رایگان

مقیاس وسوسهٔ سیگار ولیسر و همکاران (فرم کوتاه خودکارآمدی و وسوسه، دانشگاه رود آیلند)، ۹ پرسش

۹

سنجه علمی

۲

دقیقه

رایگان

ورود و شروع رایگان

برای شرکت در آزمون ابتدا وارد شوید

مقدمه

بسیاری از کسانی که می‌خواهند سیگار را ترک کنند یا ترک کرده‌اند، در موقعیت‌های خاصی بیشترین کشش را حس می‌کنند: در جمع دوستان، در لحظه‌های عصبانیت، یا اول صبح. این آزمون کوتاه به شما کمک می‌کند این موقعیت‌ها را بشناسید.
پاسخ دادن به آن حدود دو دقیقه وقت می‌گیرد.
نتیجه نشان می‌دهد وسوسهٔ شما در کدام گروه از موقعیت‌ها بیشتر است: جمع‌ها، احساس‌های سخت یا عادت‌های روزانه.

دربارهٔ آزمون

این آزمون نسخهٔ کوتاه مقیاس خودکارآمدی و وسوسهٔ سیگار است که گروه پژوهشی مرکز پژوهش و پیشگیری سرطان دانشگاه رود آیلند ساخته است؛ همان گروهی که مدل مراحل تغییر را توسعه داد. نسخهٔ بلند آن را ولیسر، دیکلمنته، روسی و پروچاسکا در سال ۱۹۹۰ منتشر کردند.
بخش وسوسه در این نسخه نُه جمله دارد که در سه گروه سه‌تایی قرار می‌گیرند: موقعیت‌های مثبت و اجتماعی، موقعیت‌های هیجان منفی، و موقعیت‌های عادتی و هوس.
ایدهٔ اصلی پشت این آزمون این است که بازگشت به سیگار بیشتر در موقعیت‌های مشخص رخ می‌دهد. سازندگان با بررسی موقعیت‌هایی که افراد در آنها دوباره سیگار کشیده بودند، این سه گروه را شناسایی کردند. نسخهٔ کوتاه برای هر گروه سه جمله دارد تا بتوان آن را سریع و بدون خستگی پر کرد.
این مقیاس دو بخش دارد: اطمینان به نکشیدن و وسوسه برای کشیدن. این سکو بخش وسوسه را ارائه می‌دهد که جمله‌های آن با بخش اطمینان یکسان است و فقط طیف پاسخ تفاوت دارد.

هدف

هدف آزمون این است که نشان دهد در کدام موقعیت‌ها برای کشیدن سیگار بیشترین وسوسه را دارید. این شناخت به برنامه‌ریزی ترک یا حفظ ترک کمک می‌کند، چون برای هر نوع موقعیت راهبرد متفاوتی لازم است.
نتیجه می‌تواند نقطهٔ شروع گفت‌وگو با پزشک یا مشاور ترک هم باشد.
آزمون همچنین می‌تواند به کسی که هنوز آمادهٔ ترک نیست کمک کند ببیند سیگار چه نقش‌هایی در زندگی‌اش دارد. این شناخت اغلب نخستین قدم به‌سوی تصمیم به تغییر است.
برای کسی که ترک کرده است، آزمون نشان می‌دهد کدام موقعیت‌ها هنوز به مراقبت نیاز دارند تا از بازگشت جلوگیری شود.

ساختار و نمره‌گذاری

آزمون نُه جمله دارد و هر جمله از ۱ تا ۵ نمره می‌گیرد: ۱ اصلاً وسوسه نمی‌شوم، ۲ وسوسهٔ کمی دارم، ۳ وسوسهٔ متوسط، ۴ وسوسهٔ زیاد و ۵ وسوسهٔ خیلی زیاد. نمرهٔ کل بین ۹ تا ۴۵ است و نمرهٔ بالاتر یعنی وسوسهٔ بیشتر.
جمله‌های ۱، ۴ و ۷ گروه مثبت و اجتماعی؛ جمله‌های ۳، ۶ و ۹ گروه هیجان منفی؛ و جمله‌های ۲، ۵ و ۸ گروه عادتی و هوس را می‌سازند. هیچ جمله‌ای معکوس نمره‌گذاری نمی‌شود.

