پرسش‌نامهٔ خودتنظیمی درمان، نسخهٔ ورزش (TSRQ، ۱۵ جمله)

۱۵

سنجه علمی

۵

دقیقه

۱۴۸٬۰۰۰

تومان

ورود و شروع کاوش درون

برای شرکت در آزمون ابتدا وارد شوید

مقدمه

بیشتر ما می‌دانیم ورزش برای سلامت مفید است، اما همه به یک دلیل ورزش نمی‌کنیم. بعضی‌ها ورزش می‌کنند چون خودشان ارزش آن را پذیرفته‌اند و با هدف‌هایشان هماهنگ است. بعضی دیگر بیشتر به خاطر احساس گناه، نگرانی از قضاوت دیگران یا فشار اطرافیان ورزش می‌کنند. بیشتر آدم‌ها ترکیبی از این دو را دارند.

این پرسش‌نامه کمک می‌کند ببینید انگیزهٔ شما برای ورزش بیشتر از کدام نوع است. دانستن این موضوع می‌تواند به شما کمک کند ورزش را به بخشی پایدارتر و خوشایندتر از زندگی‌تان تبدیل کنید.

معرفی آزمون

پرسش‌نامهٔ خودتنظیمی درمان (Treatment Self-Regulation Questionnaire، TSRQ) بر پایهٔ نظریهٔ خودتعیین‌گری ادوارد دسی و ریچارد رایان و رویکرد رایان و کانل (۱۹۸۹) ساخته شده است. ویلیامز، گرو، فریدمن، رایان و دسی در سال ۱۹۹۶ نخستین بار آن را برای رفتار سالم به کار بردند. این پرسش‌نامه برای هر رفتار سلامت کمی بازنویسی می‌شود و مرکز خودتعیین‌گری نسخه‌هایی برای ترک سیگار، تغذیه، ورزش و مصرف مسئولانهٔ الکل، و نسخه‌ای جداگانه برای دیابت، منتشر کرده است.

لوسک و همکاران در سال ۲۰۰۷ ساختار این پرسش‌نامه را در ۲۷۳۱ نفر از چهار مرکز پژوهشی و برای سه رفتار سیگار، تغذیه و ورزش بررسی کردند و نشان دادند ساختار آن در همهٔ این موقعیت‌ها پایدار است؛ پایایی درونی بیشتر زیرمقیاس‌ها از ۰٫۷۳ بیشتر بود.

این صفحه پیش‌تر نسخهٔ مربوط به پیروی از درمان دیابت را داشت. اکنون نسخهٔ ورزشی همین پرسش‌نامه، به همان شکلی که در بستهٔ پرسش‌نامه‌های سلامت مرکز خودتعیین‌گری منتشر شده، به‌طور کامل و با هر ۱۵ جمله به کار می‌رود.

هدف و سنجش

هدف این آزمون سنجش کیفیت انگیزهٔ شما برای ورزش منظم است. ۶ جمله دلیل‌های خودمختار را می‌سنجند، مثل باور شخصی به اهمیت ورزش یا هماهنگی آن با هدف‌های زندگی، و ۶ جمله دلیل‌های کنترل‌شده را، مثل احساس گناه، تأیید دیگران یا فشار اطرافیان. ۳ جملهٔ دیگر بی‌انگیزگی را می‌سنجند؛ یعنی اینکه فرد اصلاً به چرایی ورزش فکر نمی‌کند یا دلیلش را نمی‌داند. روی هم ۱۵ جمله.

نتیجه دو نمره دارد: شاخص خودمختاری نسبی نشان می‌دهد کدام نوع دلیل در انگیزهٔ شما پررنگ‌تر است و نمرهٔ بی‌انگیزگی نشان می‌دهد چقدر دلیل روشنی برای ورزش در ذهنتان نیست. این آزمون میزان ورزش شما را نمی‌سنجد؛ فقط چرایی آن را.

در نظریهٔ خودتعیین‌گری، دلیل‌های خودمختار آن‌هایی‌اند که فرد ارزششان را پذیرفته یا با هویت و هدف‌هایش یکپارچه کرده است. دلیل‌های کنترل‌شده شامل فشار بیرونی، مثل تأیید یا ناراحتی دیگران، و فشار درونی، مثل احساس گناه یا شرم، هستند.

ساختار و نمره‌گذاری

آزمون ۱۵ جمله دارد و هر جمله هفت گزینه، از «اصلاً درست نیست» (۱) تا «کاملاً درست است» (۷). جمله‌های ۱، ۳، ۶، ۸، ۱۱ و ۱۳ خودمختار، جمله‌های ۲، ۴، ۷، ۹، ۱۲ و ۱۴ کنترل‌شده و جمله‌های ۵، ۱۰ و ۱۵ بی‌انگیزگی‌اند. نمرهٔ جمله‌های کنترل‌شده پیش از جمع معکوس می‌شود.

