پرسش‌نامهٔ کارکرد، ناتوانی و سلامت در لنف‌ادم اندام تحتانی (Lymph-ICF-LL، ۲۸ پرسش)

۲۸

سنجه علمی

۵

دقیقه

۱۴۸٬۰۰۰

تومان

ورود و شروع کاوش درون

برای شرکت در آزمون ابتدا وارد شوید

لنف‌ادم، یعنی تورم ناشی از جمع شدن مایع لنفاوی، ممکن است مادرزادی باشد یا پس از جراحی، پرتودرمانی، عفونت یا آسیب ایجاد شود. در پا، این تورم فقط مسئلهٔ اندازه نیست؛ می‌تواند بر درد، حال روحی، کارهای روزانه، توانایی راه رفتن و حتی انتخاب لباس و سفر اثر بگذارد. این آزمون با پرسش‌نامه‌ای معتبر و بیمارمحور نشان می‌دهد لنف‌ادم پا تا چه اندازه بر زندگی‌تان اثر گذاشته است.
نتیجه به شما و درمانگرتان کمک می‌کند ببینید کدام بخش‌های زندگی بیشترین توجه را می‌خواهند.

نله دووخت و همکارانش در دانشگاه لوون بلژیک این پرسش‌نامه را بر پایهٔ طبقه‌بندی بین‌المللی کارکرد، ناتوانی و سلامت سازمان جهانی بهداشت ساختند. پیش‌تر در سال ۲۰۱۱ نسخهٔ اندام فوقانی آن منتشر شده بود. نسخهٔ اندام تحتانی در سال ۲۰۱۴ در مجلهٔ فیزیکال تراپی منتشر شد و پرسش‌های آن از گفت‌وگو با بیماران مبتلا به لنف‌ادم پا به دست آمد. زبان اصلی پرسش‌نامه هلندی است و نسخهٔ انگلیسی رسمی آن همراه با دستورالعمل، به‌صورت آزاد در دسترس است. طبق دستورالعمل رسمی، این پرسش‌نامه به پرتغالی، ترکی و آلمانی هم ترجمه و بررسی شده است.
در پژوهش اصلی، پایایی بازآزمایی برای نمرهٔ کل و حوزه‌ها بین ۰٫۶۹ تا ۰٫۹۴ و آلفای کرونباخ حوزه‌ها بین ۰٫۸۲ تا ۰٫۹۷ بود و روایی محتوا و سازه هم تأیید شد.
یکی از ویژگی‌های مهم این پرسش‌نامه، دستورالعمل و کلید نمره‌گذاری رسمی آن است که سازندگان به‌صورت آزاد منتشر کرده‌اند؛ به همین دلیل نتیجه شفاف، قابل پیگیری و قابل مقایسه با پژوهش‌های جهانی است.

هدف این آزمون سنجش مشکلات کارکردی ناشی از لنف‌ادم پا با ۲۸ پرسش در پنج حوزه است: کارکرد جسمی، کارکرد روانی، کارهای عمومی و خانه، تحرک، و زندگی اجتماعی. نتیجه نشان می‌دهد این مشکلات در مجموع در کدام سطح طبقه‌بندی سازمان جهانی بهداشت قرار دارند و کدام حوزه‌ها بیشترین سهم را دارند. این ابزار برای توصیف وضعیت و پیگیری آن در طول زمان ساخته شده است، نه برای تشخیص.

آزمون ۲۸ پرسش دارد که هرکدام از صفر تا ده نمره می‌گیرند. حوزه‌ها عبارت‌اند از: کارکرد جسمی با ۶ پرسش (۱ تا ۶)، کارکرد روانی با ۶ پرسش (۷ تا ۱۲)، کارهای عمومی و خانه با ۳ پرسش (۱۳ تا ۱۵)، تحرک با ۷ پرسش (۱۶ تا ۲۲) و زندگی اجتماعی با ۶ پرسش (۲۳ تا ۲۸). پرسش معکوس وجود ندارد و در همهٔ پرسش‌ها عدد بزرگ‌تر یعنی مشکل بیشتر. جمع خام از صفر تا ۲۸۰ است. در دستورالعمل رسمی، نمرهٔ کل صفر تا صد با تقسیم جمع بر تعداد پرسش‌های پاسخ‌داده‌شده و ضرب در ده به دست می‌آید؛ با پاسخ به همهٔ پرسش‌ها، یعنی جمع تقسیم بر ۲۸ ضرب در ده. اگر در پرسشی «مربوط به من نیست» را بزنید، آن پرسش کنار گذاشته می‌شود و جمع شما به نسبت پرسش‌های پاسخ‌داده‌شده به مقیاس ۲۸ پرسشی برگردانده می‌شود تا مرز باندها همان معنا را داشته باشند. گزارش پنج باند دارد که مرزهای رسمی را روی جمع خام پیاده می‌کند: ۰ تا ۱۳ بدون مشکل، ۱۴ تا ۶۹ مشکل خفیف، ۷۰ تا ۱۳۹ مشکل متوسط، ۱۴۰ تا ۲۶۸ مشکل شدید و ۲۶۹ تا ۲۸۰ مشکل بسیار شدید.

