شاخص معلولیت صدای جیکوبسون (VHI)، ۳۰ جمله

۳۰

سنجه علمی

۶

دقیقه

۱۴۸٬۰۰۰

تومان

ورود و شروع کاوش درون

برای شرکت در آزمون ابتدا وارد شوید

معرفی

صدا ابزار اصلی ارتباط ماست؛ با آن کار می‌کنیم، با خانواده حرف می‌زنیم و احساساتمان را بیان می‌کنیم. وقتی صدا دچار مشکل می‌شود، اثرش فقط به گلو محدود نمی‌ماند. شاخص معلولیت صدا یکی از پرکاربردترین پرسش‌نامه‌های جهان برای سنجیدن همین اثر است و متخصصان گوش و حلق و بینی و گفتاردرمانگران آن را پیش و پس از درمان به کار می‌برند.
این آزمون برای کسانی است که می‌خواهند بدانند تغییر صدایشان چقدر جدی است، یا پس از درمان، پیشرفت خود را دنبال کنند.

دربارهٔ ابزار

این ابزار را باربارا جیکوبسون و همکارانش در بیمارستان هنری فورد دیترویت ساختند و در سال ۱۹۹۷ در مجلهٔ آمریکایی آسیب‌شناسی گفتار و زبان منتشر کردند. جمله‌های آن از گفت‌وگو با بیماران واقعی دارای مشکلات صوتی استخراج شده‌اند. این شاخص به ده‌ها زبان از جمله فارسی ترجمه و اعتباریابی شده است. متن فارسی این آزمون از متن رسمی انگلیسی برگردانده شده است.
سه حوزهٔ این شاخص با تحلیل آماری پاسخ بیماران تعیین شده‌اند. نمرهٔ کل در بیشتر کاربردهای بالینی ملاک اصلی است و نمرهٔ حوزه‌ها برای توصیف جزئیات به کار می‌رود.

هدف

هدف این آزمون این است که با ۳۰ جمله ببینید مشکل صدا، از دید خود شما، چقدر بر زندگی روزمره اثر گذاشته است. نتیجه کمک می‌کند بفهمید آیا اثر صدا در محدودهٔ طبیعی است یا به حدی رسیده که ارزیابی و درمان تخصصی لازم است، و کدام حوزهٔ زندگی بیشتر درگیر شده است.
این آزمون علت مشکل را مشخص نمی‌کند؛ تصویری از اثر آن به دست می‌دهد که می‌توانید با پزشک یا گفتاردرمانگر در میان بگذارید.

ساختار و نمره‌گذاری

شاخص ۳۰ جمله دارد که در سه حوزهٔ ده‌جمله‌ای دسته‌بندی می‌شوند: کارکردی، یعنی اثر صدا بر فعالیت‌ها و ارتباط‌ها؛ جسمی، یعنی احساس شما از صدا و تولید آن؛ و هیجانی، یعنی احساس‌هایی که صدا در شما برمی‌انگیزد. هر جمله از ۰ برای «هرگز» تا ۴ برای «همیشه» نمره می‌گیرد و هیچ جمله‌ای معکوس نیست. نمرهٔ کل بین ۰ تا ۱۲۰ است.
چهار بازهٔ نتیجه از فرم بالینی بر پایهٔ داده‌های جیکوبسون و همکاران گرفته شده که نمره را با میانگین افراد سالم، یعنی ۸٫۷۵ با انحراف معیار ۱۴٫۹۷، مقایسه می‌کند: ۰ تا ۲۳ بدون اثر معنادار، ۲۴ تا ۳۸ اثر خفیف، ۳۹ تا ۵۳ اثر متوسط و ۵۴ تا ۱۲۰ اثر شدید.
جمله‌های سه حوزه در پرسش‌نامه درهم آمده‌اند؛ نمرهٔ کل ملاک بازه است و نمرهٔ حوزه‌ها در گزارش برای توصیف جزئیات به کار می‌رود.

