سنجش توانایی شناختی ICAR-16

سنجه عملیاتی

۱۶

گذاره

۱۶

دقیقه

۱۴۸٬۰۰۰

تومان

ورود و شروع کاوش درون

برای شرکت در آزمون ابتدا وارد شوید

این آزمون چیست

گاهی قاعدهٔ یک دنباله را زود پیدا می‌کنیم، اما برای تصور چرخش یک مکعب به مکث بیشتری نیاز داریم. برای بعضی از ما هم برعکس است: رابطهٔ میان شکل‌ها زودتر از رابطه‌ای که با واژه‌ها بیان شده روشن می‌شود. روبه‌رو شدن با چند نوع مسئله کمک می‌کند تجربهٔ حل کردن آن‌ها را کنار هم ببینیم، بدون اینکه همه را به یک برچسب دربارهٔ خودمان تبدیل کنیم.

نام علمی این ابزار International Cognitive Ability Resource و نام کوتاه این نسخه ICAR-16 است. دیوید کاندون و ویلیام رِول پژوهش اعتبارسنجی اولیهٔ آن را در سال ۲۰۱۴ در مجلهٔ Intelligence، جلد ۴۳، صفحه‌های ۵۲ تا ۶۴ منتشر کردند. نمونهٔ کوتاه استاندارد ۱۶ سؤال دارد: چهار سؤال از هر یک از چهار نوع.

عدد ۱۶ در نام این نسخه تعداد کل سؤال‌هاست. هر نوع مسئله چهار سؤال دارد؛ این عدد، تعداد کل سؤال‌های آزمون نیست. چهار سؤال چرخش سه‌بعدی که پیش از این روی همین صفحه بوده، زیرمجموعه‌ای از همین نسخه است و جای شانزده سؤال را نمی‌گیرد.

هدف این اجرای کوتاه، دیدن عملکرد شما در چند نوع مسئلهٔ استدلالی است. نتیجه نقطهٔ شروعی برای حرف زدن دربارهٔ روش حل مسئله است، نه حکم دربارهٔ ارزش شخصی، ظرفیت یادگیری، یا آیندهٔ تحصیلی و شغلی.

در خواندن نتیجه، میان تعداد پاسخ‌های درست و دلیل درست یا نادرست شدن آن‌ها تفاوت بگذارید. عدد به پرسش اول پاسخ می‌دهد، اما همهٔ راه‌هایی را که هنگام حل مسئله امتحان کرده‌اید نشان نمی‌دهد. تجربهٔ خودتان از خواندن متن، دیدن تصویر و پیدا کردن رابطه‌ها هم بخشی از گفت‌وگو دربارهٔ این جلسه است.

چه چیزهایی سنجیده می‌شود

چهار خانوادهٔ مسئله در این آزمون هست و از هر خانواده دقیقاً چهار سؤال می‌آید.

• استدلال کلامی: فهم رابطه‌ای که در یک جمله بیان شده و انتخاب نتیجهٔ درست. چهار سؤال.

• دنبالهٔ حرف و عدد: پیدا کردن قاعده و انتخاب مورد بعدی. چهار سؤال. حروف با الفبای انگلیسی ۲۶‌حرفی خوانده می‌شوند، نه با الفبای فارسی.

• استدلال ماتریسی: دیدن رابطه میان شکل‌ها و انتخاب قطعه‌ای که خانهٔ خالی را پر می‌کند. چهار سؤال.

• چرخش سه‌بعدی: تشخیص اینکه کدام تصویر، مکعب نمونه را پس از تغییر زاویهٔ دید نشان می‌دهد. چهار سؤال، هر کدام با هشت گزینه.

نمره یک عدد است: تعداد پاسخ‌های درست از ۰ تا ۱۶. هر سؤال یا درست است یا نادرست. این چهار نوع، چهار تشخیص جدا یا چهار استعداد پایدار نیستند. آزمون کوتاه است و هر پاسخ سهم قابل توجهی در عدد نهایی دارد.

سازندگان برای این نمونهٔ ۱۶‌سؤالی مرز تشخیصی منتشر نکرده‌اند. بازه‌های گزارش این صفحه هم برش بالینی نیستند. توضیح آن بازه‌ها در بخش تفسیر آمده است.

