پرسش‌نامهٔ سبک زندگی شخصی (PLQ) — براون، مولنکمپ و همکاران، ۲۴ پرسش

۲۴

سنجه علمی

۶

دقیقه

۱۴۸٬۰۰۰

تومان

ورود و شروع کاوش درون

برای شرکت در آزمون ابتدا وارد شوید

پیش از شروع

بخش بزرگی از سلامت ما در مطب پزشک ساخته نمی‌شود، بلکه در تصمیم‌های کوچک هر روز: اینکه صبحانه می‌خوریم یا نه، پیاده می‌رویم یا سوار می‌شویم، کمربند می‌بندیم یا نه، به دوستی زنگ می‌زنیم یا نگرانی‌ها را در دل نگه می‌داریم. هیچ‌کدام از این عادت‌ها به‌تنهایی سرنوشت‌ساز نیست، اما در کنار هم، در طول سال‌ها، تفاوت بزرگی می‌سازند. این پرسش‌نامه کمک می‌کند تصویری روشن از این عادت‌ها ببینید و بدانید از کجا می‌توانید شروع کنید.

دربارهٔ این ابزار

پرسش‌نامهٔ سبک زندگی شخصی را ن. براون، آ. مولنکمپ، ل. فاکس و م. آزبورن، پژوهشگران پرستاری در آمریکا، ساختند و در سال ۱۹۸۳ در مجلهٔ پژوهش پرستاری غرب معرفی کردند. هدف آن‌ها سنجش «رفتارهای ارتقای سلامت» بود؛ کارهایی که آدم‌ها به اختیار خودشان برای حفظ یا بهتر کردن سلامتشان انجام می‌دهند. پرسش‌ها شش حوزه را پوشش می‌دهند: تغذیه، ورزش، آرامش، ایمنی، مصرف مواد و پیشگیری و ارتقای سلامت. این ابزار در پژوهش‌های بسیاری، به‌ویژه در پرستاری و روی نوجوانان و جوانان، به کار رفته و پژوهشگرانی مانند ماهون، یارچسکی و یارچسکی در سال ۲۰۰۲ ویژگی‌های روان‌سنجی آن را بررسی کرده‌اند. نسخهٔ اسپانیایی آن هم برای جوانان اسپانیایی اعتباریابی شده (دا سیلوا دومینگز و همکاران، ۲۰۲۱، Apuntes Universitarios) است.
نکتهٔ جالب این پرسش‌نامه این است که سلامت را فقط به غذا و ورزش محدود نمی‌کند. بستن کمربند ایمنی، به‌روز نگه داشتن شماره‌های اضطراری، در میان گذاشتن نگرانی‌ها با دیگران و برآوردن نیاز به صمیمیت هم جزو رفتارهای سلامت شمرده شده‌اند. این نگاه گسترده، با تعریف سازمان جهانی بهداشت از سلامت به‌عنوان رفاه جسمی، روانی و اجتماعی هم‌خوان است.

هدف آزمون

هدف این پرسش‌نامه، نشان دادن میزان رفتارهای سلامت در زندگی روزمرهٔ شماست. نتیجه هم نمرهٔ کلی را نشان می‌دهد و هم کمک می‌کند ببینید در کدام حوزه‌ها عادت‌های خوبی دارید و کدام حوزه‌ها جای بهتر شدن دارند. هدف، سرزنش نیست؛ یافتن یک یا دو تغییر کوچک و عملی است که بیشترین اثر را داشته باشند.

ساختار آزمون

این پرسش‌نامه ۲۴ پرسش دارد و هر پرسش با چهار گزینه پاسخ داده می‌شود: هرگز یک امتیاز، گاهی دو، اغلب سه و تقریباً همیشه چهار. پنج پرسش، یعنی پرسش‌های ۷، ۱۳، ۱۴، ۱۶ و ۲۰ که دربارهٔ رانندگی پس از الکل، سیگار کشیدن، نمک افزودن، مصرف زیاد الکل و سیگار در رختخواب‌اند، معکوس نمره‌گذاری می‌شوند. جمع نمره از ۲۴ تا ۹۶ است و نمرهٔ بالاتر یعنی رفتارهای سلامت بیشتر. پاسخ دادن حدود شش دقیقه طول می‌کشد.
در کنار نمرهٔ کلی، گزارش پرسش‌ها را در شش حوزه دسته‌بندی می‌کند: تغذیه (پرسش‌های ۳، ۵، ۱۴، ۱۹ و ۲۳)، ورزش (۱۰، ۱۱ و ۱۷)، ایمنی (۴، ۸، ۱۲ و ۲۰)، آرامش و حمایت (۲، ۶، ۹، ۱۵ و ۱۸)، مصرف مواد (۷، ۱۳، ۱۶ و ۲۴) و پیشگیری (۱، ۲۱ و ۲۲). این دسته‌بندی برای خواندن راحت‌تر است و منابع مختلف آن را کمی متفاوت گزارش کرده‌اند.