مناسب چه کسانی است

این آزمون برای بزرگسالانی است که تغییر یا مشکلی در صدای خود حس می‌کنند، یا صدایشان ابزار کارشان است و می‌خواهند وضعیتشان را بسنجند؛ مثل معلمان، مجریان، خوانندگان، فروشندگان و کارکنان مراکز تماس. برای کودکان نسخه‌های ویژه‌ای وجود دارد و این فرم برای آنها مناسب نیست.
اگر در حال حاضر سرماخوردگی یا عفونت حاد گلو دارید، بهتر است پس از بهبود پاسخ دهید تا نتیجه وضعیت پایدار صدایتان را نشان دهد.
کسانی که پس از جراحی تیروئید یا لوله‌گذاری تغییر صدا پیدا کرده‌اند هم از این سنجش سود می‌برند.

کاربردهای شخصی و حرفه‌ای

این شاخص در موقعیت‌های گوناگونی کاربرد دارد:

سنجش اثر مشکل صدا پیش از مراجعه به متخصصپیگیری نتیجهٔ گفتاردرمانی، جراحی یا درمان داروییپایش دوره‌ای صدا در شغل‌های صوتی مثل معلمی و اجراآماده شدن برای گفت‌وگوی دقیق‌تر با پزشکبرنامه‌های بهداشت صدا در مدارس و سازمان‌هاپژوهش‌های بالینی دربارهٔ اختلال‌های صدا

این کاربردها هیچ‌کدام جای معاینهٔ حنجره را نمی‌گیرند.

استفادهٔ سازمانی

مدارس، رسانه‌ها و مراکز تماس می‌توانند این شاخص را به‌صورت داوطلبانه و محرمانه برای شناسایی کارکنانی که به آموزش بهداشت صدا نیاز دارند به کار ببرند. نتیجه نباید برای تصمیم‌های استخدامی یا ارزیابی عملکرد استفاده شود و هر برنامه‌ای باید با دسترسی به خدمات درمانی همراه باشد.
رضایت آگاهانه، محرمانه بودن پاسخ‌ها و ارائهٔ گزارش در سطح گروه، شرط استفادهٔ اخلاقی از این ابزار در سازمان‌هاست.

تفسیر نتیجه

نمرهٔ ۰ تا ۲۳ یعنی صدا اثر معناداری بر زندگی روزمره ندارد. نمرهٔ ۲۴ تا ۳۸ یعنی اثر خفیف اما معنادار که بهترین زمان پیگیری است. نمرهٔ ۳۹ تا ۵۳ یعنی اثر متوسط که ارزیابی تخصصی را ضروری می‌کند. نمرهٔ ۵۴ تا ۱۲۰ یعنی اثر شدید که معاینه در نزدیک‌ترین زمان را لازم می‌کند. در هر بازه، دانستن اینکه کدام حوزه بیشتر نمره گرفته، به فهم بهتر نتیجه کمک می‌کند.
نمرهٔ هر بازه دربارهٔ امروز شماست و با درمان مناسب قابل تغییر است؛ پژوهش‌ها کاهش‌های بزرگ نمره را پس از درمان بارها نشان داده‌اند.

محدودیت‌ها

این شاخص تجربهٔ شما را می‌سنجد، نه وضعیت تارهای صوتی را؛ نمرهٔ پایین هم جای معاینه را در گرفتگی پایدار نمی‌گیرد. پاسخ‌ها ممکن است تحت تأثیر بیماری‌های حاد مثل سرماخوردگی باشند. مرزها از داده‌های بالینی آمریکایی آمده‌اند و با نُرم ایرانی مقایسه نشده‌اند. نسخهٔ فارسی منتشرشده ممکن است در واژه‌گزینی تفاوت‌های جزئی داشته باشد.
همچنین این شاخص برای مقایسهٔ افراد با یکدیگر طراحی نشده؛ کاربرد اصلی آن مقایسهٔ وضعیت یک فرد در طول زمان و پیش و پس از درمان است.