برای چه کسی مناسب است؟

این ابزار برای پژوهش دربارهٔ توانایی شناختی ساخته شده است. برای بزرگسالی که می‌خواهد چند نوع مسئلهٔ استدلالی را یک‌جا ببیند، می‌تواند فرصتی برای آشنایی با این مسئله‌ها باشد؛ به شرط آنکه متن را بخواند و جزئیات شکل را روی صفحه ببیند.

برای این نسخهٔ فارسی دامنهٔ سنی هنجارشده‌ای اعلام نمی‌شود. عددی که سایت به‌عنوان حداقل سن نشان می‌دهد شرط ورود همین صفحه است، نه یک هنجار ایرانی و نه توصیهٔ مقالهٔ ۲۰۱۴.

اگر خواندن متن برایتان دشوار است، اگر شکل‌ها را واضح نمی‌بینید، یا اگر مسئلهٔ شما ارزیابی بالینی حافظه و توجه است، این صفحه ابزار مناسبی نیست. انتخاب ابزار را در آن موقعیت به متخصص بسپارید.

پیش از شروع، هدف خود را روشن کنید. کنجکاوی دربارهٔ چند قالب مسئله با نیاز به ارزیابی تخصصی فرق دارد. اگر قرار است دربارهٔ سلامت، تحصیل یا کار تصمیم مهمی بگیرید، این اجرای کوتاه به‌تنهایی اطلاعات کافی فراهم نمی‌کند؛ لازم است شواهدی متناسب با همان تصمیم در اختیار داشته باشید.

این آزمون چطور انجام می‌شود؟

در این صفحه، شانزده سؤال چندگزینه‌ای به این ترتیب، یکی پس از دیگری نمایش داده می‌شوند: اول چهار سؤال کلامی، بعد چهار دنباله، بعد چهار ماتریس، و آخر چهار چرخش. راهنمای هر سؤال را بخوانید و یک گزینه را انتخاب کنید.

در سؤال‌های کلامی گزینه‌ها عدد، جمله یا نام روز هستند. در دنباله‌ها گزینه‌ها حروف لاتین هستند. در ماتریس‌ها شش گزینهٔ تصویری با حروف A تا F وجود دارد؛ در این صفحه، دو گزینهٔ «هیچ‌کدام از این موارد» و «نمی‌دانم» هم کنار آن‌ها نمایش داده می‌شوند. در چرخش‌ها، گزینه‌ها A تا H هستند. ترتیب گزینه‌ها همان ترتیب منبع است.

در مکعب‌ها گزینهٔ D یعنی هیچ‌کدام از تصویرها چرخش مکعب نمونه نیست، و گزینهٔ H یعنی راه‌حل را نمی‌دانید. در سؤال‌های کلامی و دنباله، دو گزینهٔ آخر «هیچ‌کدام از این موارد» و «نمی‌دانم» هستند و پاسخ درست شمرده نمی‌شوند.

برخلاف پرسشنامهٔ شخصیت، اینجا پاسخ درست و نادرست وجود دارد. بعد از هر سؤال به شما گفته نمی‌شود جوابتان درست بوده یا نه. نمره در پایان، جمع پاسخ‌های درست است.

تفسیر کاربردی

پرسش مفید بعد از دیدن نتیجه این نیست که «من باهوشم یا نه». بهتر است بپرسید در کدام جور مسئله راحت‌تر جلو رفتید و کجا به دقت بیشتری نیاز داشتید. این نگاه نتیجه را به تجربهٔ همین جلسه وصل می‌کند، نه به یک برچسب دربارهٔ خودتان.

نمرهٔ خام تعداد پاسخ‌های درست از ۱۶ سؤال است. این عدد نه صدک است و نه بهرهٔ هوشی. تبدیل آن به صدک یا بهرهٔ هوشی فقط با یک جامعهٔ مرجع مشخص و یک روش مستند قابل دفاع است. چنین تبدیلی برای این نسخهٔ فارسی ساخته نشده و از نمونهٔ پژوهشی ۲۰۱۴ هم به‌عنوان هنجار ایران استفاده نمی‌شود.

بازه‌های گزارش این نسخه بر اساس خودِ نمرهٔ ۰ تا ۱۶ نوشته شده‌اند: ۰ تا ۴، ۵ تا ۸، ۹ تا ۱۲، و ۱۳ تا ۱۶. این چهار بازه فقط می‌گویند در این اجرا چند سؤال درست بوده است. مرز تشخیصی نیستند و جایگاه شما را بین دیگران نشان نمی‌دهند.

