مقیاس اضطراب کلاس (CAM) ریچموند، رنچ و گورهام

مقیاس اضطراب کلاس (Classroom Anxiety Measure) را ویرجینیا ریچموند، جیسون رنچ و جوآن گورهام در سال ۲۰۰۱ در کتاب «ارتباط، عاطفه و یادگیری در کلاس» از انتشارات تپستری منتشر کردند. پایهٔ آن مقیاس دلهرهٔ ارتباطی موقعیتی ریچموند است که در پژوهش‌های دلهرهٔ ارتباطی جیمز مک‌کروسکی و همکارانش به کار می‌رفت. سازندگان پایایی درونی آن را حدود ۰٫۹۰ گزارش کرده‌اند.

مقیاس بیست صفت کوتاه را در دو قطب آرامش و اضطراب کنار هم می‌گذارد؛ صفت‌هایی مثل دلشوره، ترس، بی‌قراری و دستپاچگی در برابر آرامش، خونسردی، امنیت و خشنودی. متن انگلیسی و کلید نمره‌گذاری آن در وبگاه مک‌کروسکی و پایگاه ابزارهای سنجش علوم اجتماعی (MIDSS) در دسترس است. گویه‌های فارسی این فرم از متن انگلیسی ترجمه و ویرایش شده‌اند.

کلاس درس فقط جای یادگیری نیست؛ جایی است که در آن دیده می‌شوید، سؤال از شما پرسیده می‌شود و گاهی ارزیابی می‌شوید. برای بعضی‌ها کلاس جایی امن و آرام است و برای بعضی دیگر صحنه‌ای پر از دلشوره.
این حال، هر چه باشد، بر یادگیری اثر می‌گذارد. وقتی بخشی از ذهن درگیر نگرانی است، کمتر برای فهمیدن درس باقی می‌ماند. مقیاس اضطراب کلاس کمک می‌کند ببینید کلاس برای شما بیشتر جای آرامش است یا اضطراب.

پژوهش‌های هیجان تحصیلی، به‌ویژه کارهای راینهارد پکرون، نشان داده‌اند که اضطراب در کلاس با توجه کمتر، انگیزهٔ کمتر و یادگیری سطحی‌تر همراه است. خبر خوب این است که اضطراب کلاس به موقعیت وابسته است و با شناخت و تمرین تغییر می‌کند.

هدف این ابزار سنجش حال معمول شما در کلاس درس است: اینکه چقدر دلشوره، ترس، ناامنی و دستپاچگی را تجربه می‌کنید و چقدر آرامش، امنیت و رضایت. ۲۰ جملهٔ آن یک نمرهٔ کل می‌سازند که هر چه بالاتر باشد، اضطراب کلاس بیشتر است.

این مقیاس اضطراب را به‌عنوان یک حال موقعیتی می‌سنجد، نه یک ویژگی ثابت شخصیت. یعنی نمرهٔ شما بازتاب رابطهٔ شما با کلاس‌های امروزتان است و با تغییر کلاس، استاد یا مهارت‌های شما می‌تواند تغییر کند.

پرسشنامه ۲۰ جمله دارد و هر جمله از ۱ تا ۵ نمره می‌گیرد. ده جمله حال ناخوشایند را توصیف می‌کنند و مستقیم نمره می‌گیرند. ده جملهٔ دیگر، یعنی جمله‌های ۳، ۴، ۶، ۱۰، ۱۲، ۱۳، ۱۵، ۱۶، ۱۸ و ۱۹، حال خوشایند را توصیف می‌کنند و نمره‌شان معکوس می‌شود. جمع نمره‌ها از ۲۰ تا ۱۰۰ است.
سازندگان سه دامنه پیشنهاد کرده‌اند: ۲۵ و کمتر اضطراب پایین، ۲۶ تا ۷۹ اضطراب متوسط، و ۸۰ و بیشتر اضطراب بالا. این مرزها برش‌های منتشرشدهٔ خود سازندگان و جهانی‌اند؛ هنجار ایرانی برای این مقیاس منتشر نشده است.

این پرسشنامه برای دانشجویان و دانش‌آموزان دبیرستانی است که در کلاس درس حضوری شرکت می‌کنند. سازندگان آن را برای کلاس‌های دانشگاهی به کار برده‌اند و دامنهٔ سنی مشخصی اعلام نکرده‌اند؛ در این سایت برای ۱۵ تا ۳۰ سال ارائه می‌شود.

اگر کلاس‌های شما بیشتر آنلاین است، می‌توانید به کلاس‌های مجازی فکر کنید، اما یادتان باشد که مقیاس برای کلاس حضوری ساخته شده و تجربهٔ کلاس آنلاین ممکن است متفاوت باشد.

بیست سؤال را به ترتیب می‌خوانید و جواب می‌دهید. طیف از «کاملاً مخالفم» تا «کاملاً موافقم» است. جواب درست و غلطی در کار نیست؛ نزدیک‌ترین گزینه به تجربهٔ واقعی کافی است.

