پرسش‌نامهٔ بین‌المللی فعالیت بدنی، فرم کوتاه (IPAQ-SF، ۷ پرسش)

۷

سنجه علمی

۵

دقیقه

۹۸٬۰۰۰

تومان

ورود و شروع کاوش درون

برای شرکت در آزمون ابتدا وارد شوید

مقدمه

پرسش‌نامهٔ بین‌المللی فعالیت بدنی، فرم کوتاه (International Physical Activity Questionnaire - Short Form) یکی از پرکاربردترین ابزارهای جهان برای سنجش فعالیت بدنی بزرگسالان است. این ابزار به شما نشان می‌دهد در هفتهٔ گذشته چقدر پیاده رفته‌اید، چقدر فعالیت متوسط و شدید داشته‌اید و چند ساعت نشسته‌اید، و در پایان سطح فعالیت شما را در یکی از سه دستهٔ پایین، متوسط یا بالا قرار می‌دهد.

دربارهٔ آزمون

این پرسش‌نامه را گروهی بین‌المللی از پژوهشگران از سال ۱۹۹۸ طراحی کردند و اعتبار آن در سال ۲۰۰۰ در دوازده کشور و چهارده مرکز بررسی شد. نتایج این بررسی را کریگ و همکاران در سال ۲۰۰۳ در مجلهٔ پزشکی و علوم ورزش و تمرین منتشر کردند. نسخهٔ کوتاه برای پایش جمعیت‌ها و استفادهٔ پژوهشی به رایگان در اختیار همه گذاشته شده است.
نمره‌گذاری بر پایهٔ راهنمای رسمی پردازش و تحلیل داده‌های IPAQ (ویرایش نوامبر ۲۰۰۵) انجام می‌شود. در این راهنما برای پیاده‌روی ضریب ۳٫۳، برای فعالیت متوسط ضریب ۴ و برای فعالیت شدید ضریب ۸ مت تعیین شده و حاصل‌ضرب ضریب در دقیقه‌های روزانه و تعداد روزها، مت‌دقیقه در هفته نامیده می‌شود.

هدف آزمون

هدف این آزمون آن است که تصویری روشن و قابل‌مقایسه از سطح فعالیت بدنی هفتهٔ گذشتهٔ شما به دست دهد. نتیجه به شما کمک می‌کند بدانید در مقایسه با معیارهای بین‌المللی کجا ایستاده‌اید و چه تغییرهای کوچکی می‌تواند بیشترین اثر را بر سلامت‌تان داشته باشد. این آزمون با ۷ پرسش در حدود پنج دقیقه پاسخ داده می‌شود و می‌توانید آن را هر چند هفته یک بار تکرار کنید تا پیشرفت خود را ببینید.

ساختار آزمون

آزمون ۷ پرسش دارد که در چهار بخش چیده شده‌اند. پرسش ۱ و ۲ دربارهٔ فعالیت شدید است، مثل بلند کردن بار سنگین، کندن زمین، ایروبیک یا دوچرخه‌سواری تند. پرسش ۳ و ۴ دربارهٔ فعالیت متوسط است، مثل حمل بار سبک، دوچرخه‌سواری با سرعت معمولی یا تنیس دونفره، و پیاده‌روی را شامل نمی‌شود. پرسش ۵ و ۶ دربارهٔ پیاده‌روی است. پرسش ۷ زمان نشستن در یک روز کاری را می‌پرسد.
پرسش‌های روز هشت گزینه از صفر تا هفت روز دارند. پرسش‌های مدت نه بازهٔ زمانی دارند، از «هیچ یا کمتر از ده دقیقه» تا «سه ساعت یا بیشتر». پرسش نشستن شش بازه دارد. سامانهٔ این سایت، طبق پروتکل نمره‌گذاری ۲۰۰۵، روزها را در دقیقه‌ها و ضریب مت هر فعالیت ضرب می‌کند و دستهٔ شما را با همان معیارهای رسمی تعیین می‌کند: ۱ پایین، ۲ متوسط و ۳ بالا. برای هر بازهٔ مدت، میانهٔ آن بازه در محاسبه به کار می‌رود و نوبت‌های کمتر از ده دقیقه، مانند قاعدهٔ رسمی، صفر حساب می‌شوند. زمان نشستن در دسته‌بندی اثری ندارد.

