مقیاس خودکارآمدی تصمیم‌گیری شغلی CDSE-SF | ۲۵ سؤال و ۵ مهارت (بتز و همکاران)

انتخاب رشته یا شغل گاهی از کم‌اطلاعی نمی‌لنگد؛ از این می‌لنگد که مطمئن نیستید از پس گام بعدی برمی‌آیید. صفحهٔ برنامهٔ پنج‌ساله گاهی خالی می‌ماند، چون شروعش مبهم است.

مقیاس خودکارآمدی تصمیم‌گیری شغلی، فرم کوتاه، همین اطمینان را می‌سنجد: باور شما به شناخت خود، پیدا کردن اطلاعات شغلی، انتخاب هدف، برنامه‌ریزی و دور زدن مانع. بیست‌وپنج جمله و پنج مهارت، هر کدام پنج جمله، یک جمع ۲۵ تا ۱۲۵ می‌سازند. نمرهٔ بالاتر یعنی اطمینان بیشتر. این اطمینان، مهارت اثبات‌شده و سابقهٔ کاری نیست. الگو میان پنج مهارت معمولاً از خود جمع گویاتر است.

فرم کوتاه را بتز، کلاین و تیلور در سال ۱۹۹۶ در Journal of Career Assessment، جلد ۴، شمارهٔ ۱، صفحات ۴۷ تا ۵۷ معرفی کردند. نسخه‌ای که اینجا می‌بینید پنج درجهٔ اطمینان دارد، مطابق صورت پنج‌گزینه‌ای بتز، هاموند و مولتون در سال ۲۰۰۵، همان مجله، جلد ۱۳، شمارهٔ ۲، صفحات ۱۳۱ تا ۱۴۹.

پنج مهارت بر شایستگی‌های بلوغ شغلی کرایتس سوار است: خودارزیابی، اطلاعات شغلی، انتخاب هدف، برنامه‌ریزی و حل مسئله. در متن منبع آمده که برای مقایسهٔ مهارت‌ها می‌توان میانگین گویه‌ها را با تقسیم بر ۵ دید، و در نمونه‌های دانشجویی آمریکایی این میانگین معمولاً بین ۳٫۵ و ۴ بوده است. آن عدد هنجار ایرانی نیست. سطح‌های این صفحه به دامنهٔ جمع و معنای گزینه‌ها لنگر شده‌اند.

هدف، دیدن اطمینان شما به پنج کار تصمیم شغلی است، نه اندازه‌گیری استعداد.

• خودارزیابی: شناخت توانایی، ارزش، شغل مطلوب و سبک زندگی
• اطلاعات شغلی: یافتن اطلاعات شغل، درآمد، بازار کار و ادامهٔ تحصیل
• انتخاب هدف: برگزیدن یک رشته یا شغل و پایبندی به آن
• برنامه‌ریزی: برنامهٔ هدف، رزومه، شناسایی کارفرما و مصاحبه
• حل مسئله: مواجهه با مانع، پافشاری، و ساختن راه جایگزین

جمع هر مهارت از ۵ تا ۲۵ و جمع کل از ۲۵ تا ۱۲۵ است. نمرهٔ بالاتر اطمینان بیشتر است. اطمینان بالا مهارت اثبات‌شده نیست و اطمینان پایین هم بی‌استعدادی نیست.

هیچ گویه‌ای معکوس نیست و امتیاز هر پاسخ مستقیم وارد جمع می‌شود. گزینه‌ها از ۱ تا ۵ هستند: اصلاً اطمینان ندارم، اطمینان خیلی کم، اطمینان متوسط، اطمینان زیاد، کاملاً اطمینان دارم.

خودارزیابی گویه‌های ۵، ۹، ۱۴، ۱۸ و ۲۲ است. اطلاعات شغلی گویه‌های ۱، ۱۰، ۱۵، ۱۹ و ۲۳. انتخاب هدف گویه‌های ۲، ۶، ۱۱، ۱۶ و ۲۰. برنامه‌ریزی گویه‌های ۳، ۷، ۱۲، ۲۱ و ۲۴. حل مسئله گویه‌های ۴، ۸، ۱۳، ۱۷ و ۲۵. هر مهارت جمع پنج گویه است، از ۵ تا ۲۵: سطح پایین ۵ تا ۱۱، میانه ۱۲ تا ۱۸، بالا ۱۹ تا ۲۵.

جمع کل ۲۵ گویه از ۲۵ تا ۱۲۵ است: خودکارآمدی کلی پایین ۲۵ تا ۵۸، میانه ۵۹ تا ۹۱، بالا ۹۲ تا ۱۲۵. برای مقایسهٔ مهارت‌ها، منبع تقسیم جمع بر ۵ را پیشنهاد کرده؛ سطح‌های همین صفحه روی خود جمع‌اند. نمرهٔ بالاتر یعنی اطمینان بیشتر، نه مهارت سنجیده‌شده.

اگر روی انتخاب رشته، اولین شغل، ادامهٔ تحصیل یا تغییر مسیر ایستاده‌اید، این فرم با شما حرف می‌زند. دانش‌آموز، دانشجو، جویندهٔ کار و شاغلی که به پیچ بعدی فکر می‌کند مخاطب طبیعی آن است. مشاور شغلی هم می‌تواند، با رضایت مراجع، الگوی پنج مهارت را با او ورق بزند. این صفحه برای گزینش استخدامی ساخته نشده و جایگزین آزمون مهارت یا کارنامه نیست.