مناسب چه کسانی است

این آزمون برای بزرگسالانی است که سیگار می‌کشند، در حال ترک هستند یا ترک کرده‌اند و می‌خواهند موقعیت‌های پرخطر خود را بشناسند. برای کسانی که هرگز سیگار نکشیده‌اند معنایی ندارد.
در این سکو برای افراد زیر هجده سال تنظیم نشده است.
کسانی که قلیان یا سیگار الکترونیکی مصرف می‌کنند هم ممکن است در این موقعیت‌ها وسوسه داشته باشند، اما جمله‌ها برای آن فراورده‌ها اعتباریابی نشده‌اند.

کاربردهای شخصی

این آزمون در موقعیت‌های گوناگونی به کار می‌آید:

شناختن موقعیت‌هایی که بیشترین خطر کشیدن یا بازگشت را دارندانتخاب راهبرد مناسب برای هر گروه موقعیتپیگیری تغییر وسوسه در طول مسیر ترکآماده شدن برای گفت‌وگو با پزشک یا مشاور ترکبرنامه‌ریزی برای مهمانی‌ها، سفرها و دوره‌های پرفشار کاریکمک به خانواده برای فهم اینکه کجا بیشتر به حمایت نیاز دارید

هیچ‌کدام از این کاربردها جای مشاورهٔ تخصصی ترک را نمی‌گیرد.

کاربرد در پژوهش و مراکز سلامت

مرکز سازنده این ابزار را برای پژوهش ساخته و تصریح کرده است که برای کاربرد بالینی در نظر گرفته نشده است. در مراکز سلامت، نتیجه را می‌توان فقط به‌عنوان کمکی برای گفت‌وگو و آموزش به کار برد، نه ابزار تشخیص یا تصمیم درمانی.
در برنامه‌های آموزش سلامت، این آزمون می‌تواند به شرکت‌کنندگان کمک کند موقعیت‌های پرخطر خود را بشناسند و دربارهٔ راهبردها گفت‌وگو کنند.

تفسیر نتیجه

نتیجه در سه سطح گزارش می‌شود: وسوسهٔ کم (۹ تا ۲۲)، متوسط (۲۳ تا ۳۱) و زیاد (۳۲ تا ۴۵). این مرزها را این سکو بر پایهٔ میانگین پاسخ‌ها تعیین کرده است، چون سازنده برش رسمی منتشر نکرده است.
علاوه بر نمرهٔ کل، جمع سه جملهٔ هر گروه را هم ببینید؛ گروهی که جمع بالاتری دارد، احتمالاً مهم‌ترین نقطهٔ برنامهٔ شماست.
نمرهٔ بالاتر در این آزمون، طبق نظریهٔ سازندگان، با اطمینان کمتر به توانایی سیگار نکشیدن همراه است. اما نمره حکم قطعی نیست و با برنامه و حمایت تغییر می‌کند.

محدودیت‌ها

این ابزار پژوهشی است و برای کاربرد بالینی ساخته نشده است. ترجمهٔ فارسی این سکو اعتباریابی نشده و هنجار ایرانی به کار نرفته است. آزمون وابستگی به نیکوتین یا مرحلهٔ تغییر را تعیین نمی‌کند.
نمونه‌های پژوهش اصلی آمریکایی بودند و برخی موقعیت‌های رایج در فرهنگ ما، مثل قلیان در جمع خانوادگی، در جمله‌ها نیامده‌اند. پاسخ‌ها هم به حال روزهای اخیر وابسته‌اند.
برخی افراد ممکن است وسوسهٔ خود را کمتر یا بیشتر از واقع گزارش کنند، مثلاً به دلیل احساس شرم یا امید زیاد. صادقانه پاسخ دادن، دقت نتیجه را بیشتر می‌کند.
آزمون فقط نُه موقعیت را می‌پرسد و ممکن است موقعیت پرخطر شخصی شما در میان آنها نباشد.

ترکیب با آزمون‌های دیگر

برای تصویر کامل‌تر، می‌توان این آزمون را با سنجه‌ای از وابستگی به نیکوتین یا با پرسش دربارهٔ آمادگی برای ترک همراه کرد. اگر سیگار برایتان ابزار کنار آمدن با اضطراب یا غم است، سنجه‌ای از اضطراب و افسردگی هم می‌تواند مفید باشد.
اگر به فکر ترک هستید، دانستن مرحلهٔ آمادگی خود و میزان وابستگی به نیکوتین به پزشک کمک می‌کند روش مناسب ترک را پیشنهاد کند. این آزمون در کنار آنها، نشان می‌دهد برنامه روی کدام موقعیت‌ها تمرکز کند.