نمرهٔ نسخهٔ قبلی همین صفحه، که فقط چهار مکعب بود، از ۰ تا ۴ بود و سه بازه داشت: ۰ تا ۱، ۲ تا ۳، و ۴. اگر قبلاً آن نسخه را داده‌اید، گزارش همان جلسه با همان بازه‌ها می‌ماند. عدد ۴ در آن جلسه یعنی هر چهار مکعب درست بوده، نه ۴ از ۱۶.

راهنمای پاسخ‌دهی

جایی بنشینید که بتوانید چند دقیقه بدون وقفه و سروصدای مزاحم به سؤال‌ها توجه کنید. پیش از پاسخ دادن، مطمئن شوید که متن، تصویر و همهٔ گزینه‌های سؤال را کامل می‌بینید. اگر با گوشی پاسخ می‌دهید، صفحه را بچرخانید یا بزرگ کنید تا خط‌های مکعب و خانه‌های ماتریس به‌روشنی دیده شوند. دیدن جزئیات بخشی از خود مسئله است.

در چهار سؤال دنباله، حروف را با الفبای انگلیسی ۲۶‌حرفی بشمارید: A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z. جایگزین کردن ترتیب این حروف با الفبای فارسی یا ایتالیایی، قاعدهٔ سؤال را تغییر می‌دهد.

پاسخ را خودتان پیدا کنید. جست‌وجو، ماشین‌حساب و کمک گرفتن از دیگران اجازه نمی‌دهد نتیجه را صرفاً به عملکرد مستقل شما نسبت دهیم. اگر شکلی ناقص یا بریده بود، به‌جای حدس زدن از روی صفحهٔ خراب، مشکل را گزارش کنید.

هدف رکورد زدن نیست. خستگی، بی‌خوابی، اضطراب و ناآشنایی با زبان سؤال تجربهٔ همین اجرا را تغییر می‌دهند. اگر خسته‌اید یا آمادگی پاسخ دادن ندارید، بهتر است زمان مناسب‌تری را انتخاب کنید.

زمان

راهنمای رسمی می‌گوید زمان‌گرفتن جزء اجرا یا نمره‌گذاری این نمونه نیست. برای بزرگسالان جوان ۱۸ تا ۲۵ سال، حدود ۱۶ دقیقه برای انجام آزمون پیشنهاد شده است، نه به‌عنوان نمرهٔ سرعت. طبق این راهنما، بیشتر افراد زودتر از این زمان کار را تمام می‌کردند. این زمان پیشنهادی، مبنای محاسبهٔ صدک یا بهرهٔ هوشی نیست.

روی همین سایت یک قاعدهٔ جدا برای اعتبار پاسخ هست: اگر گزینه‌ای کمتر از ۱۵۰ میلی‌ثانیه بعد از دیده شدن سؤال انتخاب شود، در شمارش پاسخ درست نمی‌آید. این قاعده لمس اتفاقی را کنار می‌گذارد. جزء دستور کاندون و رِول نیست و هنجار سرعت نیست.

عددی که کنار آزمون به دقیقه دیده می‌شود برآورد زمان انجام آن است و با پیشنهاد ۱۶ دقیقه برای ۱۸ تا ۲۵ سال هم‌خوان شده است. نسخهٔ چهارسؤالی قبلی الگوی این نسخه نیست.

اگر در میانهٔ کار وقفه‌ای پیش آمد، هنگام ادامه دادن مطمئن شوید که متن و تصویر سؤال را دوباره کامل می‌بینید. مقایسهٔ دو اجرای نیمه‌کاره با یک اجرای کامل، عدد قابل اتکایی نمی‌سازد.

محدودیت‌ها

شانزده سؤال نمونهٔ محدودی از عملکرد در همین مسئله‌هاست. خلاقیت، دانش درسی، پشتکار، مهارت اجتماعی و توانایی زندگی روزمره را نمی‌سنجد. اجرای اینترنتی با ارزیابی حضوری کنترل‌شده یکی نیست. نور صفحه، اندازهٔ شکل، خستگی و سروصدای اتاق روی نتیجه اثر می‌گذارند.

