مقیاس پختگی زوجین

پختگی در رابطه یعنی اینکه وقت ناراحتی و اختلاف، هر کدام چطور خودش را نگه می‌دارد، گوش می‌دهد، مسئولیت می‌پذیرد و رابطه را تعمیر می‌کند. این آزمون دوازده حوزه را می‌سنجد: خودآگاهی، تنظیم هیجان، مسئولیت، شنیدن، صمیمیت، مرز، تعارض، تعمیر، قابل اعتماد بودن، تعهد، انصاف و واقع‌بینی.

اول ۶۰ جمله را دربارهٔ خودتان جواب می‌دهید و بعد همان ۶۰ جمله را دربارهٔ او. در گزارش، دو نیم‌رخ کنار هم روی یک نمودار رادار می‌آیند؛ هر حوزه صفحهٔ خودش را دارد با نمودار هر دو نفر، فاصلهٔ دو تصویر، پرسش‌های گفت‌وگو و یک توصیهٔ کاربردی. نمرهٔ شما و او هیچ‌وقت جمع یا مقایسهٔ برد و باخت نمی‌شود.

برای شناختن رابطه است، نه حکم ماندن یا رفتن.

برای کسی که همین حالا یک رابطهٔ مشخص دارد: آشنایی جدی، خواستگاری، نامزدی، یا زندگی مشترک. جمله‌ها دربارهٔ «من» و «او» در همین رابطه‌اند. اگر هنوز کسی در میان نیست، این آزمون به کارتان نمی‌آید.

جنسیت در جمله‌ها فرض نشده است. لازم نیست ازدواج کرده باشید. کافی است رفتارهای روزهای اخیر را به یاد داشته باشید. اگر بعضی موقعیت‌ها هنوز پیش نیامده، نزدیک‌ترین جواب به آنچه تا امروز دیده‌اید کافی است.

این مقیاس برای کسی که یک برچسب نهایی می‌خواهد مناسب نیست. جای حرف زدن با او، و جای نشستن با روان‌شناس را هم نمی‌گیرد.

۱. خودآگاهی
می‌سنجد که هر کدام، وقتی حالش بد است، دلیلش را می‌فهمد یا نه، نیازش را می‌شناسد، واکنش تکراری خودش را می‌بیند، اثر رفتارش را بر دیگری می‌فهمد، و می‌تواند احساسش را اسم ببرد.

۲. تنظیم هیجان
میان ناراحتی است: حرف زدن بدون حمله، زود برگشتن از قهر، واکنش به اندازهٔ موضوع، آرام شدن و ادامهٔ حرف، و گذاشتن حرف سخت برای وقتی که هر دو آماده‌اند.

۳. مسئولیت
سهم خود در اختلاف، دیدن تقصیر در هر دو طرف، گفتن سهم خود پیش از پریدن به خطای دیگری، عوض شدن رفتار بعد از فهمیدن اشتباه، و انجام کاری که قولش را داده است.

۴. شنیدن
اجازه دادن که حرف تمام شود، فهمیدن منظور حتی وقت مخالفت، پرسیدن «درست فهمیدم؟»، جدی گرفتن احساس دیگری، و گوش دادن پیش از جواب.

۵. صمیمیت
گفتن ترس‌های مربوط به رابطه، به زبان آوردن نیاز، رسیدن محبت به طرف مقابل، گفتن حرف سخت دل، و وقت گذاشتن برای حرف دونفره.

۶. مرز
توان مخالفت بدون ترس، احترام به وقت و خلوت، واگذار کردن انتخاب شخصی، خود ماندن در کنار دیگری، و احترام به تصمیم شخصی او.

۷. تعارض
شکل دعوا: ماندن روی همان موضوع، حرف محترمانه، نیاوردن خطاهای قدیمی، نگه داشتن دعوا بین خود دو نفر، و دادن نوبت حرف.

