مقیاس خودکارآمدی برنامه‌ریزی پیشاپیش مراقبت (ACP-SE)، ۱۲ پرسش

۱۲

سنجه علمی

۳

دقیقه

۱۴۸٬۰۰۰

تومان

ورود و شروع کاوش درون

برای شرکت در آزمون ابتدا وارد شوید

معرفی

بیشتر ما دوست نداریم به روزهای پایانی زندگی فکر کنیم، اما وقتی بیماری یا حادثه‌ای جدی پیش می‌آید، خانواده‌ها اغلب نمی‌دانند عزیزشان چه می‌خواست. برنامه‌ریزی پیشاپیش مراقبت راهی است تا خواسته‌هایتان را زودتر روشن کنید.
این آزمون نمی‌پرسد آیا این کار را کرده‌اید؛ می‌پرسد چقدر به خودتان اطمینان دارید که با وجود موانع رایج، از پس آن برمی‌آیید. نتیجه نشان می‌دهد کدام موانع بیشتر جلوی شما را می‌گیرند و قدم بعدی کجاست.

دربارهٔ ابزار

این آزمون ترجمهٔ فارسی مقیاس خودکارآمدی برنامه‌ریزی پیشاپیش مراقبت است که موری و همکارانش در دانشگاه رود آیلند ساختند. پایان‌نامهٔ دکتری مربوط در سال ۲۰۱۹ و مقالهٔ اعتباریابی در سال ۲۰۲۴ در مجلهٔ آمریکایی پزشکی آسایشگاهی و تسکینی منتشر شد.
مقیاس بر پایهٔ الگوی فرانظری تغییر رفتار ساخته شده و از سی و پنج جملهٔ اولیه، پس از هفت دور تحلیل عاملی، به دوازده جمله رسیده است. در نمونه‌ای از ۳۱۰ بزرگسال پنجاه سال به بالا، همهٔ جمله‌ها یک عامل را سنجیدند و همسانی درونی ۰٫۹۵ گزارش شد.
ترجمهٔ فارسی این آزمون برای این سکو انجام شده و هنوز در ایران اعتباریابی نشده است.
جمله‌ها در سه دستهٔ کلی قرار می‌گیرند: موانع درونی مثل ناخوشایندی فکر به مرگ، موانع رابطه‌ای مثل نگرانی از ناراحت کردن عزیزان، و موانع مربوط به نظام درمان مثل کم‌وقتی پزشک. این دسته‌بندی برای کمک به تفسیر است و در مقالهٔ اصلی زیرمقیاس جداگانه‌ای تعریف نشده است.

هدف

هدف این آزمون آن است که با ۱۲ پرسش کوتاه، تصویری از اطمینان شما برای انجام برنامه‌ریزی پیشاپیش مراقبت به دست دهد و نشان دهد کدام موانع، درونی، خانوادگی یا مربوط به نظام درمان، بیشترین اثر را دارند.
این شناخت کمک می‌کند به‌جای کلی‌گویی، قدمی مشخص برای خودتان انتخاب کنید. آزمون ابزار تشخیصی نیست و دربارهٔ سلامت روان شما حکمی نمی‌دهد.
آزمون همچنین می‌تواند نقطهٔ شروعی برای گفت‌وگو با پزشک یا خانواده باشد؛ بسیاری از افراد با نشان دادن نتیجه، موضوع را راحت‌تر مطرح می‌کنند.

ساختار و نمره‌گذاری

آزمون ۱۲ پرسش دارد. هر پرسش پنج گزینه دارد: ۱ «اصلاً مطمئن نیستم»، ۲ «کمی مطمئنم»، ۳ «تا حدی مطمئنم»، ۴ «خیلی مطمئنم» و ۵ «کاملاً مطمئنم». هیچ پرسشی معکوس نمره‌گذاری نمی‌شود.
نمرهٔ کل از جمع پاسخ‌ها به دست می‌آید و بین ۱۲ تا ۶۰ است. نمرهٔ بالاتر یعنی اطمینان بیشتر. سازندگان برش رسمی منتشر نکرده‌اند؛ این سکو برای راهنمایی سه بازه بر پایهٔ طیف پاسخ تعریف کرده است: ۱۲ تا ۲۹، ۳۰ تا ۴۱ و ۴۲ تا ۶۰.

