.

هدف و سنجش

این مقیاس با ۲۴ گویه، سه نوع فاصله از مدرسه را جداگانه می‌سنجد: بیگانگی از یادگیری (لذت نبردن از یادگیری مدرسه و بی‌فایده دانستن آن)، بیگانگی از معلم‌ها (احساس پذیرفته نشدن و بی‌اعتمادی به معلم‌ها) و بیگانگی از همکلاسی‌ها (احساس تعلق نداشتن به کلاس). هدف، کمک به دانش‌آموز، خانواده و مدرسه برای دیدن دقیق‌تر این است که فاصله در کدام بخش است، نه برچسب زدن.

ساختار و نمره‌گذاری

آزمون ۲۴ گویه دارد: گویه‌های ۱ تا ۸ یادگیری، ۹ تا ۱۶ معلم‌ها و ۱۷ تا ۲۴ همکلاسی‌ها. پاسخ‌ها از ۱ (مخالفم) تا ۴ (موافقم) نمره می‌گیرند. ده گویهٔ مثبت (۱، ۲، ۴، ۱۰، ۱۶، ۱۸، ۲۰، ۲۱، ۲۳ و ۲۴) پیش از جمع وارونه می‌شوند. هر حیطه نمره‌ای بین ۸ و ۳۲ دارد و نمرهٔ بالاتر یعنی فاصلهٔ بیشتر. سازندگان نمرهٔ کل گزارش نمی‌کنند و این سایت هم سه حیطه را جدا گزارش می‌کند. سطح‌بندی هر حیطه بر پایهٔ معنای گزینه‌هاست: ۸ تا ۱۹ (میانگین زیر ۲٫۵، سمت مخالفت) و ۲۰ تا ۳۲ (سمت موافقت). برش بالینی یا هنجار ایرانی وجود ندارد.

برای چه کسی مناسب است؟

این مقیاس برای دانش‌آموزان حدود ۹ تا ۱۶ سال ساخته شده و در پژوهش اصلی با کلاس‌های چهارم و هفتم آزموده شد. خود دانش‌آموز باید به آن پاسخ دهد. برای کودکان کوچک‌تر یا دانش‌آموزانی که در خواندن مشکل دارند، یک بزرگسال می‌تواند جمله‌ها را بخواند، بی‌آنکه در پاسخ دخالت کند.

این مقیاس برای بزرگسالان یا برای سنجش رابطهٔ دانشجو با دانشگاه ساخته نشده است.

در چه موقعیت‌هایی به کار می‌آید؟

این مقیاس در موقعیت‌های زیر به کار می‌آید:

وقتی دانش‌آموز از رفتن به مدرسه بی‌میل شده و دلیلش روشن نیستدر آستانهٔ گذار از دبستان به متوسطه یا تغییر مدرسهبرای آغاز گفت‌وگو میان خانواده، دانش‌آموز و مشاوردر برنامه‌های مدرسه برای شناخت فضای کلاس‌ها، به‌صورت بی‌نامبرای خودشناسی دانش‌آموز دربارهٔ رابطه‌اش با مدرسهبرای مقایسهٔ حال دانش‌آموز پیش و پس از یک تغییر یا مداخله

این ابزار جایگزین ارزیابی مشاور یا روان‌شناس نیست.

کاربرد در خانواده، مدرسه و مشاوره

خانواده‌ها می‌توانند نتیجه را بهانه‌ای برای گفت‌وگوی بی‌قضاوت با فرزند قرار دهند. مشاوران مدرسه می‌توانند از نمرهٔ سه حیطه برای تشخیص اینکه کمک باید روی انگیزهٔ یادگیری، رابطه با معلم یا رابطه با همکلاسی‌ها متمرکز شود، استفاده کنند. استفاده از نتیجه برای تنبیه، رتبه‌بندی یا گزارش انضباطی مناسب نیست.

مدرسه‌ها اگر بخواهند این مقیاس را در سطح کلاس به کار ببرند، بهتر است آن را بی‌نام اجرا کنند و نتیجه را فقط برای بهبود فضای کلاس، نه داوری دربارهٔ فرد، به کار بگیرند.

تفسیر کاربردی

هر حیطه را جدا بخوانید. در پژوهش سازندگان، حیطه‌ها با هم همبسته بودند اما نه آن‌قدر که یکی شوند؛ بیشترین ارتباط میان یادگیری و معلم‌ها بود و کمترین میان یادگیری و همکلاسی‌ها. پس ممکن است دانش‌آموزی از درس دلزده باشد اما در کلاس دوستان خوبی داشته باشد. نمرهٔ بالا در یک حیطه نشانهٔ «کجا را بیشتر ببینیم» است، نه تشخیص.

برای نمونه، اگر حیطهٔ معلم‌ها بالا و دو حیطهٔ دیگر پایین باشد، گفت‌وگو دربارهٔ رابطه با یک یا چند معلم مشخص احتمالاً مفیدتر از توصیه‌های کلی دربارهٔ درس خواندن است. اگر هر سه حیطه بالا باشند، بهتر است مشاور مدرسه در جریان قرار گیرد.