در دانشگاه و مرکز راهنمایی، کاربرد درست این فرم گفت‌وگوی مسیر است: کدام مهارت اطمینان کمتری دارد و تمرین این ماه چیست. در سازمان، فقط اگر خود فرد بخواهد، می‌تواند کنار گفت‌وگوی توسعه بیاید، مثلاً پیش از چرخش شغلی داوطلبانه.

نمره را در غربال استخدام، ارتقا، یا مقایسهٔ داوطلبان نگذارید. اطمینان به نوشتن رزومه با کیفیت خود رزومه یکی نیست. اگر گزارش گروهی برای یک کارگاه مسیر شغلی می‌خواهید، میانگین بی‌نام پنج مهارت کافی است و برگهٔ فردی پیش مدیر نمی‌رود. نتیجه محرمانه می‌ماند.

جمع ۲۵ تا ۵۸، با عنوان «خودکارآمدی کلی تصمیم‌گیری شغلی: سطح پایین»، یعنی امروز به پیمودن گام‌های انتخاب مسیر اطمینان کمی دارید. ۵۹ تا ۹۱ سطح میانه است و ۹۲ تا ۱۲۵ سطح بالا. بالا یعنی اطمینان بیشتر، نه گواه مهارت.

به پنج جمع جدا نگاه کنید. خودارزیابی بالا (۱۹ تا ۲۵) کنار برنامه‌ریزی پایین (۵ تا ۱۱) یعنی خودتان را می‌شناسید و برای برنامه، رزومه و مصاحبه هنوز دست‌به‌عصا هستید. اطلاعات شغلی پایین یعنی جست‌وجوی منبع برایتان مه‌آلود است. انتخاب هدف پایین یعنی برگزیدن یک راه سخت به نظر می‌رسد. حل مسئله پایین یعنی برخورد با مانع اطمینان کمی می‌خواهد.

یک مهارت را برای تمرین این ماه انتخاب کنید. الگوی پنج نمره از برچسب کلی ارزشمندتر است.

آنچه می‌سنجید باور امروز شماست، نه توانایی اندازه‌گیری‌شده در یک تکلیف واقعی. کسی ممکن است اطمینان بالا داشته باشد و در مصاحبه هنوز خام باشد، یا اطمینان پایین داشته باشد و همان کار را قبلاً خوب انجام داده باشد. سطح‌ها هنجار ایرانی نیستند و به دامنهٔ جمع و معنای گزینه‌ها لنگر شده‌اند.

میانگین ۳٫۵ تا ۴ در نمونه‌های دانشجویی آمریکایی، یافتهٔ همان متن منبع است و جدول مقایسه برای شما نیست. حال اضطراب‌آور روز پاسخ‌دهی می‌تواند اطمینان را موقتاً پایین نشان دهد. از این جمع برای استخدام استفاده نکنید.

مقیاس خودکارآمدی شغلی ریگز باور به انجام وظایف شغل فعلی را می‌سنجد و این فرم باور به گام‌های تصمیم شغلی را. اگر سؤال‌تان کنار آمدن با تغییر سازمان است، مقیاس مقابله با تغییر سازمانی جاج و همکاران سازهٔ دیگری است. این نمره‌ها را با هم جمع نکنید و هیچ‌کدام را به‌جای علاقهٔ شغلی یا آزمون مهارت ننشانید.

اطمینان تصمیم شغلی با یک تمرین کوچک هم تکان می‌خورد، ولی تکرار فردای همان روز بیشتر حافظهٔ جواب است. پس از یک دورهٔ جست‌وجوی شغل، کارگاه مسیر، یا وقتی واقعاً یک مهارت را تمرین کردید، سنجش دوباره معنا دارد. فاصلهٔ چندماهه برای دیدن روند مناسب‌تر است. پنج نمره را جدا یادداشت کنید تا فقط جمع کلی را مقایسه نکنید.

جملهٔ انتخاب رشته و مصاحبه در نظام آموزشی و بازار کار ایران بار خودش را دارد. اطمینان پایین گاهی از کم‌تجربه بودن است و گاهی از بازاری که اطلاعات شغل در آن شفاف نیست. این را کمبود شخصی تمام‌عیار ندانید. فرم در نمونه‌های دانشجویی آمریکایی وصف شده و هنجار ایرانی منتشرشده‌ای اینجا در دست نیست.

پاسخ محرمانه است. در کلاس یا کارگاه، برگه نباید با نام روی میز بماند و مدیر یا استاد نباید نمره را برای قضاوت استعداد بخواهد.

این گزارش باور امروز شما به گام‌های تصمیم شغلی را وصف می‌کند. استعداد یا شایستگی استخدام را تعیین نمی‌کند و مبنای پذیرش، استخدام یا ارتقا نیست. نمرهٔ بالا اطمینان بیشتر است و مهارت اثبات‌شده نیست.

سطح‌ها هنجار ایرانی نیستند. برای تصمیم بزرگ مسیر، این جمع را کنار اطلاعات شغل، گفت‌وگو با افراد همان کار، و در صورت نیاز مشاور شغلی بگذارید. بدون رضایت شما برگه به کارفرما یا استاد نشان داده نمی‌شود.