مقیاس بازنگری شده جامعه سازمان احساس جامعه (COSCS-R)

وسط جلسهٔ انجمن نشسته‌اید و نمی‌دانید صدایتان شنیده می‌شود یا فقط اسمتان در فهرست اعضاست. ممکن است تشکل شما را به آدم‌ها و گروه‌های شهر وصل کند، یا فقط کارت عضویت داده باشد و شهر هم هنوز برایتان «جای خودتان» نباشد.

این هشت جمله برای حقوق، شرح شغل یا رضایت از کار روزانه ساخته نشده. می‌پرسد یک تشکل داوطلبانه یا مدنی چقدر حس تعلق، صدا و اثرگذاری به شما می‌دهد و این عضویت چقدر به زندگی در شهرتان گره خورده است. اگر آن حس کمرنگ باشد، مشارکت آرام‌آرام رنگ می‌بازد، حتی وقتی شغل رسمی‌تان جداگانه سر جایش باشد.

مقیاس بازنگری‌شدهٔ احساس اجتماع در تشکل‌های اجتماعی (Revised Community Organization Sense of Community Scale، COSCS-R) را اندرو پترسون، پل اسپیر، جوزف هیوی، ترزا آرمستد، جان اشنایدر و مگان شفر سال ۲۰۰۸ در Journal of Community Psychology، جلد ۳۶، شمارهٔ ۶، صفحات ۷۹۸ تا ۸۱۳ منتشر کردند. این فرم کوتاه، بازنگری مقیاس هیوی، اسپیر و پترسون (۱۹۹۹) است و بر نظریهٔ احساس اجتماع مک‌میلان و چاویس (۱۹۸۶) تکیه دارد.

هشت جملهٔ مثبت در چهار مضمون دوگویه‌ای چیده شده‌اند: رابطه با خود تشکل، نقش تشکل به‌عنوان پل به گروه‌های دیگر، نفوذ تشکل در شهر، و پیوند شما با همان شهر. در این نسخه فقط یک میانگین کلی ذخیره می‌شود. ابزار خودشناسی است و تشخیص بالینی یا سنجه‌ای برای رضایت شغلی نیست.

هدف این است که ببینید تشکل داوطلبانه یا مدنی‌ای که در آن فعالید چقدر به شما حس تعلق، شنیده شدن و اثرگذاری می‌دهد و این عضویت چقدر شما را به شهرتان وصل می‌کند. نمرهٔ ذخیره‌شده یک میانگین کلی با عنوان «احساس اجتماع» از همان هشت گویه است، نه چند نمرهٔ جدا.

در متن جمله‌ها چهار مضمون کنار هم آمده، بی‌آنکه برایشان ستون جدا ثبت شود: حرف و نقش اعضا درون تشکل، وصل شدن به گروه‌های دیگر شهر، احترام و اثرگذاری تشکل در شهر، و دوست داشتن زندگی در همان شهر. این سازه با رضایت از شغل، از حقوق یا از مدیر یکی نیست.

هشت گویه روی طیف شش‌درجه‌ای نمره می‌گیرند: کاملاً مخالفم ۱، مخالفم ۲، تا حدی مخالفم ۳، تا حدی موافقم ۴، موافقم ۵ و کاملاً موافقم ۶. هیچ گویه‌ای وارونه نمی‌شود. نتیجه میانگین هشت پاسخ است و بین ۱ تا ۶ می‌ماند، نه جمع خام.

گزارش چهار پنجرهٔ هم‌پوشان دارد و این پنجره‌ها برش انحصاری نیستند: ۱ تا ۳ «احساس اجتماع پایین»، ۲ تا ۴ «رو به پایین»، ۳ تا ۵ «رو به بالا» و ۴ تا ۶ «احساس اجتماع بالا». یک میانگین می‌تواند همزمان در بیش از یک پنجره بنشیند. برچسب‌ها توصیفی‌اند و نقطهٔ برش رسمی برایشان منتشر نشده. میانگین بالاتر یعنی حس اجتماع پررنگ‌تر.

برای بزرگسالانی که در انجمن صنفی، گروه داوطلبانه، نهاد محلی یا تشکل مدنی عضویت فعال دارند و می‌خواهند کیفیت تعلقشان را ببینند. تسهیلگران جمعی هم می‌توانند، فقط با تمایل خود اعضا، از آن برای گفت‌وگو استفاده کنند.

اگر هیچ تشکل مشخصی در ذهن ندارید، یا فقط می‌خواهید رضایت از شغل اداری را اندازه بگیرید، این میانگین معنای روشنی ندارد.