مناسب چه کسانی است

مقیاس برای بزرگسالان پنجاه سال به بالا ساخته شده است، اما برای هر بزرگسالی که می‌خواهد دربارهٔ آمادگی خود برای برنامه‌ریزی پیشاپیش فکر کند قابل استفاده است. کسانی که از بیمار یا سالمندی مراقبت می‌کنند، یا بیماری مزمن دارند، ممکن است بیشتر از آن بهره ببرند.
اگر هم‌اکنون در سوگ عزیزی هستید یا فکر کردن به مرگ برایتان بسیار دردناک است، می‌توانید پاسخ دادن را به زمان دیگری موکول کنید.

کاربردهای شخصی و حرفه‌ای

این آزمون در موقعیت‌های گوناگونی به کار می‌آید:

شناخت موانع شخصی پیش از گفت‌وگو با خانواده دربارهٔ خواسته‌های درمانیآماده شدن برای ویزیت پزشک خانواده با پرسش‌های مشخصپیگیری تغییر اطمینان پس از یک کارگاه یا گفت‌وگوی پزشکیکمک به مراقبان سالمندان برای فهم آمادگی عزیزشانآموزش کارکنان سلامت و مددکاری دربارهٔ موانع رایجپژوهش‌های مراقبت تسکینی و سالمندی

این کاربردها هیچ کدام جایگزین مشاورهٔ پزشکی یا حقوقی نیستند.

استفادهٔ سازمانی

بیمارستان‌ها، مراکز مراقبت تسکینی، خانه‌های سالمندان و کلینیک‌های پزشک خانواده می‌توانند از این مقیاس برای شناخت موانع مراجعان و طراحی آموزش‌های هدفمند استفاده کنند. نتیجهٔ فردی باید محرمانه بماند و فقط با رضایت فرد استفاده شود.
این مقیاس برای گزینش، ارزیابی شغلی یا تصمیم‌گیری دربارهٔ درمان افراد طراحی نشده و نباید برای این مقاصد به کار رود.

تفسیر نتیجه

نمرهٔ ۱۲ تا ۲۹ یعنی در بیشتر موقعیت‌ها اطمینان کمی دارید و موانع پررنگ‌اند. نمرهٔ ۳۰ تا ۴۱ یعنی در برخی موقعیت‌ها مطمئن و در برخی مردد هستید. نمرهٔ ۴۲ تا ۶۰ یعنی حتی با وجود موانع، اطمینان بالایی دارید.
این مرزها بر اساس میانگین پاسخ‌ها تعیین شده‌اند، نه مقایسه با یک جمعیت هنجاری. علاوه بر نمرهٔ کل، به جمله‌هایی که کمترین نمره را گرفته‌اند نگاه کنید؛ آنها مشخص‌ترین جای کار هستند.

محدودیت‌ها

این مقیاس در ایران اعتباریابی نشده و هنجار فارسی ندارد. نمونهٔ اصلی آمریکایی، آنلاین و بیشتر تحصیل‌کرده بود و شاخص‌های برازش مدل در حد قابل قبول بودند. ترتیب جمله‌ها در این نسخه از یک پایگاه دادهٔ ثانویه گرفته شده است.
آزمون اطمینان را می‌سنجد، نه رفتار واقعی را. همچنین شرایط قانونی و فرهنگی برنامه‌ریزی پیشاپیش در ایران با آمریکا متفاوت است و برخی جمله‌ها ممکن است در فرهنگ ما معنای کمی متفاوتی داشته باشند.
نسخهٔ اصلی پاسخ‌ها را به شکل الکترونیکی جمع کرد و برای بزرگسالان پنجاه سال به بالا ساخته شد. در جوان‌ترها هنوز بررسی نشده است. چون همهٔ جمله‌ها در یک جهت نوشته شده‌اند، ممکن است برخی پاسخ‌دهندگان بدون دقت کافی یک گزینه را تکرار کنند.