این آزمون برای بزرگسالان مبتلا به لنف‌ادم یک یا هر دو پا مناسب است: لنف‌ادم مادرزادی، لنف‌ادم پس از درمان سرطان‌های لگن، پروستات، زنان یا پوست، و لنف‌ادم پس از عفونت، جراحی یا آسیب. برای لنف‌ادم دست، نسخهٔ جداگانهٔ اندام فوقانی ساخته شده و این آزمون برای آن مناسب نیست. همچنین این آزمون برای تشخیص لنف‌ادم یا تمایز آن از علت‌های دیگر تورم پا طراحی نشده است.

این آزمون در موقعیت‌های زیر به کار می‌آید:

شناخت اثر لنف‌ادم پا بر زندگی روزمرهآماده شدن برای نخستین مراجعه به درمانگر لنف‌ادمپیگیری نتیجهٔ درمان فشرده و نگهدارندهیافتن حوزه‌ای که بیشترین نیاز به کمک داردگفت‌وگو با خانواده دربارهٔ محدودیت‌هابرنامه‌ریزی برای کار، ورزش و سفرپژوهش در توان‌بخشی لنف‌ادم

نتیجه را راهنمای گفت‌وگو و برنامه‌ریزی بدانید، نه تشخیص.

فیزیوتراپیست‌ها، پرستاران و پزشکان فعال در درمان لنف‌ادم از این پرسش‌نامه برای ثبت وضعیت آغازین و پیگیری پیشرفت استفاده می‌کنند. چون پرسش‌ها از دیدگاه بیمار طراحی شده‌اند، کمک می‌کنند هدف‌های درمانی با اولویت‌های واقعی زندگی بیمار هماهنگ شوند. در پژوهش، به دلیل پایه‌گذاری بر چارچوب سازمان جهانی بهداشت، امکان مقایسه با مطالعه‌های بین‌المللی را فراهم می‌کند. استفاده از نتیجه فقط با رضایت بیمار و برای حمایت از او مجاز است.

جمع ۰ تا ۱۳ یعنی در دو هفتهٔ گذشته تقریباً مشکلی در کارکرد نداشته‌اید. جمع ۱۴ تا ۶۹ مشکل خفیف را نشان می‌دهد که با مراقبت منظم معمولاً مهارشدنی است. جمع ۷۰ تا ۱۳۹ مشکل متوسط است و ارزیابی و درمان تخصصی را توصیه می‌کند. جمع ۱۴۰ تا ۲۶۸ مشکل شدید است و درمان هماهنگ و چندرشته‌ای لازم دارد. جمع ۲۶۹ تا ۲۸۰ مشکل بسیار شدید است و پیگیری فوری می‌خواهد. افزون بر نمرهٔ کل، نمرهٔ هر حوزه را هم می‌توان به همان روش، یعنی جمع پرسش‌های حوزه تقسیم بر تعداد آن‌ها ضرب در ده، حساب کرد. گزارش هر باند دربارهٔ معنای نتیجه، پژوهش، خانواده، کار، باورهای نادرست و گام‌های عملی توضیح می‌دهد.

این آزمون مشکلات کارکردی را از دید خود بیمار می‌سنجد و اندازهٔ تورم، مرحلهٔ بیماری یا علت آن را نشان نمی‌دهد. هنجارها جهانی‌اند و مرزها از طبقه‌بندی سازمان جهانی بهداشت در دستورالعمل رسمی گرفته شده‌اند؛ هنجار ایرانی و اعتبارسنجی فارسی منتشرشده‌ای در منابع بررسی‌شده یافت نشد و ترجمه از نسخهٔ انگلیسی رسمی انجام شده است. سازندگان یادآوری کرده‌اند که حساسیت به تغییر و روایی میان‌فرهنگی نسخهٔ انگلیسی بررسی نشده است. در پرسش‌نامهٔ اصلی، پرسش‌هایی که به زندگی فرد مربوط نیستند گزینهٔ «مربوط به من نیست» دارند و از مخرج کسر حذف می‌شوند؛ در این نسخه هم همان شش پرسش این گزینه را دارند و مثل روش رسمی از محاسبه کنار گذاشته می‌شوند.