مخاطبان آزمون

این پرسش‌نامه برای بزرگسالان پانزده تا شصت‌ونه سال طراحی و اعتبارسنجی شده است. اگر سن شما بیشتر است، نتیجه همچنان راهنمای مفیدی است، اما بدانید که پژوهشگران برای سالمندان نسخه‌ای جداگانه ساخته‌اند. این آزمون برای کودکان مناسب نیست. هر کسی که می‌خواهد تصویری از عادت‌های حرکتی خود داشته باشد، از کارمند پشت‌میزنشین تا ورزشکار تفریحی، می‌تواند از آن استفاده کند.

کاربرد در زندگی و کار

نتیجهٔ این آزمون در موقعیت‌های مختلفی به کار می‌آید:

شروع یک برنامهٔ ورزشی تازه و داشتن نقطهٔ مبنا برای سنجش پیشرفتارزیابی اثر شغل پشت‌میزی یا دورکاری بر میزان حرکت روزانهگفت‌وگو با پزشک یا کارشناس تغذیه دربارهٔ سبک زندگیبرنامه‌ریزی برای کم کردن زمان نشستن در محل کارپایش تغییر عادت‌ها پس از جابه‌جایی شغلی یا تغییر محل زندگیبرنامه‌های سلامت کارکنان در سازمان‌ها، با رضایت افرادانگیزه دادن به خانواده برای فعالیت مشترک

در همهٔ این موارد نتیجه تصویری از یک هفته است و بهتر است در کنار اطلاعات دیگر دیده شود.

کاربرد سازمانی

سازمان‌ها می‌توانند از این پرسش‌نامه برای سنجش کلی سطح فعالیت کارکنان و طراحی برنامه‌های سلامت محیط کار استفاده کنند. نتیجه‌ها باید تنها به شکل گروهی و بی‌نام تحلیل شوند و هرگز مبنای استخدام، ارتقا یا هیچ تصمیم فردی دربارهٔ کارکنان قرار نگیرند. شرکت در آن باید کاملاً داوطلبانه باشد.
برای برنامه‌ریزی سازمانی، مقایسهٔ درصد کارکنان در هر یک از سه دسته پیش و پس از اجرای برنامه‌هایی مثل چالش پیاده‌روی، فراهم کردن جای پارک دوچرخه یا میزهای ایستاده، می‌تواند اثر آن برنامه‌ها را نشان دهد. حفظ محرمانگی پاسخ‌ها و توضیح شفاف هدف سنجش به کارکنان، شرط اعتماد و مشارکت صادقانه است.

تفسیر نتایج

دستهٔ پایین یعنی هیچ‌یک از معیارهای دستهٔ متوسط برآورده نشده است. دستهٔ متوسط یعنی دست‌کم یکی از این‌ها: سه روز فعالیت شدید با حداقل بیست دقیقه در روز؛ پنج روز فعالیت متوسط یا پیاده‌روی با حداقل سی دقیقه در روز؛ یا پنج روز فعالیت ترکیبی با مجموع دست‌کم ششصد مت‌دقیقه. دستهٔ بالا یعنی فعالیت شدید در دست‌کم سه روز با مجموع هزار و پانصد مت‌دقیقه، یا هفت روز فعالیت ترکیبی با مجموع سه هزار مت‌دقیقه. این مرزها از پروتکل رسمی ۲۰۰۵ گرفته شده‌اند و ساختهٔ ما نیستند.

محدودیت‌ها

این ابزار خودگزارشی است و به حافظه و برداشت شما از شدت فعالیت بستگی دارد. مرور نظام‌مند لی و همکاران در ۲۰۱۱ نشان داد که فرم کوتاه ممکن است فعالیت را بیش‌برآورد کند. در این نسخه مدت‌ها بازه‌ای پرسیده می‌شوند و برای هر بازه، میانهٔ آن در ضرب رسمی روز در دقیقه به کار می‌رود؛ دسته‌بندی با همان قواعد رسمی انجام می‌شود. اگر هفتهٔ شما درست در مرز یک دسته باشد، ممکن است دستهٔ شما با محاسبه از روی دقیقه‌های دقیق فرق کند؛ در آزمون ما این تفاوت برای حدود سه پاسخ از هر صد پاسخ پیش آمد. اعتبارسنجی فارسی منتشرشده مربوط به فرم بلند است و نسخهٔ فارسی این فرم کوتاه هنوز جداگانه اعتباریابی نشده است. این آزمون بیماری یا آمادگی جسمانی را نمی‌سنجد.