ترکیب با آزمون‌های دیگر

این آزمون را می‌توان در کنار سنجه‌های اضطراب مرگ، کیفیت زندگی مرتبط با سلامت یا فشار مراقبتی خانواده استفاده کرد تا تصویر کامل‌تری به دست آید. اگر اضطراب شدیدی دربارهٔ مرگ دارید، بهتر است پیش از این آزمون با یک متخصص صحبت کنید.
برای مراقبان، همراه کردن این آزمون با سنجهٔ فشار مراقبتی کمک می‌کند ببینند خستگی خودشان چقدر بر گفت‌وگو با عزیز بیمار اثر می‌گذارد.

* برای دیدن آزمون‌های مرتبط، به بلوک «آزمون‌های مرتبط» در پایین همین صفحه نگاه کنید.

تکرار آزمون

پس از برداشتن یک قدم مشخص، مثل گفت‌وگو با پزشک یا خانواده، یا پس از چند ماه، می‌توانید آزمون را تکرار کنید و تغییر اطمینان خود را ببینید. پس از رویدادهای مهم سلامت هم تکرار آن مفید است.
برای مقایسه، بهتر است هر بار در شرایط آرام و بدون عجله پاسخ دهید. تغییر چند نمره‌ای ممکن است تصادفی باشد؛ تغییرهای بزرگ‌تر معنادارترند.

نکات فرهنگی

در فرهنگ ایرانی، صحبت دربارهٔ مرگ گاهی بدشگون شمرده می‌شود و تصمیم‌های درمانی اغلب جمعی و خانوادگی است. این ویژگی‌ها ممکن است بر پاسخ به جمله‌هایی مثل ناراحت کردن عزیزان اثر بگذارند. در عین حال، سنت‌های دینی ما وصیت کردن و آماده بودن را ارزشمند می‌دانند و این می‌تواند پلی برای شروع گفت‌وگو باشد.
در ایران چارچوب قانونی گسترده‌ای برای وصیت‌نامهٔ درمانی وجود ندارد، اما ثبت مکتوب خواسته‌ها برای خانواده و پزشک همچنان ارزشمند است.

پرسش‌های رایج

این آزمون چند پرسش دارد؟

۱۲ پرسش که حدود سه دقیقه وقت می‌گیرد.

آیا این آزمون تشخیص روان‌شناختی می‌دهد؟

نه؛ فقط اطمینان شما در برابر موانع را نشان می‌دهد.

برنامه‌ریزی پیشاپیش مراقبت یعنی چه؟

ثبت خواسته‌های درمانی، تعیین فرد تصمیم‌گیرنده و گفت‌وگو با عزیزان.

چرا جمله‌ها منفی‌اند؟

هر جمله یک مانع را توصیف می‌کند و شما اطمینانتان را با وجود آن می‌سنجید.

آیا نمرهٔ پایین بد است؟

نه؛ بسیار رایج است و نشان می‌دهد از کجا شروع کنید.

آیا نسخهٔ فارسی اعتباریابی شده است؟

نه؛ تفسیر بر پایهٔ طیف پاسخ است.

چه کسی این مقیاس را ساخته است؟

موری و همکاران در دانشگاه رود آیلند.

نتیجه را به چه کسی نشان دهم؟

اگر خواستید، به پزشک خانواده یا فرد مورد اعتمادتان.

یادآوری مهم

این آزمون جایگزین مشاورهٔ پزشکی، روان‌شناختی یا حقوقی نیست و تصمیم درمانی بر اساس آن گرفته نمی‌شود. اگر فکر کردن به مرگ با ناامیدی شدید یا فکر آسیب زدن به خود همراه است، فوراً با اورژانس اجتماعی ۱۲۳ یا اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید. مشاورهٔ تلفنی بهزیستی با شمارهٔ ۱۴۸۰ در دسترس است.

نظر یا پرسش‌تان را در مورد آزمون مطرح کنید

© ۱۴۰۵ پلتفرم خودشناسی دکتر مانی رفیعی — هم‌سفر امن شما در مسیر آگاهی و رشد شخصی