نمرهٔ اول، شاخص خودمختاری نسبی، از ۱۲ جملهٔ خودمختار و کنترل‌شده ساخته می‌شود، بین ۱۲ و ۸۴ است و دقیقاً همان شاخص خودمختاری نسبی سازندگان است، یعنی میانگین دلیل‌های خودمختار منهای میانگین دلیل‌های کنترل‌شده، که در ۶ ضرب و با ۴۸ جمع شده است. نمرهٔ ۴۸ یعنی توازن دو نوع دلیل. گزارش سه بازه دارد: ۱۲ تا ۳۵ (بیشتر کنترل‌شده)، ۳۶ تا ۵۹ (آمیخته) و ۶۰ تا ۸۴ (بیشتر خودمختار). این بازه‌ها سه بخش مساوی دامنه‌اند، نه هنجار ایرانی یا جهانی.

نمرهٔ دوم، بی‌انگیزگی، جمع سه جملهٔ ۵، ۱۰ و ۱۵ است و بین ۳ و ۲۱ قرار می‌گیرد. سازندگان این سه جمله را زیرمقیاسی جدا می‌دانند و آن را با شاخص خودمختاری جمع نمی‌کنند. گزارش آن دو بازه دارد: ۳ تا ۱۲ (کم تا میانه) و ۱۳ تا ۲۱ (بالا)؛ مرز ۱۲ یعنی میانگین «تا حدی درست است» و این دو بازه هم هنجار نیستند.

برای چه کسی مناسب است؟

این آزمون برای کسانی مناسب است که ورزش می‌کنند، قصد شروع آن را دارند یا می‌خواهند بدانند چرا ورزش برایشان سخت یا آسان است. نسخهٔ این سایت برای ۱۶ سال به بالا تنظیم شده است.

اگر بیماری‌ای دارید که ورزش را محدود می‌کند، پاسخ دادن به آزمون مانعی ندارد، اما برنامهٔ ورزشی را با پزشک خود هماهنگ کنید.

در چه موقعیت‌هایی به کار می‌آید؟

این آزمون در موقعیت‌های زیر به کار می‌آید:

پیش از شروع یک برنامهٔ ورزشی تازه، برای شناختن دلیل‌های خودوقتی برنامه‌های ورزشی را بارها شروع و رها کرده‌ایدوقتی پزشک ورزش را توصیه کرده و می‌خواهید آن را پایدار کنیدبرای گفت‌وگو با مربی یا مشاور دربارهٔ انگیزهٔ ورزشبرای مقایسهٔ انگیزه پیش و پس از یک دورهٔ ورزشوقتی ورزش برایتان بیشتر شبیه وظیفه است تا انتخاب

این آزمون جایگزین ارزیابی پزشک، روان‌شناس یا مربی نیست.

کاربرد در مشاوره و درمان

پژوهشگران و درمانگرانی که با رویکرد خودتعیین‌گری کار می‌کنند، از این پرسش‌نامه برای شناختن کیفیت انگیزهٔ مراجعان استفاده می‌کنند. مربیان و متخصصان سلامت می‌توانند از نتیجه برای طراحی برنامه‌ای استفاده کنند که بر انتخاب، احساس توانمندی و پیوند با دیگران تکیه دارد، نه بر فشار یا سرزنش.

در برنامه‌های گروهی، اجرای پرسش‌نامه در آغاز و پایان دوره می‌تواند نشان دهد آیا دلیل‌های خودمختار شرکت‌کنندگان قوی‌تر شده است.

تفسیر کاربردی

نمرهٔ کل یک تصویر کلی می‌دهد، اما دو میانگین جداگانه گویاترند. جمع جمله‌های هر گروه را بر ۶ تقسیم کنید تا میانگینی بین ۱ تا ۷ به دست آید.

برای نمونه (مثال فرضی)، دو نفر با نمرهٔ ۴۸ ممکن است یکی هر دو نوع دلیل را بسیار قوی داشته باشد، مثلاً میانگین ۶ و ۶، و دیگری هر دو را بسیار ضعیف، مثلاً میانگین ۲ و ۲. اولی هم ارزش ورزش را پذیرفته و هم فشار زیادی احساس می‌کند؛ دومی هنوز دلیل قوی‌ای برای ورزش ندارد. این دو به پیشنهادهای متفاوتی نیاز دارند.

محدودیت‌ها

برای نسخهٔ ورزشی این پرسش‌نامه هنجار جمعیتی در دست نیست و بازه‌ها فقط تقسیم دامنهٔ پاسخ‌اند. این سایت از نسخهٔ فارسی اعتباریابی‌شده‌ای برای نسخهٔ ورزشی استفاده نمی‌کند و ترجمه کار خود سایت است. مرکز خودتعیین‌گری یادآوری کرده که زیرمقیاس بی‌انگیزگی در پژوهش‌های کمتری به کار رفته است؛ پس نمرهٔ آن را با احتیاط بیشتری بخوانید.