این آزمون برای چه کسانی است

این پرسش‌نامه برای نوجوانان بزرگ‌تر و بزرگسالانی است که می‌خواهند نگاهی به عادت‌های سلامت خود بیندازند؛ چه کسی که تازه تصمیم به تغییر سبک زندگی گرفته، چه کسی که پزشک به او توصیه کرده عادت‌هایش را بهتر کند، و چه کسی که فقط کنجکاو است بداند کجای مسیر است. چون برخی پرسش‌ها دربارهٔ رانندگی و الکل است، برای همهٔ موقعیت‌ها کاملاً یکسان نیست.

کاربردهای شخصی

این نتیجه می‌تواند در چند موقعیت به کار بیاید:

شناختن حوزه‌هایی از سبک زندگی که نقطهٔ قوت شما هستندانتخاب یک یا دو عادت برای شروع تغییرآماده شدن برای گفت‌وگو با پزشک یا مشاور تغذیه دربارهٔ سبک زندگیپیگیری تغییرها پس از چند ماهگفت‌وگو با خانواده دربارهٔ عادت‌های مشترک، مثل غذا و ورزشیادآوری کارهای پیشگیری مثل معاینهٔ سالانه و دندان‌پزشکی

اگر چند حوزه پایین است، بهتر است همه را با هم تغییر ندهید؛ یک عادت کوچک و قابل‌انجام را انتخاب کنید و پس از جا افتادن آن، سراغ بعدی بروید.

کاربرد در مراکز خدمات

در مراکز بهداشتی، برنامه‌های سلامت محیط کار، دانشگاه‌ها و پژوهش‌های پرستاری، این پرسش‌نامه برای سنجش رفتارهای سلامت و ارزیابی برنامه‌های آموزشی پیش و پس از اجرا به کار می‌رود. چون کوتاه و ساده است، می‌توان آن را در گروه‌های بزرگ اجرا کرد. نتیجه باید برای آموزش و حمایت به کار رود، نه برای قضاوت یا تصمیم‌های استخدامی.

تفسیر نتیجه

سازندگان برای این پرسش‌نامه نقطهٔ برش رسمی تعیین نکرده‌اند. در این گزارش، نمره‌ها بر پایهٔ گزینه‌های پاسخ به سه محدوده تقسیم شده‌اند: ۲۴ تا ۴۸ یعنی بیشتر رفتارها «هرگز» یا «گاهی» انجام می‌شوند، ۴۹ تا ۷۲ یعنی بسیاری از رفتارها «اغلب» انجام می‌شوند، و ۷۳ تا ۹۶ یعنی بیشتر رفتارها به «تقریباً همیشه» نزدیک‌اند. این تقسیم هنجار رسمی نیست و هنجار ایرانی هم برای آن منتشر نشده است. نگاه به تک‌تک پرسش‌ها، به‌ویژه پرسش‌های پرخطر مثل سیگار و رانندگی پس از الکل، از عدد کلی مهم‌تر است.

محدودیت‌ها

این پرسش‌نامه در دههٔ ۱۹۸۰ در آمریکا ساخته شده و برخی پرسش‌ها، مانند سرعت رانندگی بر حسب مایل، شمارهٔ اضطراری کنار تلفن یا مصرف الکل، با زندگی امروز در ایران کاملاً هم‌خوان نیستند. برخی رفتارهای مهم امروزی، مثل زمان استفاده از صفحه‌نمایش یا نشستن طولانی، در آن نیامده است. همهٔ رفتارها هم وزن یکسان دارند، در حالی که اثرشان بر سلامت یکسان نیست. پاسخ‌ها خودگزارشی‌اند و ممکن است کمی خوش‌بینانه باشند.