وجود متن فارسی به‌تنهایی به معنای تأیید علمی ترجمه نیست. تأیید هم‌معنایی سؤال‌ها و گزینه‌ها با متن انگلیسی، به بررسی مستندِ گویه‌به‌گویه نیاز دارد؛ روان بودن جمله‌ها جای این بررسی را نمی‌گیرد. برای متن فارسی این صفحه، مطالعهٔ اعتباریابی ایرانی ارائه نشده است. حروف دنباله‌ها به حروف فارسی تبدیل نشده‌اند تا قاعدهٔ سؤال عوض نشود. برای نمرهٔ کلِ نسخهٔ ۱۶‌سؤالی یا برای چهار نوع سؤال، جدول صدک، بهرهٔ هوشی، یا هنجار سنی ایرانی در بایگانی رسمی نیست. بازه‌های گزارش فقط تقسیم‌های توصیفیِ همان نمرهٔ خام‌اند.

این آزمون تشخیص پزشکی یا روان‌شناختی نیست، ابزار تشخیص افت شناختی نیست، و به‌تنهایی مبنای استخدام، انتخاب رشته یا تصمیم درمانی قرار نمی‌گیرد. اگر نگرانی شما تغییر تازه در حافظه، توجه یا کار روزمره است، ارزیابی تخصصی مناسب‌تر از تکیه بر این عدد است.

کاربرد در تحصیل و کار

نتیجه می‌تواند گفت‌وگو را به سمت نوع مسئله‌ای ببرد که در این اجرا آشناتر یا دشوارتر بوده است. در درس، این گفت‌وگو به انتخاب تمرین متنوع کمک می‌کند. در کار، مواجهه با الگوی تازه مهم است؛ موفقیت شغلی علاوه بر آن به دانش، تجربه، انگیزه و شرایط کار هم وابسته است.

مسئلهٔ ناآشناالگوی تصویریاستدلال کلامیدنباله و قاعدهتصور فضایییادگیری از بازخورد

نه یک پاسخ نادرست مسیر تحصیلی را می‌بندد و نه چند پاسخ درست صلاحیت یک شغل را ثابت می‌کند. برای تصمیم مهم، اطلاعات چندمنبعی لازم است.

سؤالات متداول

این آزمون چه چیزی را می‌سنجد؟

عملکرد در شانزده مسئله از چهار نوع استدلال. یک نمره از ۰ تا ۱۶ می‌دهد و چهار استعداد جدا معرفی نمی‌کند.

چند سؤال دارد و چقدر زمان می‌برد؟

شانزده سؤال. نمره به سرعت وابسته نیست. راهنما برای ۱۸ تا ۲۵ سال، حدود ۱۶ دقیقه را برای انجام آزمون پیشنهاد کرده است. اگر پاسخی زودتر از ۱۵۰ میلی‌ثانیه ثبت شود، این سایت آن را پاسخ درست حساب نمی‌کند. این قاعدهٔ اعتبار سایت است، نه زمان استاندارد آزمون.

نمرهٔ بالا خوب است یا بد؟

نمره تعداد پاسخ درست است. بالاتر یعنی در همین سؤال‌ها پاسخ‌های درست بیشتری داشته‌اید. بازه‌های ۰ تا ۴، ۵ تا ۸، ۹ تا ۱۲ و ۱۳ تا ۱۶ توصیفی‌اند و برش رسمی یا هنجار ایرانی نیستند.

آیا کارفرما یا مدیر نتیجه را می‌بیند؟

این نتیجه را شخصی در نظر بگیرید و پیش از به‌اشتراک‌گذاری، هدف و مخاطب را مشخص کنید

می‌توان از آن برای استخدام یا ارتقا استفاده کرد؟

خیر. این نتیجه به‌تنهایی مبنای استخدام، ارتقا یا ارزیابی عملکرد نیست.

تفاوتش با آزمون ماتریس ریون چیست؟

ریون آزمون ماتریسی جداگانه‌ای است و سؤال‌هایش اینجا کپی نشده‌اند. در ICAR-16 فقط چهار ماتریس هست و همراه سه نوع مسئلهٔ دیگر در نمرهٔ کل حساب می‌شوند.

حروف دنباله‌ها را با کدام الفبا بخوانم؟

با الفبای انگلیسی ۲۶‌حرفی، از A تا Z، شامل J و K و W و X و Y. الفبای فارسی این سؤال‌ها را عوض می‌کند.

