تست منبع کنترل راتر | درونی یا بیرونی

۲۹

سنجه علمی

۱۱

دقیقه

۹۹٬۰۰۰

تومان

ورود و شروع کاوش درون

برای شرکت در آزمون ابتدا وارد شوید

این آزمون چیست

جولیان راتر مقیاس I-E را سال ۱۹۶۶ در Psychological Monographs منتشر کرد. شکل کلاسیک، ۲۹ جفت جمله با انتخاب اجباری بود: ۲۳ جفت نمره می‌گرفت و ۶ جفت پرکننده بود، و جمع از ۰ تا ۲۳ در جهت بیرونی گزارش می‌شد.

صفحه‌ای که این‌جا می‌بینید همان ۲۹ مضمون را به صورت جمله‌های جدا گذاشته و پاسخ، طیف پنج‌درجه‌ای موافقت است نه انتخاب بین دو جمله. گزارش همچنان پنجره‌های آشنای ۰ تا ۲۳ را به کار می‌برد، از کانون کنترل درونی تا کانون کنترل بیرونی. چون قالب پاسخ با فرم جفت‌جمله‌ای یکی نیست، روایت نیم‌رخ را جدی‌تر از یک جمع خام موافقت بخوانید.

فهرست ارتقا آمده و نام شما نیست. یک روایت می‌گوید پرونده را خوب نساختم. روایت دیگر می‌گوید فهرست از قبل بسته بود. هر دو می‌توانند تکه‌ای از واقعیت باشند. سؤال این تست این است که معمولاً کفهٔ توضیح شما کدام سمت است: کوشش و انتخاب خودتان، یا شانس و آدم‌های صاحب قدرت.

جولیان راتر این تمایل را منبع کنترل نامید. درونی دیدن همه‌چیز فضیلت نیست؛ گاهی ساختار سازمان واقعاً بیرون از اختیار شماست. بیرونی دیدن همه‌چیز هم بهانه نیست. این صفحه همان تمایل را در صحنهٔ کار، مثل ارتقای ازدست‌رفته، پروژهٔ ناکام یا مدیر حامی، قابل حرف زدن می‌کند.

چه چیزهایی سنجیده می‌شود

هدف، دیدن این است که توضیح غالب شما برای رویدادها بیشتر درونی است یا بیرونی. درونی یعنی وزن را به کوشش، آمادگی و انتخاب خود آدم می‌دهید. بیرونی یعنی وزن را به شانس، تقدیر، یا اشخاص و نیروهای خارج از اختیار می‌دهید. این دو در این صفحه خرده‌مقیاس عددی جدا نیستند.

گزارش یک نمرهٔ کل هم دارد، اما قالب این صفحه با جمع کلاسیک ۰ تا ۲۳ یکی نیست. آنچه می‌توان خواند برچسب پنجره‌هاست: از کانون کنترل درونی تا کانون کنترل بیرونی، و همان مرزها با نام پایین تا شدید. هیچ‌کدام از این برچسب‌ها به معنی آدم بهتر یا کارمند قابل‌اعتمادتر نیست.

بیست‌ونه جمله است و گویهٔ معکوس ندارد. برچسب‌ها از «کاملاً مخالفم (۱)» و «مخالفم (۲)» تا «نه موافق نه مخالف (۳)»، «موافقم (۴)» و «کاملاً موافقم (۵)» هستند.

گزارش از پنجره‌های دامنهٔ کلاسیک ۰ تا ۲۳ استفاده می‌کند: ۰ تا ۵ کانون کنترل درونی، ۶ تا ۱۱ گرایش درونی، ۱۲ تا ۱۷ گرایش بیرونی، و ۱۸ تا ۲۳ کانون کنترل بیرونی. همان عددها روی نمرهٔ کل با برچسب پایین، متوسط، بالا و شدید هم آمده‌اند. این برچسب‌ها با حاصل‌جمع سادهٔ ۲۹ پاسخ پنج‌درجه‌ای یکی نیستند؛ موافقت با جملهٔ درونی‌صدا و جملهٔ بیرونی‌صدا هر دو می‌توانند تصویر را مخلوط کنند. روایت نیم‌رخ در گزارش کامل را بخوانید و یک عدد را سرنوشت ندانید.

برای چه کسی مناسب است؟

برای بزرگسالی که می‌خواهد ببیند بعد از ارتقای ازدست‌رفته، پروژهٔ ناکام یا برخورد یک مدیر حامی، توضیحش بیشتر سوی کوشش خودش است یا سوی شانس و صاحبان قدرت.

اگر دنبال یک عدد قطعی شخصیت برای معرفی به کارفرما هستید، این فرم آن عدد را نمی‌سازد. جمله‌ها عمومی‌اند و مخصوص یک شغل خاص نوشته نشده‌اند.

این آزمون چطور انجام می‌شود

۲۹ سؤال را به ترتیب می‌خوانید و جواب می‌دهید. طیف از «کاملاً مخالفم (۱)» تا «کاملاً موافقم (۵)» است. جواب درست و غلطی در کار نیست؛ نزدیک‌ترین گزینه به تجربهٔ واقعی کافی است.