ترکیب با ابزارهای دیگر

برای تصویر کامل‌تر، می‌توان این نتیجه را کنار اندازه‌گیری‌های عینی گذاشت: وزن و دور کمر، فشار خون، قند و چربی خون. سنجش‌هایی مثل کیفیت خواب، استرس، فعالیت بدنی یا رژیم غذایی هم می‌توانند حوزه‌هایی را که در این پرسش‌نامه کم‌رنگ‌اند، دقیق‌تر بسنجند.

* برای دیدن آزمون‌های مرتبط، به بلوک «آزمون‌های مرتبط» در پایین همین صفحه نگاه کنید.

تکرار آزمون

اگر تصمیم به تغییر عادتی گرفته‌اید، تکرار پرسش‌نامه پس از سه تا شش ماه نشان می‌دهد چقدر پیش رفته‌اید. عادت‌ها کند تغییر می‌کنند؛ پس اگر در ماه اول تفاوت بزرگی نمی‌بینید، ناامید نشوید. ثبت ساده‌ای از عادت‌ها در یک دفترچه یا برنامهٔ تلفن همراه هم پیگیری را آسان‌تر می‌کند.

نکته‌های فرهنگی

در فرهنگ ایرانی، غذا خوردن کنار خانواده، مهمانی و دید و بازدید، بخشی از زندگی است و می‌تواند هم به سلامت روان کمک کند و هم گاهی به عادت‌های غذایی ناسالم، مثل غذاهای چرب و شیرینی‌های فراوان، دامن بزند. چای پرمصرف‌ترین نوشیدنی است و پرسش ۱۹ دربارهٔ کافئین، چای را هم شامل می‌شود. سیگار و قلیان هم در برخی جمع‌ها رایج‌اند. معنای پرسش‌ها را با شرایط زندگی خودتان تطبیق دهید.

پرسش‌های رایج

اگر الکل مصرف نمی‌کنم، به پرسش‌های ۷، ۱۶ و ۲۴ چه پاسخ دهم؟

برای ۷ و ۱۶ «هرگز» و برای ۲۴ «تقریباً همیشه» را انتخاب کنید.

اگر رانندگی نمی‌کنم چه؟

نزدیک‌ترین پاسخ به عادت معمولتان را برگزینید.

آیا قلیان هم در پرسش‌های سیگار حساب می‌شود؟

پرسش‌ها دربارهٔ سیگارند، اما قلیان هم برای سلامت زیان‌بار است و بهتر است آن را هم در نظر بگیرید.

نمرهٔ کلی مهم‌تر است یا تک‌تک پرسش‌ها؟

تک‌تک پرسش‌ها، به‌ویژه رفتارهای پرخطر.

چقدر طول می‌کشد؟

حدود شش دقیقه برای ۲۴ پرسش.

هر چند وقت یک بار تکرار کنم؟

هر سه تا شش ماه، به‌ویژه اگر تغییری را شروع کرده‌اید.

آیا این پرسش‌نامه بیماری را تشخیص می‌دهد؟

نه. فقط عادت‌های سلامت را می‌سنجد.

چرا قلیان یا زمان صفحه‌نمایش در آن نیست؟

چون پرسش‌نامه در سال ۱۹۸۳ ساخته شده و پرسش‌های اصلی آن تغییر نکرده‌اند.

یادآوری مهم

این پرسش‌نامه ابزار آگاهی از عادت‌های سلامت است و جای معاینه یا توصیهٔ پزشک را نمی‌گیرد. اگر بیماری زمینه‌ای مانند فشار خون، دیابت یا بیماری قلبی دارید، پیش از تغییرهای بزرگ در ورزش یا رژیم غذایی با پزشک مشورت کنید. اگر برای ترک سیگار یا الکل کمک می‌خواهید، با پزشک خانواده یا مرکز بهداشت محل زندگی‌تان صحبت کنید؛ برای مشاوره هم می‌توانید با صدای مشاور بهزیستی ۱۴۸۰ تماس بگیرید.

نظر یا پرسش‌تان را در مورد آزمون مطرح کنید

© ۱۴۰۵ پلتفرم خودشناسی دکتر مانی رفیعی — هم‌سفر امن شما در مسیر آگاهی و رشد شخصی