مقیاس‌های افسردگی، اضطراب و استرس (DASS-21)

مقیاس افسردگی، اضطراب و استرس (DASS-21) یک ابزار خودگزارشی ۲۱ گویه‌ای است که برای سنجش شدت علائم افسردگی، اضطراب و استرس در طول هفته گذشته طراحی شده است. این مقیاس یک نسخه کوتاه شده از DASS-42 است و به دلیل سرعت و سهولت اجرا، کاربرد گسترده‌ای در محیط‌های بالینی و تحقیقاتی دارد.

DASS-21 توسط لوویبوند و لوویبوند (1995) توسعه یافت و بر اساس یک مدل سه عاملی از پریشانی هیجانی بنا شده است. این مقیاس به جای تشخیص اختلالات روانی، شدت علائم را در سه بعد مجزا اندازه‌گیری می‌کند: افسردگی (DEP)، اضطراب (ANX) و استرس (STR). هر بعد شامل ۷ گویه است.

DASS-21 شامل ۲۱ گویه است که هر یک از آنها با استفاده از یک مقیاس لیکرت ۴ درجه‌ای از ۰ تا ۳ نمره‌گذاری می‌شوند:
* ۰: اصلاً به من مربوط نمی‌شد
* ۱: تا حدودی یا گاهی به من مربوط می‌شد
* ۲: تا حد زیادی یا بیشتر اوقات به من مربوط می‌شد
* ۳: کاملاً یا همیشه به من مربوط می‌شد

زیرمقیاس‌ها:
* **افسردگی (DEP):** شامل گویه‌های 3, 5, 10, 13, 16, 17, 21
* **اضطراب (ANX):** شامل گویه‌های 2, 4, 7, 9, 15, 19, 20
* **استرس (STR):** شامل گویه‌های 1, 6, 8, 11, 12, 14, 18

1. **اجرا:** از فرد خواسته می‌شود تا هر گویه را بر اساس احساسات و تجربیات خود در طول هفته گذشته نمره‌گذاری کند.
2. **نمره‌گذاری خام:** برای هر زیرمقیاس (DEP, ANX, STR)، نمرات ۷ گویه مربوطه با هم جمع می‌شوند. حداقل نمره خام برای هر زیرمقیاس ۰ و حداکثر آن ۲۱ است.
3. **نمره نهایی:** از آنجایی که DASS-21 نسخه کوتاه شده DASS-42 است، نمرات خام هر زیرمقیاس باید در عدد ۲ ضرب شوند تا با هنجارهای DASS-42 قابل مقایسه باشند. بنابراین، نمره نهایی هر زیرمقیاس از ۰ تا ۴۲ خواهد بود.

نمرات نهایی (ضربدر ۲ شده) برای هر زیرمقیاس با جدول زیر تفسیر می‌شوند:

| شدت | افسردگی (DEP) | اضطراب (ANX) | استرس (STR) |
|---|---|---|---|
| طبیعی | ۰-۹ | ۰-۷ | ۰-۱۴ |
| خفیف | ۱۰-۱۳ | ۸-۹ | ۱۵-۱۸ |
| متوسط | ۱۴-۲۰ | ۱۰-۱۴ | ۱۹-۲۵ |
| شدید | ۲۱-۲۷ | ۱۵-۱۹ | ۲۶-۳۳ |
| بسیار شدید | ۲۸+ | ۲۰+ | ۳۴+ |

**توجه:** این جدول صرفاً راهنمایی برای تفسیر است و تشخیص بالینی باید توسط متخصصان صورت گیرد.

DASS-21 یک ابزار غربالگری است و نباید به عنوان تنها مبنای تشخیص یا برنامه‌ریزی درمانی استفاده شود. در صورت مشاهده نمرات بالا، به ویژه در زیرمقیاس افسردگی یا اضطراب، ارجاع به یک متخصص سلامت روان برای ارزیابی جامع‌تر ضروری است. این ابزار برای خودتشخیصی یا خوددرمانی مناسب نیست.

* **خودگزارشی:** نمرات به صداقت و خودآگاهی پاسخ‌دهنده بستگی دارد.
* **عدم تشخیص:** DASS-21 اختلالات روانی را تشخیص نمی‌دهد، بلکه شدت علائم را می‌سنجد.
* **وابستگی به زمینه:** تفسیر نتایج باید با در نظر گرفتن زمینه فرهنگی و فردی پاسخ‌دهنده انجام شود.
* **عدم جایگزینی ارزیابی بالینی:** این مقیاس جایگزین مصاحبه بالینی و ارزیابی جامع توسط متخصص نیست.

اطلاعات ارائه شده در این سند صرفاً برای اهداف آموزشی و اطلاع‌رسانی است و نباید به عنوان مشاوره پزشکی یا روانشناختی تلقی شود. استفاده از DASS-21 و تفسیر نتایج آن باید توسط افراد آموزش‌دیده و متخصص انجام شود. هرگونه تصمیم‌گیری در مورد سلامت روان باید با مشورت یک متخصص واجد شرایط صورت گیرد. توسعه‌دهنده این سند هیچ مسئولیتی در قبال استفاده نادرست یا سوءتفسیر اطلاعات ارائه شده ندارد.