برای خودتان، میانگین نشان می‌دهد در تشکل انتخابی صدا، پیوند و اثرگذاری را چقدر تجربه می‌کنید و آیا شهر برایتان جای زندگی است یا فقط نشانی روی کارت عضویت.

در کوچینگ یا گفت‌وگوی منابع انسانی، فقط وقتی خودتان برگه را روی میز بگذارید می‌شود دربارهٔ مشارکت داوطلبانه حرف زد. بی‌رضایت شما این نتیجه وارد پروندهٔ گزینش یا ارزشیابی نمی‌شود.

اگر چند عضو، هر کدام با اختیار خودش، پاسخ داده باشند، هیئت تشکل می‌تواند الگوی کلی تعلق را ببیند. نمرهٔ یک نفر را نباید به‌جای حکم وفاداری او خواند.

میانگین نزدیک ۶ یعنی در این تشکل خود را شنیده‌شده، وصل به گروه‌های شهر، و ساکن جایی که دوستش دارید می‌بینید. این تضمین نمی‌کند مشارکت همیشگی بماند، ولی زمینهٔ آن را نشان می‌دهد.

میانگین نزدیک ۱ یعنی نقش شما، احترام تشکل در شهر، یا پیوند با خود شهر کم‌رنگ است. چون مضمون‌ها جدا نمره‌گذاری نمی‌شوند، برگشتن به متن همان هشت جمله کمک می‌کند ببینید کدام تصویر غالب است.

پنجره‌های ۱ تا ۳، ۲ تا ۴، ۳ تا ۵ و ۴ تا ۶ روی هم می‌افتند. اگر عددتان لب مرز دو برچسب باشد، هر دو توصیف را کنار هم بخوانید؛ این هم‌پوشانی برش تشخیصی نیست.

هنجار ایرانی منتشرشده‌ای برای این فرم در دست نیست و بازه‌ها فقط توصیفی‌اند. پاسخ، گزارش خود شماست و حال جلسهٔ اخیر، اختلاف گذرا با اعضا، یا تازه نقل مکان کردن می‌تواند میانگین را جابه‌جا کند.

هشت جمله همهٔ سرمایهٔ اجتماعی، کیفیت راهبری تشکل، یا رضایت از شغل را پوشش نمی‌دهد. پایین بودن میانگین حکم به خروج از عضویت نیست و بالا بودن آن هم سلامت روان را گواهی نمی‌کند.

تعهد سه‌مؤلفه‌ای مایر و آلن نشان می‌دهد پایبندی به سازمان کار چقدر با تعلق به تشکل مدنی یکی است یا نه. رضایت کلی وار، کوک و وال فقط حال شغل را می‌سنجد، نه حس اجتماع شهری. اگر مشارکت رنگ باخته، کناره‌گیری شغلی هانیش و هولین فاصله گرفتن از نقش را جدا می‌بیند. اشتیاق کاری اوترخت (UWES-17) انرژی کار روزمره را از عضویت داوطلبانه تفکیک می‌کند.

حس اجتماع با عوض شدن هیئت، کوچ به شهر دیگر، یا شروع فعالیت در تشکل تازه تغییر می‌کند. تکرار حدود هر چهار تا شش ماه، یا یکی دو ماه پس از چنین رخدادی، برای دیدن روند کافی است. پر کردن هفتگی چیز تازه‌ای به تفسیر اضافه نمی‌کند.

عوض شدن فقط مسئول یک جلسه، بی‌آنکه شهر یا تشکل عوض شود، به‌تنهایی دلیل تکرار زودهنگام نیست.

در بسیاری از جمع‌های صنفی و داوطلبانهٔ ایران، تعارف و فاصلهٔ قدرت ممکن است «حرف داشتن در تشکل» را کمتر از واقع نشان دهد. پیوند با شهر هم برای کسی که به‌تازگی مهاجرت داخلی کرده با عضو قدیمی محله یکی نیست؛ هر دو را با زمینهٔ خودتان بخوانید.

برگه نزد شما می‌ماند. مسئول تشکل یا کارفرما بی‌اجازه به پاسخ‌ها دسترسی ندارد.

جمع‌بندی چند عضو فقط وقتی محترم است که هر کس جداگانه راضی بوده باشد و نام‌ها کنار عددها چسبانده نشود.

این برگ حس اجتماع را در یک تشکل داوطلبانه یا مدنی، و پیوند با شهر، فقط برای شناخت شخصی توصیف می‌کند. جای روان‌درمانی، مددکاری یا مشاورهٔ مسیر شغلی را نمی‌گیرد. اگر انزوای جمع یا فشار مشارکت برایتان سنگین شده با متخصص حرف بزنید. معدل COSCS-R را در گزینش داوطلب، ترفیع سمت یا کارنامهٔ عملکرد وارد نکنید.