پاسخ‌ها ممکن است تحت تأثیر تمایل به نشان دادن تصویری خوب از خود باشند؛ مثلاً دلیل‌های کنترل‌شده کمتر از واقع گزارش شوند.

این پرسش‌نامه برای رفتار ورزش تنظیم شده و نتیجهٔ آن را نمی‌توان مستقیماً به انگیزه برای دیگر رفتارهای سلامت، مثل مصرف دارو یا رژیم غذایی، تعمیم داد.

ترکیب با سایر ابزارها

برای تصویر کامل‌تر، این پرسش‌نامه را می‌توان کنار ابزارهای سنجش میزان فعالیت بدنی، خودکارآمدی ورزش یا تصویر بدن به کار برد. مرکز خودتعیین‌گری کنار این پرسش‌نامه، ابزارهایی برای سنجش احساس توانمندی و حمایت از خودمختاری در محیط درمان هم منتشر کرده است.

ثبت چندهفته‌ای ورزش‌ها و احساس پس از هر جلسه هم می‌تواند نشان دهد کدام فعالیت‌ها با دلیل‌های شخصی شما بیشتر هماهنگ‌اند.

* برای دیدن آزمون‌های مرتبط، به بلوک «آزمون‌های مرتبط» در پایین همین صفحه نگاه کنید.

زمان‌بندی تکرار

کیفیت انگیزه با تجربه تغییر می‌کند. تکرار آزمون پس از دو تا سه ماه ورزش منظم، پس از تغییر نوع ورزش یا پس از یک دورهٔ مشاوره می‌تواند نشان دهد دلیل‌های شما چگونه تغییر کرده‌اند.

برای مقایسه، به تغییر میانگین هر گروه بیش از تغییر چند نمره‌ای در نمرهٔ کل توجه کنید.

ملاحظات فرهنگی و حریم خصوصی

در فرهنگ ایرانی، توصیه‌های خانواده دربارهٔ سلامت، وزن و ورزش معمولاً با محبت همراه است، اما گاهی شکل مقایسه یا اصرار پیدا می‌کند و می‌تواند دلیل‌های کنترل‌شده را تقویت کند. فعالیت‌های گروهی مثل کوهنوردی و ورزش صبحگاهی در پارک‌ها هم می‌توانند ورزش را با لذت و پیوند اجتماعی همراه کنند. پاسخ‌های شما محرمانه است.

سؤالات متداول

این آزمون چند جمله دارد؟

۱۵ جمله، که پاسخ دادن به آن حدود پنج دقیقه طول می‌کشد.

آیا اگر ورزش نمی‌کنم، می‌توانم آزمون بدهم؟

بله؛ به دلیل‌هایی فکر کنید که اگر شروع می‌کردید، شما را به ورزش می‌کشاند.

نمرهٔ ۴۸ یعنی چه؟

یعنی دلیل‌های خودمختار و کنترل‌شدهٔ شما به یک اندازه‌اند.

آیا نمرهٔ پایین یعنی انگیزه ندارم؟

نه. این آزمون کیفیت انگیزه را می‌سنجد، نه میزان آن.

چرا این صفحه دیگر دربارهٔ دیابت نیست؟

عنوان و موضوع این صفحه اکنون نسخهٔ ورزشی همین پرسش‌نامه است و همان نسخهٔ منتشرشده، با هر ۱۵ جمله، اجرا می‌شود.

آیا نمره با هنجار مقایسه می‌شود؟

نه. بازه‌های شاخص خودمختاری سه بخش مساوی دامنهٔ ۱۲ تا ۸۴ و بازه‌های بی‌انگیزگی دو نیمهٔ دامنهٔ ۳ تا ۲۱ هستند.

آیا نسخهٔ فارسی معتبر وجود دارد؟

این سایت از نسخهٔ فارسی اعتباریابی‌شده‌ای برای نسخهٔ ورزشی استفاده نمی‌کند؛ ترجمه کار خود سایت است.

اگر نتیجه نگرانم کرد چه کنم؟

با روان‌شناس، پزشک یا مربی صحبت کنید یا با صدای مشاور ۱۴۸۰ تماس بگیرید.

سلب مسئولیت

این آزمون ابزار خودشناسی آموزشی است و جای ارزیابی پزشک، روان‌شناس یا مربی را نمی‌گیرد. بازه‌های نمره هنجار نیستند. پیش از شروع ورزش، اگر بیماری دارید با پزشک مشورت کنید. در شرایط بحرانی با اورژانس ۱۱۵ یا اورژانس اجتماعی ۱۲۳ تماس بگیرید.

نظر یا پرسش‌تان را در مورد آزمون مطرح کنید

© ۱۴۰۵ پلتفرم خودشناسی دکتر مانی رفیعی — هم‌سفر امن شما در مسیر آگاهی و رشد شخصی