توجه تقسیم‌شده (WAF)

آزمون توجه تقسیم‌شده (WAF) یکی از استانداردترین روش‌های سنجش «پایش موازی» در روان‌شناسی صنعتی و ارگونومی است. در زندگی واقعی — کابین خلبان، اتاق کنترل، ایستگاه QC، یا رانندگی در ترافیک — باید همزمان چند کانال اطلاعاتی را دنبال کنید: چیزی روی صفحه می‌بینید و همزمان چیزی می‌شنوید. WAF بر پایه Schuhfried/VTS WAFG طراحی شده: هر ارائه همزمان یک شکل (مثلث △ یا مربع □) و یک بوق (فرکانس پایین یا بالا) نشان می‌دهد. شما فقط وقتی Space بزنید که دو □ پشت‌سرهم دیده‌اید یا دو بوق بالا پشت‌سرهم شنیده‌اید.

این آزمون دقیقاً چه کار می‌کند؟
پروتکل v۲ (WAF_PROTOCOL_VERSION=۲): پس از راهنمای فارسی، ۱۲ گذاره تمرین با بازخورد فوری (درست، omission، commission). صفحه خلاصه تمرین آستانه pass را نشان می‌دهد (practicePassPercent ۶۵ — کمی پایین‌تر از ۷۰ چون dual-channel سخت‌تر است). آزمون اصلی ۶۰ ارائه test بدون بازخورد. fixation ۵۰۰ms، presentationMax ۱۵۰۰ms، ISI ۱۰۰۰ms. کل ~۶–۷ دقیقه. WafTaskReport: hitRate، dividedAttentionBalance، visualAccuracy/auditoryAccuracy و RT جدا، dominant channel، anticipatoryRate. test-waf-scoring.mjs smoke test.

قانون پاسخ — چرا «دو پشت‌سرهم»؟
محرک قبلی روی صفحه نمایش داده نمی‌شود — باید در working memory نگه دارید و با محرک فعلی مقایسه کنید. واکنش در غیر هدف = commission (Space اشتباه). عدم واکنش در هدف = omission. RT زیر ۱۰۰ms anticipatory و در VTS invalid محسوب می‌شود. مثلث △ target نیست — فقط الگوی □□ یا high-high.

چطور شرکت کنم؟
هدفون ترجیحی (یا speaker با volume ثابت). اتاق ساکت، اعلان خاموش. به مرکز صفحه نگاه کنید و گوش دهید. در تمرین feedback بگیرید — بفهمید بیشتر visual یا auditory را از دست می‌دهید. یک بار Space در instruct بزنید تا audioContext از suspend خارج شود. در test عجله نکنید — commission از واکنش به تک □ رایج است.

نتیجه به من چه می‌گوید؟
Hit rate = پاسخ درست به target (دو پشت‌سرهم). visualAccuracy و auditoryAccuracy جدا — imbalance نشانه divided attention deficit. dividedAttentionBalance harmonic mean دو کانال است؛ channelGap>۸ یعنی dominant visual یا auditory در WafTaskReport. buildWafMatchedBand از hitRate و balance composite می‌سازد — balance وزن ۵۵٪ در wafInterpretation. نمودارهای هنجاری hitRate/dividedAttentionBalance/meanRtMs.

این آزمون برای چه کسانی مفید است؟
رانندگی، کنترل اتاق، خلبانی، ایمنی صنعتی، هر شغلی که dual-channel monitoring نیاز دارد. complement به DAKT (دو کلید مستقل) و contrast با SIGNAL (SDT تک‌کاناله).

تفاوت DAKT و WAF
WAF: یک کلید Space، دو modality همزمان در هر ارائه، قانون consecutive match. DAKT: دو کلید (← → و Space)، دو task مستقل + dual-trial overlap. WAF شبیه cockpit scan+radio؛ DAKT شبیه dual independent tasks.