* برای دیدن آزمون‌های مرتبط، به بلوک «آزمون‌های مرتبط» در پایین همین صفحه نگاه کنید.

تکرار آزمون

در ماه‌های اول ترک، تکرار آزمون هر یک یا دو ماه می‌تواند کاهش وسوسه را نشان دهد. برای مقایسه، بهتر است هر بار در شرایط نسبتاً مشابه پاسخ دهید.
کاهش نمره در طول زمان، به‌ویژه در گروهی که پیش‌تر بالاترین نمره را داشت، نشانهٔ پیشرفت است. اگر نمره ناگهان بالا رفت، بررسی کنید چه تغییری در زندگی‌تان رخ داده است.

نکته‌های فرهنگی

در فرهنگ ما، تعارف سیگار در مهمانی‌ها، چای همراه با سیگار و دورهمی‌های قلیان رایج است. این موقعیت‌ها می‌توانند وسوسه را بالا ببرند، حتی اگر در جمله‌های آزمون نیامده باشند. آماده کردن جمله‌ای مؤدبانه برای رد کردن تعارف، کمک زیادی می‌کند.
در برخی خانواده‌ها سیگار کشیدن جلوی بزرگ‌ترها پنهان می‌شود و فرد بیشتر در تنهایی یا با دوستان می‌کشد. این الگو ممکن است موقعیت‌های پرخطر را از آنچه در جمله‌ها آمده متفاوت کند.

پرسش‌های رایج

این آزمون چند پرسش دارد؟

نُه پرسش که حدود دو دقیقه وقت می‌گیرد.

آیا نمرهٔ بالا یعنی نمی‌توانم ترک کنم؟

نه؛ یعنی احتمالاً به برنامهٔ جدی‌تر و کمک بیشتری نیاز دارید.

آیا این آزمون دربارهٔ قلیان یا سیگار الکترونیکی هم هست؟

جمله‌ها دربارهٔ سیگار نوشته شده‌اند و برای دیگر فراورده‌ها اعتباریابی نشده‌اند.

چه کسی این مقیاس را ساخته است؟

گروه پژوهشی دانشگاه رود آیلند؛ نسخهٔ بلند در سال ۱۹۹۰ منتشر شد.

آیا مرز رسمی دارد؟

نه؛ مرزهای این گزارش بر پایهٔ طیف پاسخ است.

آیا وابستگی به نیکوتین را می‌سنجد؟

نه؛ فقط وسوسه در موقعیت‌های گوناگون را می‌پرسد.

چرا هیچ جمله‌ای دربارهٔ چای پس از غذا نیست؟

جمله‌ها از نسخهٔ اصلی گرفته شده‌اند؛ اگر این موقعیت برایتان مهم است، آن را جداگانه در برنامه‌تان بنویسید.

هر چند وقت آزمون را تکرار کنم؟

در ماه‌های اول ترک، هر یک یا دو ماه یک بار.

اگر ترک کرده‌ام، باز هم پاسخ دهم؟

بله؛ بگویید اکنون در هر موقعیت چقدر وسوسه دارید.

هشدار

این آزمون ابزار خودشناسی است و جای مشاورهٔ پزشکی را نمی‌گیرد. داروهای کمک‌ترک را فقط با تجویز پزشک مصرف کنید. اگر بیماری قلبی، ریوی یا بارداری دارید، برنامهٔ ترک را با پزشک هماهنگ کنید.
اگر هنگام ترک نشانه‌هایی مثل غم شدید، افکار آسیب به خود یا بی‌قراری شدید دارید، فوراً با پزشک یا روان‌شناس تماس بگیرید. در بحران روانی با اورژانس اجتماعی ۱۲۳ تماس بگیرید و مشاورهٔ تلفنی بهزیستی با شمارهٔ ۱۴۸۰ هم در دسترس است. در اورژانس پزشکی با ۱۱۵ تماس بگیرید.

نظر یا پرسش‌تان را در مورد آزمون مطرح کنید

© ۱۴۰۵ پلتفرم خودشناسی دکتر مانی رفیعی — هم‌سفر امن شما در مسیر آگاهی و رشد شخصی