ترکیب با آزمون‌های دیگر

نتیجهٔ این پرسش‌نامه در کنار آزمون‌های کیفیت خواب، استرس ادراک‌شده، خلق یا کیفیت زندگی مرتبط با سلامت، تصویر کامل‌تری از سبک زندگی شما می‌سازد. برای نمونه، دیدن هم‌زمان کم‌تحرکی و کیفیت خواب پایین می‌تواند نقطهٔ شروع مشترکی برای تغییر باشد.
اگر در دستهٔ پایین هستید و هم‌زمان نشانه‌های خستگی روانی یا خلق پایین دارید، گفت‌وگو با متخصص می‌تواند کمک کند هر دو را با هم ببینید. این پرسش‌نامه به‌تنهایی دربارهٔ سلامت روان قضاوتی نمی‌کند.

* برای دیدن آزمون‌های مرتبط، به بلوک «آزمون‌های مرتبط» در پایین همین صفحه نگاه کنید.

بازآزمایی

پایایی بازآزمایی فرم کوتاه در مطالعهٔ دوازده‌کشوری قابل‌قبول گزارش شده است. چون پرسش‌ها فقط هفت روز گذشته را می‌پرسند، تکرار آزمون هر سه تا چهار هفته، به‌ویژه پس از تغییر عادت‌ها، ایدهٔ خوبی است. سعی کنید آزمون را در هفته‌ای معمولی پر کنید، نه در سفر یا بیماری.

ملاحظات فرهنگی

نمونه‌های فعالیت در این نسخه برای خوانندهٔ فارسی‌زبان آشنا آورده شده‌اند، اما معنای پرسش‌ها مطابق اصل حفظ شده است. فصل‌ها، گرمای تابستان، آلودگی هوا و ماه رمضان می‌توانند الگوی فعالیت هفتگی را تغییر دهند؛ اگر هفتهٔ گذشته تحت تأثیر چنین شرایطی بوده، نتیجه را با این نکته بخوانید. مطالعهٔ وشقانی فراهانی و همکاران در ۲۰۱۱ پایایی نسخهٔ فارسی فرم بلند را در تهران قابل‌قبول گزارش کرده است.

پرسش‌های متداول

این آزمون چند پرسش دارد؟

۷ پرسش؛ شش پرسش دربارهٔ فعالیت و یک پرسش دربارهٔ نشستن.

پاسخ دادن چقدر طول می‌کشد؟

حدود پنج دقیقه.

فعالیت‌های کمتر از ده دقیقه را حساب کنم؟

نه. فقط نوبت‌های دست‌کم ده‌دقیقه‌ای را بشمارید.

کارهای خانه هم حساب می‌شود؟

بله. اگر نفس شما را تندتر کرده و ده دقیقه یا بیشتر طول کشیده، بسته به شدت در فعالیت متوسط یا شدید بشمارید.

چرا عدد دقیق دقیقه نمی‌پرسد؟

سامانهٔ این سایت عدد دقیق نمی‌پذیرد؛ پس مدت‌ها بازه‌ای پرسیده می‌شوند و میانهٔ هر بازه در ضرب رسمی روز در دقیقه و محاسبهٔ مت‌دقیقه به کار می‌رود.

زمان نشستن در نتیجه اثر دارد؟

نه. طبق پروتکل رسمی، نشستن جداگانه گزارش می‌شود و در دسته‌بندی نقشی ندارد.

آیا نتیجه تشخیص پزشکی است؟

نه. فقط تصویری از فعالیت هفتهٔ گذشته است.

چه زمانی دوباره آزمون بدهم؟

بعد از سه تا چهار هفته یا پس از هر تغییر مهم در عادت‌ها.

سلب مسئولیت

این آزمون جایگزین معاینه، تشخیص یا توصیهٔ پزشکی نیست. اگر بیماری قلبی، فشار خون کنترل‌نشده، دیابت یا مشکل مفصلی دارید یا باردار هستید، پیش از افزایش فعالیت با پزشک مشورت کنید. در شرایط اضطراری با ۱۱۵، برای اورژانس اجتماعی با ۱۲۳ و برای مشاورهٔ روانی رایگان با ۱۴۸۰ تماس بگیرید.

نظر یا پرسش‌تان را در مورد آزمون مطرح کنید

© ۱۴۰۵ پلتفرم خودشناسی دکتر مانی رفیعی — هم‌سفر امن شما در مسیر آگاهی و رشد شخصی