نمرهٔ ۲۶ تا ۷۹ دامنهٔ بسیار پهنی است؛ برای خواندن دقیق‌تر، نمرهٔ خود را بر ۲۰ تقسیم کنید تا میانگین پاسختان در هر جمله را ببینید. سپس جمله‌هایی را که بیشترین اضطراب را نشان می‌دهند پیدا کنید: آیا بیشتر بدنی‌اند، مثل بی‌قراری و دستپاچگی، یا دربارهٔ ناامنی و ترس، یا دربارهٔ غم و دلسردی؟ هر الگو راه متفاوتی برای کمک دارد.
برش‌ها جهانی‌اند و از سازندگان آمده‌اند، نه از نمونهٔ هنجاری ایرانی. نتیجه را نشانه‌ای برای گفت‌وگو بدانید، نه حکم.

در این پرسشنامه ۲۰ جملهٔ کوتاه آمده است که دانشجویان و دانش‌آموزان برای توصیف حالشان در کلاس به کار برده‌اند. هر جمله را بخوانید و بگویید چقدر با آن موافقید: «کاملاً مخالفم»، «مخالفم»، «نه موافقم نه مخالفم»، «موافقم» یا «کاملاً موافقم». به حال معمولتان سر کلاس فکر کنید، نه فقط به امروز. جواب درست یا غلط وجود ندارد؛ سریع و با نخستین برداشت پاسخ دهید. پر کردن فرم حدود پنج دقیقه طول می‌کشد.

اگر بلند نشوید، حدود پنج دقیقه تمام می‌شود. عجله در این مدت کوتاه بیشتر از خود سؤال‌ها به نتیجه آسیب می‌زند.

این مقیاس خودگزارشی است و حال معمول شما را در کلاس می‌سنجد، نه اضطراب امتحان یا اضطراب اجتماعی گسترده را. ابزار تشخیصی نیست و اختلال اضطرابی را تشخیص نمی‌دهد. برش‌ها راهنمای تفسیری سازندگان‌اند و از نمونهٔ هنجاری با میانگین و انحراف معیار منتشرشده به دست نیامده‌اند. اعتباریابی و هنجار ایرانی هم برای آن در دست نیست.

برخی صفت‌های انگلیسی مقیاس در فارسی معادل‌های بسیار نزدیک دارند؛ مثلاً دو صفت پریشانی و به‌هم‌ریختگی. این دو در فرم فارسی با دو واژهٔ جدا آمده‌اند تا تعداد و ترتیب گویه‌ها با متن اصلی یکی بماند.

این پرسشنامه ابزار خودشناسی است و جایگزین ارزیابی روان‌شناس یا مشاور نیست. برش‌ها برش جهانی سازندگان‌اند، نه هنجار ایرانی. اگر اضطراب شما شدید است یا افکار آسیب به خود دارید، با اورژانس اجتماعی ۱۲۳ یا اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید.

برای تصویر کامل‌تر، می‌توان این مقیاس را با سنجش اضطراب امتحان، اضطراب اجتماعی یا خودکارآمدی تحصیلی همراه کرد. اگر جمله‌های غم و دلسردی پررنگ‌اند، سنجش خلق هم مفید است. مقیاس دلهرهٔ ارزیابی همین سازندگان، اضطراب موقعیت‌های امتحان را جداگانه می‌سنجد.

اگر نگران مشارکت کلامی در کلاس هستید، سنجش دلهرهٔ ارتباطی، مثل گزارش شخصی دلهرهٔ ارتباطی مک‌کروسکی، تصویر دقیق‌تری از اینکه کدام موقعیت‌های ارتباطی برایتان دشوارترند به دست می‌دهد.

اگر روی اضطراب خود کار می‌کنید، پس از چهار تا شش هفته فرم را دوباره پر کنید. در آغاز هر ترم یا سال تحصیلی تازه هم پر کردن دوباره می‌تواند نشان دهد حالتان در کلاس‌های جدید چگونه است.

تکرار زودتر از دو هفته معمولاً تغییر معناداری نشان نمی‌دهد، چون حال معمول شما در کلاس به چند جلسه تجربه نیاز دارد تا جابه‌جا شود.

در فرهنگ آموزشی ایران، کلاس اغلب با رقابت، نمره و ترس از اشتباه همراه است و اضطراب کلاس گاهی «خجالت» یا «کم‌رویی» نامیده و جدی گرفته نمی‌شود. پاسخ‌های شما شخصی است؛ آن را فقط با کسی که به او اعتماد دارید در میان بگذارید.

در کلاس‌های پرجمعیت، بسیاری از دانشجویان از ترس قضاوت هم‌کلاسی‌ها سؤالشان را نمی‌پرسند. اگر شما هم چنین‌اید، بدانید که این تجربه بسیار رایج است و با تمرین و حمایت تغییر می‌کند.