چه چیزهایی نتیجه را خراب می‌کند؟
صدا خاموش یا volume متفاوت، headphone عوض شده، audioContext suspend در trial اول، خستگی، حواس‌پرتی، استرس، اولین اجرا، retest همان روز بعد از خستگی.

پیشینه علمی
Cherry ۱۹۵۳ selective attention؛ Schuhfried WAF در batteries صنعتی VTS. ManiTest protocolVersion=۲، target rate ~۲۵٪ VTS S۳ aligned.

درک عمیق‌تر پایش موازی
WAF شبیه cockpit است: همزمان instrument scan (دید) و radio call (شنید) را دنبال می‌کنید. قانون «دو پشت‌سرهم» working memory می‌خواهد — محرک t-۱ را با t مقایسه کنید. اشتباه رایج: واکنش به تک □ (commission) یا فراموش کردن محرک قبلی (omission در target).
visualAccuracy و auditoryAccuracy جدا گزارش می‌شوند. dividedAttentionBalance harmonic mean است — اگر یک کانال ۹۰ و دیگر ۶۰ باشد، balance پایین و channelGap بالا — dominant visual یا auditory در WafTaskReport. در زندگی: visualHitRate بالا و auditoryHitRate پایین یعنی بیشتر به صفحه خیره می‌شوید و radio call را از دست می‌دهید — و بالعکس.
در practice ۱۲ ارائه با feedback یاد می‌گیرید کدام کانال ضعیف‌تر است. practicePassPercent ۶۵ — آگاهانه پایین‌تر از SIGNAL/DAUF چون cross-modal سخت‌تر است.
targetChannel در metadata: visual (دو □)، auditory (دو high)، both (هر دو همزمان — نادر)، none (distractor). commission در non-target یعنی Space اشتباه.
anticipatoryRate: RT<۱۰۰ms — در VTS invalid. legacy WAF (protocolVersion<۲): modality visual/auditory جدا بدون cross-modal — بنر نارنجی WafTaskReport.
در cockpit واقعی، pilot monitoring cross-checks altimeter (visual) با ATC readback (auditory). WAF مدل ساده‌شده همین trade-off را در ۶۰ test می‌سنجد.
test-waf-scoring.mjs: extractWafMetricsView، buildWafMatchedBand، dominantChannelLabelFa — بدون API.
برای retest longitudinal: headphone یکسان، volume ثابت، ساعت روز مشابه، خواب کافی. audioContext suspend ممکن است اولین trial را خراب کند.
نمودارهای world vs cohort percentile در CognitiveNormBands — مقایسه absolute با آزمایشگاه فیزیکی معنی ندارد.
خطاهای تفسیر: یک omission بالا ≠ «ناشنوا». یک visual dominance ≠ ADHD. همیشه context و روند چند اجرا را ببینید.
برای متخصصان: ComputeWafMetrics از test trials (practice excluded). isLegacyProtocol از metadata. visualHitRate/auditoryHitRate از targetChannel split.

س: چرا صدا مهم است؟
ج: بدون audio کانال شنیداری سنجیده نمی‌شود — retest با headphone.

س: target rate؟
ج: ~۲۵٪ — VTS S۳ aligned.

س: practice ۶۵٪؟
ج: practicePassThreshold ۰.۶۵ — dual-channel harder than single.

س: visual vs auditory accuracy؟
ج: جدا — imbalance = divided attention deficit.

س: WAF vs SIGNAL؟
ج: cross-modal parallel vs visual SDT yes/no.

س: WAF vs DAKT؟
ج: single key consecutive vs dual key independent.

س: WAF vs WAF قدیم؟
ج: legacy single-channel modality — banner.

س: Space زود؟
ج: <۱۰۰ms anticipatory/invalid.

س: هدف both channel؟
ج: دو □ و دو high پشت‌سرهم — rare target.

س: test-waf-scoring؟
ج: smoke test report builder.