تفسیر کاربردی

اگر گزارش پنجرهٔ ۰ تا ۵ را نشان دهد، عنوانش کانون کنترل درونی و روی نمرهٔ کل «پایین» است. ۶ تا ۱۱ گرایش درونی و «متوسط» است. ۱۲ تا ۱۷ گرایش بیرونی و «بالا» است. ۱۸ تا ۲۳ کانون کنترل بیرونی و «شدید» است. این جفت عنوان‌ها کنار هم‌اند و هیچ‌کدام فضیلت اخلاقی نیست. «شدید» اینجا شدت پنجرهٔ بیرونی در سنت راتر است، نه نام یک بیماری.

اگر با جمله‌های هر دو سو موافق بوده‌اید، جمع خام موافقت تصویر را تار می‌کند. در آن حالت روایت نیم‌رخ در گزارش کامل روشن‌تر از یک رقم تنهاست. درونی بودن، وقتی ارتقا را از دست داده‌اید، به معنی «تقصیر توست» نیست و بیرونی بودن به معنی «تو هیچ کاری نمی‌کنی» نیست.

راهنمای پاسخ‌دهی

بیست‌ونه جمله می‌پرسد رویدادها را بیشتر به کوشش و انتخاب آدم‌ها نسبت می‌دهید یا به شانس و عوامل بیرون. عدد هر درجه داخل پرانتز نوشته شده. از «کاملاً مخالفم (۱)» و «مخالفم (۲)» شروع می‌شود، به «نه موافق نه مخالف (۳)» می‌رسد، و با «موافقم (۴)» و «کاملاً موافقم (۵)» تمام می‌شود.

جمله‌ها عمومی‌اند: مدرسه، سیاست، دوستی، شانس و کوشش. لازم نیست هر کدام را به میز کار امروز ترجمه کنید؛ باور کلی‌تان را بگویید. دورکاری یا نوع قرارداد این‌جا مرجع پاسخ نیست. بعضی جمله‌ها درونی به گوش می‌رسند و بعضی بیرونی؛ هر کدام را جدا بسنجید و سعی نکنید «اهل تلاش» یا «اهل تواضع» به نظر برسید.

این‌ها سؤال معلومات نیستند و جواب مورد تأیید سازمان وجود ندارد. پر کردن معمولاً ده تا دوازده دقیقه طول می‌کشد.

زمان

برای این نسخه حدود یازده دقیقه زمان گذاشته شده است. راهنمای اول صفحه را هم در همین وقت حساب کنید.

محدودیت‌ها

شکل این صفحه با آزمون کلاسیک راتر یکی نیست: آنجا انتخاب بین دو جمله بود و اینجا موافقت جداگانه با ۲۹ جمله. به همین دلیل عدد را مثل یک جمع معمولی طیف لیکرت نخوانید. پنجره‌ها برچسب گزارش‌اند نه صدک جمعیت ایران، و هیچ رقم فراتحلیلی از پژوهش‌های دیگر اینجا نقل نشده است.

اعتمادبه‌نفس شغلی، ریسک‌گریزی و سلامت روان مستقیم نمره نمی‌گیرند. یک پنجره، سرنوشت ارتقای بعدی شما را تعیین نمی‌کند.

پنجرهٔ منبع کنترل برچسب قطعی شخصیت نیست و جای روان‌درمانی، کوچینگ بالینی، یا تصمیم منابع انسانی را نمی‌گیرد. درونی را فضیلت و بیرونی را بهانه نخوانید.

این پنجره را پایهٔ جذب، ترفیع یا کارنامه نگذارید. اگر بعد از شکست کاری، درماندگی جدی شده، با متخصص سلامت روان حرف بزنید. یک پنجره را به فال نیک یا بد برای ارتقای بعدی نگیرید.

کاربرد در تحصیل و کار

تفاوت توضیح درونی و بیرونی وقتی مهم می‌شود که نتیجهٔ کار مبهم یا ناعادلانه به نظر برسد.

بعد از رد شدن ارتقاپروژهٔ ناکاممدیر حاضر یا غایبفروش با سهمیهٔ ناپایدارسازمان بسیار سلسله‌مراتبینقش مستقل و خودگردانهفته‌های شروع شغلارزیابی مبهم عملکرد

کوچ فقط با رضایت شما این برگه را می‌بیند. منابع انسانی نباید پنجرهٔ درونی یا بیرونی را برای استخدام، ارتقا یا ارزیابی عملکرد بخواند، چون بیرونی را به «شانه‌خالی کردن» و درونی را به «متعهدتر» ترجمه می‌کند و این ترجمه از خود مقیاس برنمی‌آید. در تیم، بعد از شکست پروژه گفت‌وگو دربارهٔ عوامل داخل اختیار و خارج از اختیار مفید است، بی‌برچسب اخلاقی.