ترکیب با آزمون‌های دیگر

متخصصان معمولاً این شاخص را در کنار معاینهٔ حنجره، ارزیابی شنیداری کیفیت صدا و اندازه‌گیری‌های صوتی به کار می‌برند. اگر حوزهٔ هیجانی بالاست، سنجش اضطراب و افسردگی هم می‌تواند مفید باشد. برای خوانندگان، پرسش‌نامه‌های ویژهٔ صدای آوازی تکمیل‌کننده‌اند.
نتیجهٔ این شاخص را می‌توانید همراه با سوابق پزشکی خود به متخصص نشان دهید تا تصویر کامل‌تری داشته باشد.
در برخی کلینیک‌ها نسخهٔ کوتاه ده‌جمله‌ای این شاخص هم به کار می‌رود، اما نسخهٔ سی‌جمله‌ای کامل‌ترین تصویر را از سه حوزه به دست می‌دهد و در این آزمون همان به کار رفته است.

* برای دیدن آزمون‌های مرتبط، به بلوک «آزمون‌های مرتبط» در پایین همین صفحه نگاه کنید.

تکرار آزمون

اگر درمانی را شروع کرده‌اید، چند هفته پس از آن دوباره پاسخ دهید. در اعتباریابی آلمانی، تفاوت ۱۸ نمره یا بیشتر میان دو بار پاسخ به‌عنوان تغییر واقعی تعیین شده است. تغییرهای کوچک‌تر ممکن است نوسان طبیعی باشند.
برای مقایسهٔ منصفانه، هر بار در شرایط مشابه و دور از بیماری‌های حاد پاسخ دهید.

نکات فرهنگی

در فرهنگ ما گاهی گرفتگی صدا با «سرما» یا «خستگی» توضیح داده می‌شود و کمتر پیگیری می‌شود. همچنین قلیان، که گاهی کم‌خطرتر از سیگار پنداشته می‌شود، دود و مواد محرک را به همان مسیر حنجره می‌رساند و بی‌خطر نیست. در پاسخ‌ها صادق باشید؛ احساس خجالت یا ناراحتی از صدا، بخشی واقعی از تجربهٔ شماست.
در برخی خانواده‌ها، صحبت با صدای بلند نشانهٔ صمیمیت است. آگاهی از اثر این عادت بر صدا، بی‌آنکه گرمای خانواده کم شود، می‌تواند به حفظ صدای همه کمک کند.

پرسش‌های رایج

این آزمون چند جمله دارد؟

۳۰ جمله که حدود شش دقیقه وقت می‌گیرد.

آیا این آزمون مشکل تارهای صوتی را تشخیص می‌دهد؟

نه، اثر مشکل صدا بر زندگی را از دید شما می‌سنجد.

منبع این شاخص چیست؟

جیکوبسون و همکاران، مجلهٔ آمریکایی آسیب‌شناسی گفتار و زبان، ۱۹۹۷.

اگر جمله‌ای به زندگی من مربوط نیست چه کنم؟

نزدیک‌ترین پاسخ به تجربهٔ کلی‌تان را انتخاب کنید.

سه حوزه چیست؟

کارکردی، جسمی و هیجانی؛ هر کدام ده جمله.

مرزهای نتیجه از کجا آمده‌اند؟

از فرم بالینی بر پایهٔ میانگین و انحراف معیار افراد سالم.

گرفتگی چند روزه هم معاینه لازم دارد؟

گرفتگی بیش از دو تا سه هفته باید معاینه شود.

چه تغییری معنادار است؟

تفاوت ۱۸ نمره یا بیشتر میان دو بار پاسخ.

یادآوری مهم

این آزمون ابزار آگاهی است و جای معاینهٔ متخصص گوش و حلق و بینی یا ارزیابی گفتاردرمانگر را نمی‌گیرد. اگر تغییر صدا با تنگی نفس، درد هنگام بلع، خلط خونی یا توده در گردن همراه است، فوراً به پزشک یا اورژانس ۱۱۵ مراجعه کنید. اگر فکر آسیب به خود دارید، با اورژانس اجتماعی ۱۲۳ تماس بگیرید. برای مشاورهٔ تلفنی رایگان با «صدای مشاور بهزیستی» به شمارهٔ ۱۴۸۰ تماس بگیرید.
نتیجهٔ این آزمون برای تصمیم‌های قانونی، بیمه‌ای یا کمیسیون پزشکی طراحی نشده است.

نظر یا پرسش‌تان را در مورد آزمون مطرح کنید

© ۱۴۰۵ پلتفرم خودشناسی دکتر مانی رفیعی — هم‌سفر امن شما در مسیر آگاهی و رشد شخصی