۸. تعمیر
بعد از دعوا: برگشتن سر حرف، عذرخواهی که معلوم باشد برای چیست، جبران با رفتار، تمام کردن قهر با حرف، و باز نکردن همان موضوع بعد از آشتی.

۹. قابل اعتماد بودن
عمل به قول کوچک، گفتن موضوع مهم، یکی بودن حرفِ روبه‌رو و پشت سر، ماندن سر قول همراهی، و رساندن خبر مهم به‌موقع.

۱۰. تعهد
ماندن و تلاش وقتی رابطه سخت است، جلو بردن دعوا بدون تهدید به جدایی، فکر کردن به اثر تصمیم بزرگ بر رابطه، داشتن نقشه برای آیندهٔ همین رابطه، و فکر کردن به بهتر شدن آن وقتی ناامیدی می‌آید.

۱۱. انصاف
جا دادن به حرف دیگری در تصمیم، پیدا کردن راه وقتی موافق نیستید، به عهده گرفتن پیگیری و آشتی، کوتاه آمدن خود شخص، و گرفتن تصمیم مهم با خبر طرف مقابل.

۱۲. واقع‌بینی
دیدن مشکل بدون تمام‌شده دانستن رابطه، دیدن خوبی بدون پاک کردن مشکل، طرف او ایستادن وقتی خانواده فشار می‌آورد، همراه ماندن در روزهای خسته، و قبول کردن کمک وقتی مسئله از توان دو نفر بزرگ‌تر است.

نتیجه دو نیم‌رخ جدا نشان می‌دهد: شما، و او از نگاه شما. در هر حوزه می‌گوید آن ظرفیت کم‌رسیده است، در راه است، یا رسیده. کم‌رسیده یعنی بهتر است همان رفتار جدی حرف زده شود یا به مشاوره برود. در راه یعنی ظرفیت نسبی هست و هنوز ناپایدار است. رسیده یعنی در برداشت امروز شما آن رفتار دیده می‌شود.

نمرهٔ کل پایین یعنی چند ظرفیت با هم کم‌رسیده‌اند و پیش از تصمیم بزرگ دربارهٔ رابطه، مشاوره توصیه می‌شود. نمرهٔ متوسط یعنی ظرفیت نسبی هست و حوزه‌های ضعیف‌تر باید دیده شوند. نمرهٔ بالا یعنی در مجموع ظرفیت خوبی دیده می‌شود، به شرطی که هشداری نباشد. اگر هشدار باشد و نمرهٔ کل آن نفر در بازهٔ بالا باشد، عنوان او این است: «پختگی کلی بالا، همراه با نکته‌های نیازمند گفت‌وگو».

هشدار از نمرهٔ کل جداست. هر حوزه‌ای که نمره‌اش سه یا کمتر باشد هشدار می‌گیرد. در چهار حوزهٔ حساس، یعنی تنظیم هیجان، تعارض، تعمیر، و قابل اعتماد بودن، نمرهٔ چهار هم هشدار است. علاوه بر این، اگر جملهٔ حرف زدن بدون حمله، جملهٔ حرف محترمانه وسط دعوا، جملهٔ گفتن موضوع مهم، یا جملهٔ جلو بردن دعوا بدون تهدید به جدایی، جوابش «کم» باشد، همان مورد جدا برجسته می‌شود؛ حتی اگر جمع حوزه بالا باشد. این برجسته‌سازی برای شما و برای او جدا انجام می‌شود.

نتیجه نمی‌گوید چه کسی بالغ‌تر است، چه کسی مقصر است، و رابطه باید بماند یا تمام شود. «کم‌رسیده» نام شخص نیست؛ نام یک ظرفیت در برداشت امروز شماست.

جواب‌ها برای ساختن گزارش شخصی شماست. این گزارش برداشت شما از خودتان و از اوست، نه پروندهٔ شخصیت او. نام کامل او لازم نیست. پیش از نشان دادن گزارش به او یا به خانواده، خودتان یک بار تا آخر بخوانیدش.