مقیاس تعارض بین‌فردی در محیط کار اسپکتور و جکس (ICAWS) — ۴ گویه

ساعت نه و ربع است. در اتاق جلسه بسته می‌شود، یک نفر صدایش را بالا برده که «این گزارش را چه کسی تأیید کرده؟» و شما با یک لیوان چای در دست به آبدارخانه رسیده‌اید. دست‌تان هنوز کمی سفت است. بیست دقیقه بعد باید پشت میزتان باشید و دوباره کار کنید.

بیشتر ما روزهایی داریم که اصطکاک با آدم‌ها از خودِ کار سنگین‌تر می‌شود، و بیشتر وقت‌ها نمی‌دانیم این تکرار شده است یا فقط امروز بدشانسی بوده. مقیاس تعارض بین‌فردی در محل کار با چهار پرسش، سهم این رخدادها را در کارتان روشن می‌کند.

مقیاس تعارض بین‌فردی در محیط کار (Interpersonal Conflict at Work Scale, ICAWS) را پل اسپکتور و استیو جکس (Paul E. Spector, Steve M. Jex) در سال ۱۹۹۸ در Journal of Occupational Health Psychology (دورهٔ ۳، شمارهٔ ۴) منتشر کردند. مقالهٔ آن‌ها چهار ابزار خودگزارشی برای عوامل فشار شغلی و پیامدهای آن معرفی می‌کرد و این مقیاس یکی از آن‌هاست.

نسخهٔ این سامانه همان فرم ۴ گویه‌ای است. هر گویه می‌پرسد «چند وقت یک‌بار» اتفاقی در کار رخ می‌دهد و پاسخ‌ها روی طیف پنج‌درجهٔ فراوانی از «هرگز» تا «خیلی زیاد» ثبت می‌شوند.

این مقیاس سازهٔ تعارض بین‌فردی در کار را می‌سنجد، یعنی بسامد بحث و مشاجره، داد و فریاد، بی‌ادبی و رفتار آزاردهنده‌ای که در کار تجربه می‌کنید. خرده‌مقیاس جدا ندارد.

• تعارض بین‌فردی در کار: ۴ گویه

گویهٔ اول دربارهٔ بحث و مشاجره‌ای است که خودتان در آن درگیر می‌شوید؛ سه گویهٔ بعد دربارهٔ رفتار دیگران با شماست: داد زدن، بی‌ادبی و رفتار زننده. هر چهار گویه یک نمرهٔ کل می‌سازند. تعارضی که فقط در ذهن شما مانده و بروز نیافته، یا شدت هر ماجرا، در این چهار گویه نمی‌آید؛ فقط تکرار آن‌ها شمرده می‌شود.

آزمون ۴ گویه دارد. هر گزینه این نمره را می‌گیرد: «هرگز» ۱، «به‌ندرت» ۲، «گاهی» ۳، «نسبتاً زیاد» ۴ و «خیلی زیاد» ۵. گویهٔ معکوس ندارد.

جمع نمره بین ۴ (همهٔ پاسخ‌ها «هرگز») و ۲۰ (همه «خیلی زیاد») است و بالاتر یعنی تعارض پرتکرارتر.

باندهای گزارش: «تعارض کم» از ۴ تا ۷ (بیشتر پاسخ‌ها «هرگز» یا «به‌ندرت»)، «تعارض گاه‌به‌گاه» از ۸ تا ۱۲ (حول «گاهی») و «تعارض پرتکرار» از ۱۳ تا ۲۰ (حدود «نسبتاً زیاد» یا بیشتر). نقطهٔ برش رسمی منتشر نشده و باندها بر پایهٔ معنای گزینه‌ها چیده شده‌اند، پس توصیفی‌اند و حکم قطعی نیستند.

برای شاغلانی که می‌خواهند بدانند اصطکاک با همکار، سرپرست یا مراجع تا چه اندازه در روزهای کاری‌شان حضور دارد؛ و برای مشاوران شغلی و مسئولان منابع انسانی که برای گفت‌وگو دربارهٔ جو محل کار به سنجش سریع نیاز دارند.

اگر شغلی ندارید یا به‌تازگی چند روز است سر کار آمده‌اید، نتیجه هنوز تصویر پایداری نیست. و اگر با خطر جدی یا آزار مواجه‌اید، مقیاس کافی نیست و کمک مستقیم لازم است.

برای خودتان، نمره می‌تواند فاصله‌ای میان «حس می‌کنم زیاد دعوا می‌شود» و «واقعاً چند بار» بیندازد. می‌توانید پیش و پس از تغییر تیم یا جلسهٔ سخت بسنجید.