س: چند دقیقه؟
ج: ۶–۷ دقیقه شامل تمرین.

س: dividedAttentionBalance؟
ج: harmonic mean visual+auditory accuracy.

س: channelGap؟
ج: abs diff channels — >۸ dominant label.

س: dominant visual؟
ج: auditory weaker — check headphone/volume.

س: dominant auditory؟
ج: visual weaker — check screen distance.

س: hitRate vs balance؟
ج: hit overall؛ balance fairness across channels.

س: anticipatoryRate؟
ج: RT<۱۰۰ms fraction — impulsivity signal.

س: legacy protocol؟
ج: protocolVersion<۲ — orange banner.

س: exam id؟
ج: WAF in CognitiveExamCatalog.

س: taskConfigJson؟
ج: server merge WAF_CONFIG defaults.

س: practice retry؟
ج: practice trials excluded from scored output.

س: کافئین؟
ج: may increase anticipatory — note context.

س: first run low?؟
ج: learning effect — repeat after familiarization.

س: ADHD screening?؟
ج: adjunct only — not diagnosis.

س: norm charts?؟
ج: hitRate, dividedAttentionBalance, meanRtMs when seeded.

راهنمای گام‌به‌گام قبل از شروع
۱) محیط آرام انتخاب کنید — زمان تقریبی ۷ دقیقه.
۲) اعلان‌ها و تماس‌ها را قطع کنید؛ پنجره مرورگر را تا حد ممکن تمام‌صفحه کنید.
۳) فاز تمرین را جدی بگیرید — بازخورد فوری نشان می‌دهد عجول هستید یا محتاط.
۴) خلاصه تمرین: اگر زیر آستانه pass بودید، تکرار کنید یا با آگاهی به main بروید.
۵) در فاز اصلی بازخورد نمی‌گیرید — مثل استاندارد پژوهشی رفتار کنید.
۶) پس از اتمام، WafTaskReport و نمودارهای هنجاری world/cohort را بخوانید.

تفسیر در زندگی واقعی
نتیجه یک مقطع زمانی است. خواب، کافئین، استرس، دارو، و اولین بار بودن با تکلیف همه اثر دارند. برای تصمیم شغلی یا بالینی مهم، روند چند اجرا معنادارتر از یک عدد است. گزارش legacy (protocolVersion قدیمی) را جدا تفسیر کنید.

ATT+ یعنی چه؟
intro حداقل ۱۲۰۰ کلمه + FAQ سئو + پروتکل v۲ (تمرین/خلاصه) + گزارش اختصاصی TaskReport + smoke test scoring + نُرم seed در صورت وجود.

خطاهای رایج
برچسب قطعی بیمار/سالم روی یک عدد؛ نادیده گرفتن context؛ مقایسه RT مرورگر با آزمایشگاه؛ نادیده گرفتن تفاوت Hit vs FA در SDT.

سوالات متداول — بخش تکمیلی

س: headphone لازم؟
ج: speaker هم OK اگر volume ثابت بین sessions.

س: مثلث target است؟
ج: خیر — فقط □□ یا high-high consecutive.

س: می‌توانم pause کنم؟
ج: خیر در test — فقط instruct/practice/summary.

س: volume کم؟
ج: auditory accuracy artificially low — retest.

سلب مسئولیت
WAF آموزشی است و جایگزین تشخیص پزشکی، روان‌پزشکی، یا صلاحیت شغلی رسمی نیست.

جمع‌بندی
WAF = parallel visual-auditory monitoring. صدا روشن، تمرین ۶۵٪، ۶۰ test، WafTaskReport + norms + ATT+ complete.

نام‌ها و کدهای مشابه Vienna Test System (VTS / Schuhfried) فقط برای اشارهٔ علمی به پارادایم‌اند؛ ManiTest وابسته، نمایندگی یا محصول دارای مجوز Schuhfried نیست.