محدودیت‌ها

داده‌های اعتباریابی از سوئیس و لوکزامبورگ است و ترجمهٔ فارسی هنوز بررسی روان‌سنجی نشده است. سازندگان هنجار یا برش رسمی ارائه نکرده‌اند و سطح‌بندی این سایت فقط بر پایهٔ معنای گزینه‌هاست. پاسخ‌ها به حال و هوای همان روزها حساس‌اند. یک گویه دو صورت دبستانی و متوسطه دارد و این سایت صورت متوسطه را به کار برده است.

همچنین این مقیاس خودگزارشی است؛ یعنی دانش‌آموز ممکن است از ترس قضاوت یا برای خوشایند بزرگ‌ترها پاسخ‌ها را تعدیل کند. اطمینان دادن دربارهٔ محرمانه بودن پاسخ‌ها به صداقت آن‌ها کمک می‌کند.

ترکیب با سایر ابزارها

اگر نگران حال کلی دانش‌آموز هستید، این مقیاس را می‌توان کنار سنجش رضایت از مدرسه یا رضایت از زندگی، و در صورت نیاز ابزارهای سلامت روان، به کار برد. نتیجهٔ هیچ‌کدام به‌تنهایی برای تصمیم‌گیری کافی نیست و گفت‌وگو با دانش‌آموز مهم‌ترین مکمل است.

در کنار این مقیاس، دانستن نمره‌های درسی، حضور و غیاب و نظر خود دانش‌آموز دربارهٔ آینده‌اش تصویر کامل‌تری می‌دهد. اگر نشانه‌هایی از غم پایدار، اضطراب شدید یا قلدری دیده می‌شود، ارجاع به متخصص بر هر آزمون آنلاینی مقدم است.

* برای دیدن آزمون‌های مرتبط، به بلوک «آزمون‌های مرتبط» در پایین همین صفحه نگاه کنید.

زمان‌بندی تکرار

احساس دانش‌آموز نسبت به مدرسه تغییر می‌کند. تکرار آزمون پس از چند ماه، یا پس از یک تغییر مهم مانند جابه‌جایی کلاس یا شروع یک برنامهٔ حمایتی، می‌تواند تصویر روند را نشان دهد. تکرار در فاصلهٔ چند روز معنای چندانی ندارد.

هنگام تکرار، نمرهٔ هر حیطه را با نمرهٔ قبلی همان حیطه مقایسه کنید. تغییرهای یکی دو نمره‌ای ممکن است فقط نوسان طبیعی باشد؛ تغییرهای بزرگ‌تر و پایدار ارزش گفت‌وگو دارند.

ملاحظات فرهنگی و حریم خصوصی

در فضای مدرسه‌های ایران، فشار کنکور و نمره، کلاس‌های پرجمعیت و انتظارات خانواده می‌تواند بر رابطه با یادگیری و معلم اثر بگذارد. برخی دانش‌آموزان نگران‌اند انتقاد از معلم بی‌ادبی تلقی شود. پاسخ‌ها خصوصی‌اند و نباید بدون رضایت دانش‌آموز به معلم یا همکلاسی‌ها نشان داده شوند.

سؤالات متداول

این آزمون چند گویه دارد؟

۲۴ گویه، هشت گویه برای هر حیطه، که حدود هفت دقیقه وقت می‌گیرد.

چرا نمرهٔ کل ندارد؟

چون سازندگان سه حیطه را جدا تحلیل کرده‌اند و جمع آن‌ها تفاوت‌های مهم را پنهان می‌کند.

آیا نمرهٔ بالا یعنی دانش‌آموز مشکل روانی دارد؟

نه. این مقیاس احساس فاصله از مدرسه را می‌سنجد و ابزار تشخیص نیست.

آیا هنجار ایرانی دارد؟

نه. سطح‌بندی بر پایهٔ معنای گزینه‌ها و هنجار جهانی است.

چرا برخی جمله‌ها مثبت‌اند؟

تا پاسخ‌دهنده با دقت بخواند؛ این جمله‌ها پیش از جمع وارونه می‌شوند.

آیا معلم پاسخ‌ها را می‌بیند؟

نه، مگر آنکه خود شما یا خانواده‌تان نتیجه را به اشتراک بگذارید.

این مقیاس با پرسشنامهٔ نگرش دانش‌آموز به مدرسه چه فرقی دارد؟

ابزارها و سازندگان متفاوت‌اند؛ SALS سه حیطهٔ یادگیری، معلم‌ها و همکلاسی‌ها را جدا می‌سنجد.

اگر نتیجه نگرانم کرد چه کنم؟

با مشاور مدرسه صحبت کنید یا با صدای مشاور ۱۴۸۰ تماس بگیرید.

سلب مسئولیت

این آزمون یک ابزار خودسنجی آموزشی است و جای ارزیابی مشاور، روان‌شناس یا پزشک را نمی‌گیرد. نتیجه بر پایهٔ ترجمه‌ای اعتباریابی‌نشده و سطح‌بندی مبتنی بر معنای گزینه‌هاست. در شرایط اضطراری با اورژانس اجتماعی ۱۲۳ یا اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید.

نظر یا پرسش‌تان را در مورد آزمون مطرح کنید

© ۱۴۰۵ پلتفرم خودشناسی دکتر مانی رفیعی — هم‌سفر امن شما در مسیر آگاهی و رشد شخصی