سؤالات متداول

تست راتر چه چیزی را دربارهٔ علت رویدادها می‌سنجد؟

تمایل به توضیح رویدادها با کوشش و انتخاب خود، در برابر شانس و عوامل بیرون، را در چارچوب منبع کنترل راتر وصف می‌کند.

چند جمله را باید بخوانم و چقدر وقت لازم است؟

بیست‌ونه جمله است و معمولاً ده تا دوازده دقیقه طول می‌کشد.

برچسب بالا یا شدید در تست راتر خوب است یا بد؟

روی برچسب نمرهٔ کل، بالا و شدید سمت پنجرهٔ بیرونی‌اند نه نشانهٔ شایستگی. برش اخلاقی رسمی وجود ندارد و یک عدد را سرنوشت ندانید.

سازمان بی‌اجازهٔ من پنجرهٔ منبع کنترل را می‌بیند؟

خیر. سازمان این پنجره را بی‌اجازهٔ شما نمی‌بیند.

درونی یا بیرونی خواندن این نتیجه مجوز استخدام، ارتقا یا ارزیابی عملکرد است؟

نه. درونی یا بیرونی خواندن این نتیجه مجوز رد متقاضی، بستن ارتقا یا نوشتن ارزیابی عملکرد نیست.

تفاوت آن با خودکارآمدی شغلی چیست؟

خودکارآمدی باور شما به ازپس‌برآمدن تکلیف همین شغل است؛ منبع کنترل می‌پرسد علت رویدادها را بیشتر در خود می‌بینید یا در شانس و دیگران.

منبع کنترل را هر چند وقت یک بار دوباره بخوانم؟

حدود یک نیم‌سال صبر کنید، مگر ارتقای ردشده یا پروژهٔ ناکام بزرگ روایت شما را عوض کرده باشد.

اگر هم با جمله‌های کوشش موافقم و هم با جمله‌های شانس، چه کنم؟

روایت نیم‌رخ را در گزارش کامل بخوانید؛ موافقت هم‌زمان با هر دو سو یعنی توضیح شما یک‌دست نیست و این الزاماً تناقض بیمارگونه نیست.

نسخهٔ کلاسیک راتر چه شکلی بود؟

بیست‌ونه جفت جملهٔ اجباری‌انتخاب بود؛ ۲۳ جفت نمره می‌گرفت، ۶ جفت پرکننده بود، و جمع ۰ تا ۲۳ بیرونی شمرده می‌شد.

درونی بودن بهتر است؟

نه. در توضیح ارتقای ازدست‌رفته یا پروژهٔ ناکام، کوشش و شانس هر دو می‌توانند واقعی باشند و هیچ‌کدام برتری اخلاقی ندارد.

ترکیب با سایر ابزارها

خودکارآمدی شغلی در فرم بازنگری‌شدهٔ کوتاه می‌پرسد چقدر باور دارید از پس تکلیف همین شغل برمی‌آیید؛ منبع کنترل کلی‌تر است و شانس و دیگران را هم وارد توضیح می‌کند. ریسک‌گریزی کیبل و جاج حال شما را در برابر خطر شغلی می‌گوید، نه محل علت رویدادها را. درگیری شغلی ریچ انرژی معطوف به کار است و با این توضیح علّی یکی نیست. این سه را با هم عوض نکنید.

* برای دیدن آزمون‌های مرتبط، به بلوک «آزمون‌های مرتبط» در پایین همین صفحه نگاه کنید.

زمان‌بندی تکرار

این تمایل کند حرکت می‌کند، ولی یک ارتقای ردشده، یک پروژهٔ شکست‌خوردهٔ بزرگ، یا چند ماه کار با مدیر خیلی حامی می‌تواند روایت را تکان بدهد. فاصلهٔ حدود شش ماه مناسب است. عوض شدن میز، بی‌آنکه جنس اختیار شما عوض شود، دلیل تکرار فوری نیست. تکرار هفتهٔ بعد، بیشتر اثر همان حادثهٔ تازه است.

ملاحظات فرهنگی و حریم خصوصی

در سازمان ایرانی، «پارتی»، «قسمت» و «تلاش خودم» هر سه در توضیح ارتقا شنیده می‌شوند و سلسله‌مراتب واقعاً گاهی تصمیم را از اختیار کارشناس بیرون می‌برد. بیرونی دیدن آن صحنه می‌تواند واقع‌بینی باشد. درونی دیدن همه‌چیز هم همیشه نشانهٔ بلوغ نیست و گاهی بار ساختاری را به گردن فرد می‌اندازد.

باور شما دربارهٔ علت رویدادها محرمانه می‌ماند و سازمان، بی‌اجازهٔ خودتان، این پنجره را نخواهد دید.

نظر یا پرسش‌تان را در مورد آزمون مطرح کنید

© ۱۴۰۵ پلتفرم خودشناسی دکتر مانی رفیعی — هم‌سفر امن شما در مسیر آگاهی و رشد شخصی