ترکیب این آزمون با اندازه‌گیری عینی دور یا حجم اندام، معاینهٔ پوست، و ابزارهای کیفیت زندگی، خستگی، درد و افسردگی تصویر کامل‌تری می‌دهد. اگر حوزهٔ روانی نمرهٔ بالایی دارد، سنجش افسردگی و اضطراب در کنار آن مفید است.

* برای دیدن آزمون‌های مرتبط، به بلوک «آزمون‌های مرتبط» در پایین همین صفحه نگاه کنید.

در وضعیت پایدار، تکرار هر شش ماه تا یک سال کافی است. اگر درمان فشرده آغاز کرده‌اید، آزمون را پیش از شروع و پس از پایان مرحلهٔ فشرده و سپس هر چند ماه تکرار کنید. چون بسیاری از بیماران در فصل گرم مشکلات بیشتری دارند، نمره‌ها را در فصل‌های مشابه مقایسه کنید. خطای معیار اندازه‌گیری در پژوهش اصلی ۵٫۹ تا ۱۲٫۶ واحد روی مقیاس صفر تا صد بود، پس تغییرهای کوچک را با احتیاط تفسیر کنید.

در فرهنگ ما گاهی بیماری‌های مزمن را با صبر و سکوت تحمل می‌کنیم و از گفتن محدودیت‌ها خجالت می‌کشیم. اما لنف‌ادم بیماری شناخته‌شده‌ای است که مراقبت تخصصی دارد و گفت‌وگو دربارهٔ اثر آن بر زندگی، گام نخست کمک است. پرسش‌هایی مثل زانو زدن یا پوشیدن کفش دلخواه برای بسیاری از ما، از جمله در نماز یا مهمانی، معنای ملموسی دارند. هنجارهای این گزارش جهانی‌اند.

این آزمون چند پرسش دارد؟

۲۸ پرسش در پنج حوزه دارد و حدود پنج دقیقه زمان می‌برد.

نمرهٔ صد را چطور حساب کنم؟

جمع پاسخ‌ها را بر تعداد پرسش‌هایی که به آن‌ها عدد داده‌اید تقسیم و در ده ضرب کنید؛ با پاسخ به همهٔ ۲۸ پرسش، یعنی جمع تقسیم بر ۲۸ ضرب در ده.

آیا این آزمون لنف‌ادم را تشخیص می‌دهد؟

خیر، فقط اثر آن بر کارکرد را می‌سنجد.

آیا برای لنف‌ادم دست مناسب است؟

خیر، برای دست نسخهٔ جداگانه‌ای وجود دارد.

چرا دو هفتهٔ گذشته را می‌پرسد؟

دستورالعمل رسمی میانگین دو هفته را می‌خواهد تا نوسان روزانه کمتر اثر بگذارد.

اگر فعالیتی در زندگی‌ام نیست چه کنم؟

در شش پرسشی که گزینهٔ «مربوط به من نیست» دارند، همان را بزنید؛ مثل دستورالعمل رسمی، آن پرسش از محاسبه کنار گذاشته می‌شود.

آیا پرسش معکوس دارد؟

خیر، در همهٔ پرسش‌ها عدد بزرگ‌تر یعنی مشکل بیشتر.

کی دوباره آزمون بدهم؟

پیش و پس از درمان فشرده و سپس هر چند ماه.

این آزمون برای آگاهی و پیگیری است و جای معاینهٔ پزشک یا درمانگر لنف‌ادم را نمی‌گیرد. اگر تورم ناگهانی یا یک‌طرفه، قرمزی، گرمی، تب، درد قفسهٔ سینه یا تنگی نفس دارید، فوراً به پزشک یا اورژانس مراجعه کنید.

نظر یا پرسش‌تان را در مورد آزمون مطرح کنید

© ۱۴۰۵ پلتفرم خودشناسی دکتر مانی رفیعی — هم‌سفر امن شما در مسیر آگاهی و رشد شخصی