در کوچینگ و منابع انسانی، چهار گویه سر صحبت را باز می‌کند: چه چیزی بیشتر شما را آزار می‌دهد، چه زمانی و با چه کسانی؟ در سطح تیم فقط جمع‌بندی ناشناس معنا دارد، آن هم وقتی اعضا با رضایت خودشان شرکت کرده باشند.

از این مقیاس برای استخدام استفاده نمی‌شود و نتیجهٔ فردی تنها وقتی به مدیر یا واحد منابع انسانی می‌رسد که خود فرد موافق باشد.

نمرهٔ بالا یعنی بحث، داد یا بی‌ادبی در کار شما پرتکرار است. این به معنای تقصیر شما یا دیگران نیست و فقط تصویر بسامد را نشان می‌دهد؛ ممکن است فضا، حجم کار یا ساختار تیم در آن نقش داشته باشد.

نمرهٔ پایین معمولاً یعنی اصطکاک کم است، اما نمرهٔ خیلی پایین گاهی با فاصله‌گرفتن یا تعامل اندک هم همراه است؛ مثلاً در دورکاری کامل.

چون فقط یک نمره دارید، به الگوی گویه‌ها هم نگاه کنید: اگر فقط گویهٔ بحث و مشاجره بالا باشد، با فرهنگ بحث‌محور تیم روبه‌رو هستید؛ اگر داد یا رفتار زننده بالا و بحث پایین باشد، رفتار یک‌طرفهٔ دیگران نگران‌کننده‌تر است. گزارش کامل هر باند تفسیر مفصل‌تری دارد.

برای این مقیاس نقطهٔ برش رسمی منتشر نشده و باندها بر پایهٔ معنای گزینه‌ها تعریف شده‌اند؛ جدول هنجار برای ایران هم موجود نیست.

پاسخ‌ها خودگزارشی‌اند و ادراک شما از «بی‌ادبی» یا «رفتار زننده» می‌تواند با دیگری فرق کند. چهار گویه علت تعارض، شدت هر رخداد یا مقصر را مشخص نمی‌کنند و آزار یا قلدری را به معنای حقوقی نمی‌سنجند. فشار حجم کار، فرسودگی و کیفیت رابطه با سرپرست هم سازه‌های مجاورند که این مقیاس نمی‌پرسد.

اگر نمره بالاست، مقیاس محدودیت‌های سازمانی اسپکتور و جکس (OCS) نشان می‌دهد آیا ساختار کار هم در این اصطکاک نقش دارد. مقیاس استرس شغلی جاج، بودرو و برتز (JSM) منبع‌های فشار را جدا می‌کند. پرسشنامهٔ کیفیت رابطهٔ رهبر و عضو (LMX-7) رابطهٔ شما با سرپرست را می‌سنجد و مقیاس عدالت سازمانی کالکوئیت نگاهی به عادلانه‌بودن رفتار و روال‌ها می‌دهد.

بسامد اصطکاک با آدم‌ها در طول ماه‌ها عوض می‌شود، پس هر ۳ تا ۶ ماه سنجش دوباره کافی است؛ چون فرم کوتاه است، پس از یک رویداد مهم هم می‌توان آن را تکرار کرد.

رویدادهای محرک: تغییر مدیر یا ترکیب تیم، جابه‌جایی به دفتر یا اتاق مشترک، و پایان یا شروع یک پروژهٔ پرتنش.

در بسیاری از محیط‌های کاری ایران، مخالفت علنی با بالادست پرهزینه است و پیش از انفجار، سکوت، کنایه یا «تیکه» جای آن را می‌گیرد. چنین رفتارهایی گاهی در گویهٔ «بی‌ادبی» یا «رفتار آزاردهنده» نشان داده می‌شوند، حتی اگر کسی صدایش را بالا نبرده باشد. به همین دلیل، ملاک شما حس و تجربهٔ خودتان است نه صدای بلند.

پاسخ‌ها محرمانه‌اند. پاسخ‌ها به دست کارفرما یا مدیر نمی‌رسد، مگر این‌که خود شما تصمیم بگیرید نتیجه را در اختیارشان بگذارید.

این چهار پرسش تصویر کوتاهی از اصطکاک کاری شما می‌دهد و ارزیابی روان‌شناختی یا حقوقی نیست. نمره هرگز مبنای استخدام، ارتقا یا ارزیابی عملکرد نیست. اگر تهدید، آزار یا فشار تعارض‌های کاری به خواب، خلق یا امنیت شما آسیب زده، با روان‌شناس، مشاور یا واحد مسئول در سازمان صحبت کنید؛ در خطر فوری به جان یا امنیت، از نزدیک‌ترین مرجع کمک بخواهید.