این آزمون چهار سؤال دارد یا شانزده سؤال؟

نسخهٔ استاندارد شانزده سؤال دارد. چهار سؤال چرخش سه‌بعدی زیرمجموعه است. اگر قبلاً فقط همان چهار مکعب را داده‌اید، گزارش آن جلسه ۰ تا ۴ می‌ماند.

آیا نتیجه همان بهرهٔ هوشی است؟

خیر. بدون تبدیل مستند و هنجار مناسب، این نمره را بهرهٔ هوشی نمی‌نامیم.

هر چند وقت یک بار آن را تکرار کنم؟

فاصلهٔ تکرار استانداردی برای این نسخه اعلام نشده است. تکرار نزدیک، با یادآوری سؤال‌ها همراه است و بالا رفتن نمره لزوماً تغییر توانایی نیست.

ترکیب با سایر ابزارها

بسته به هدف، متخصص ممکن است همین عملکرد را کنار سابقهٔ تحصیلی، کیفیت خواب، مصاحبه و یک آزمون تخصصی مناسب ببیند. این‌ها نقش مکمل دارند.

صفحهٔ جداگانهٔ ماتریس در همین سایت، فقط چهار سؤال ماتریسی را نشان می‌دهد و جای ICAR-16 را نمی‌گیرد. آزمون‌های ماتریسی دیگر، از جمله صورت‌های ریون، ابزارهای مستقلی هستند و نمره‌شان را نباید با این ۱۶ سؤال جمع کرد.

از کنار هم گذاشتن چند آزمون نامتجانس یک عدد کلی تازه نسازید. هر ابزار همان چیزی را می‌گوید که سؤال‌های خودش می‌سنجند.

* برای دیدن آزمون‌های مرتبط، به بلوک «آزمون‌های مرتبط» در پایین همین صفحه نگاه کنید.

زمان‌بندی تکرار

برای این نسخه فاصلهٔ تکرار استانداردی اعلام نمی‌شود. اگر هدف پژوهشی یا ارزیابی تخصصی دارید، فاصله را با طرح همان کار و با اثر تمرین تنظیم کنید.

دیدن دوبارهٔ همین شانزده سؤال با یادآوری پاسخ و با تمرین همراه است. برای همین، بالاتر رفتن نمره در تکرار نزدیک لزوماً به معنای تغییر توانایی شناختی نیست.

تکرار پی‌درپی فقط برای بهتر شدن عدد، مقایسهٔ نتیجه‌ها را کم‌معناتر می‌کند. جلسهٔ قدیمی چهارمکعبی را هم با جلسهٔ شانزده‌سؤالی قیاس نکنید؛ سقف یکی ۴ است و سقف دیگری ۱۶.

ملاحظات فرهنگی و حریم خصوصی

واژه‌ها، نام روزها و الفبای انگلیسی برای همه یکسان آشنا نیستند. دشواری در زبان یک سؤال را نباید بی‌درنگ محدودیت توانایی دانست. راهنما ترتیب الفبای انگلیسی را پای سؤال دنباله می‌آورد. ناآشنایی با آن الفبا را نباید با دشواری در تجسم مکعب یا تشخیص رابطهٔ میان شکل‌ها یکی دانست.

نتیجه شخصی است. پیش از به‌اشتراک‌گذاشتن آن، دربارهٔ هدف و مخاطب تصمیم بگیرید. مقایسهٔ علنی نمره‌ها در خانواده، کلاس یا محل کار ممکن است به برچسب زدن منجر شود، در حالی که این آزمون کوتاه چنین قضاوتی را پشتیبانی نمی‌کند.

اگر تصمیم گرفتید نتیجه را در میان بگذارید، بهتر است توضیح محدودیت‌ها را هم همراه عدد بفرستید. یک تصویر کوتاه از نمره، بدون اشاره به زبان، شرایط اجرا و نبود هنجار، ممکن است معنایی پیدا کند که گزارش از آن پشتیبانی نمی‌کند. دربارهٔ اینکه چه چیزی را با چه کسی مطرح کنید، با توجه به هدف گفت‌وگو تصمیم بگیرید.

نظر یا پرسش‌تان را در مورد آزمون مطرح کنید

© ۱۴۰۵ پلتفرم خودشناسی دکتر مانی رفیعی — هم‌سفر امن شما در مسیر آگاهی و رشد شخصی